ABD Donanması Yeni Nesil Savaş Uçağında Kritik Aşamaya Geçiyor

ABD Donanması, uçak gemisi tabanlı yeni nesil savaş uçağı programı F/A-XX için sözleşme sürecinin bir sonraki aşamasına Ağustos ayına kadar geçmeyi amaçlıyor. Pentagon’un geçen yıl programı fiilen askıya alma eğilimine rağmen proje, Kongre müdahalelerine rağmen gündemde kalmaya devam ediyor.

Programa yönelik belirsizlikler hakkında Sea-Air-Space 2026 fuarında konuşan Amiral Daryl Caudle, F/A-XX’in şu anda “bekleme modunda” olduğunu kabul etti. Caudle, F-47 (NGAD) programının Hava Kuvvetleri için hızla ilerlemesine karşın Donanma ihtiyaçlarının farklı risk ve belirsizlik düzeyleri gerektirdiğini vurguladı.

Rekabet, kabiliyet ve maliyet dinamikleri

F/A-XX yarışında hali hazırda Boeing ve Northrop Grumman öne çıkıyor; bu firmalar aynı zamanda F-47 programında da ana yükleniciler. Caudle, karşılaşılan zorlukların yalnızca denk bir rakibe sahip olma meselesi olmadığını; gelişmiş silahların giriş maliyetlerinin düşmesiyle sahaya daha fazla oyuncunun giriyor olmasının, düşük RKA (stealth) ve üstün teknolojik gereksinimler açısından yeni riskler doğurduğunu belirtti.

Amiral’in ifadeleriyle, “Bu sadece denk bir rakibe duyulan ihtiyaçla ilgili değil. Bu, belirli bir belirsizlik düzeyinde ve kabul edilebilir bir risk seviyesinde görev yapabilecek bir uçağa sahip olmakla ilgili.” Bu çerçevede Donanma, projenin hem görev ihtiyaçlarına uygun hem de teslim zamanları açısından gerçekçi olmasını bekliyor.

Operasyonel entegrasyon ve filo planlaması

Caudle, F/A-XX’in sadece uçak gemilerinin gelecekteki hava kanadını şekillendirmeye katkı sağlayacağını değil, aynı zamanda bu yıl ilk operasyonel kabiliyet kazanması planlanan Boeing yapımı MQ-25 Stingray yakıt ikmal İHA’sı ile entegrasyon açısından da kritik olduğunu belirtti. Bu entegrasyon; gövde çeşitliliği, lojistik ve görev planlama bakımından önemli sonuçlar doğuracak.

Donanma mevcutta F-35, F-47 ve F/A-18 Super Hornet gibi farklı platformları işletiyor; Caudle, Hava ve Deniz Kuvvetleri’nin sistem üzerinde çok sayıda talepte bulunduğunu ve bu taleplerin tedarikçi teslimat zaman çizelgelerini zorlayabileceğini söyledi. Amiral, bir yüklenicinin gerekli zamanda teslimat yapamayabileceği endişesini dile getirerek karar mekanizmalarının dikkatli şekilde işletildiğini vurguladı: “İki ölçüp bir biçme mantığı hakim oldu.”

Mevcut durum ve ilerleme takvimi

Program yarışında Lockheed Martin Mart 2025’te elenirken, Northrop Grumman ve Boeing konseptleri kamuoyuna sunmuş durumda. Northrop Grumman aerodinamik burun yapısı ve uçak gemisi iniş takımlarını gösteren bir görsel paylaşmış; Boeing ise tasarımının F-47 ile belirgin benzerlikler taşıdığını ortaya koydu.

Amiral Caudle, F-35 ve F/A-18 gibi mevcut platformların zaman içinde yeni nesil tehditlerle başa çıkmada zayıflayabileceğini belirterek, Donanma hava gücünün operasyonel etkinliğini sürdürmek için F/A-XX programının hızlandırılmasının önemine dikkat çekti. Ağustos’ta planlanan sözleşme aşaması, projenin fiiliyatta askıdan indirilip indirilmiyeceğini belirleyecek kritik bir dönemeç olarak öne çıkıyor.

Bu takvim, Savunma Bakanı Pete Hegseth’in geçtiğimiz Ekim ayında program onayına dair haberlerin ardından gelen ilk somut güncelleme niteliğinde.

Özetle, F/A-XX programı stratejik, teknik ve tedarik açısından kritik karar noktalarına yaklaşırken, Ağustos ayındaki sözleşme adımı bu belirsizliklerin bir kısmını netleştirebilecek anahtar bir eşik olarak görülüyor.