Sakarya Savaşı Sonrası Anılar
Sakarya Savaşı’nın ardından, Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın tarihî beyannamesi şöyle devam etmektedir: “Sizin gibi kumandanları, zabitleri ve neferleri olan bir milletin yabancılara köle olması mümkün değildir…” İşte bu ruhla, 26 Ağustos gecesi, Türk 5. Süvari Kolordusu, Ahır Dağları üzerindeki Yunanlıların savunmasız bıraktığı Ballıkaya mevkiinden sızma yaparak Yunan hatlarının gerisine geçmeye başlamıştır.
Harekât saat 05.30’da başlamış, yarım saat süren yoğun bombardıman ile Yunan ön hat mevzileri büyük bir yıkıma uğratılmıştır. 06.00’da başlayan piyade taarruzu, kısa sürede Tınaztepe, Belentepe ve Kalecik Sivrisi’nin ele geçirilmesiyle sonuçlanmıştır. O günlerde yaşanan bir başka anı ise şöyle: “Gazi, 57. Tümen Kumandanı Asaf Bey’e karşısındaki tepeyi süratle işgal etmesi emrini vermişti. Ancak 57. Fırka, karşısındaki tepede son bir umutla tutunan düşmanı henüz oradan çekilmeye zorlayamamıştı. Gazi Mustafa Kemal Paşa, bu gecikmeye canı sıkılarak hemen kumandana telefonla ikinci bir emir verdirerek, bu tepenin ne kadar zamanda alınacağına dair bilgi almak istedi. Gelen cevapta, yarım saatlik bir mühlet isteniyordu. Ancak aradan yarım saat geçmesine rağmen tepe, hâlâ işgal edilememişti. Gazi, bu durum karşısında daha da sinirlendi: “Hani, yarım saatte alınacağına söz vermiştiniz? Niçin sözünüzü tutmadınız?” diye sordu. Aldığı cevapta, Tümen kumandanının bunu bir onur meselesi yaparak sözünü yerine getiremediğinden dolayı derin bir üzüntüyle intihar ettiği kendisine bildirildi. En büyük millî davanın kazanılması söz konusu olduğu bir sırada meydana gelen bu üzücü şehitlik olayı, Türk’ün sonsuz yiğitliğine yeni bir örnek olarak tarihe geçecektir. Gazi, yalnızca hissedilir bir sesle, “Allah rahmet etsin!” dedikten sonra, aynı emri onun yerine geçen kumandana bildirdi. Ve tepe, birkaç dakika içinde, şiddetli bir hücumla ele geçirildi.”
Yunan Başkomutanı Hacı Anesti, sarsılan güney cephesini takviye etmek yerine, 2. Kolordu’nun esas plandaki gibi Çay istikametine taarruz etmesi emrini vermesi, Yunanlıları stratejik bir sıkıntıya sokmuştur. Diğer yandan, yarma bölgesinin batısında Türk kolordusu, İzmir-Uşak bağlantısını kesmiş ve cephe gerisinde büyük bir kargaşaya yol açmıştır. Trikupis, bu durumda elindeki tek şansın, tüm ihtiyatlarıyla Kalecik Sivrisi (Belen Tepesi) istikametinde bir gece taarruzu yapmak olduğunu düşünmüştür. Ancak, devam eden Türk taarruzu sonucunda 27 Ağustos sabahına karşı Tınaztepe, Erkmentepe ve Kurtkaya tepesinin düşürülmesi, Yunan cephesinin 27 Ağustos öğle saatlerinde tamamen çökmesine neden olmuştur. Cephenin beklenmedik bir şekilde çökmesi, Yunan 1. Kolordusu’nu ikiye bölmüş ve kuşatılmamak için İzmir yönünde geri çekilmeye başlamışlardır. Dumlupınar’a çekilmeye devam eden Yunan ordusunun içindeki sevk ve idare bütünlüğü bozulmuştur.
26 Ağustos saat 05.30’da Afyon Kocatepe’de başlayan taarruzu idare eden Başkomutan Gazi Mustafa Kemal Paşa, 30 Ağustos günü saat 14.00’de, Türk Ordusu’na hücum emrini vermiştir. Akşam saat 19.30’a kadar süren ve “Başkomutanlık Meydan Muharebesi” olarak adlandırılan büyük çarpışmalarda Yunan birlikleri imha edilip dağıtılmıştır. Gazi, Zafertepe’den bizzat yönettiği meydan savaşından sonra savaş sahasını gezerken, binlerce düşman cesedinin birbiri üzerine yığılmış olarak gördü ve bu korkunç manzara karşısında şunları söylemiştir: “Bu manzara insanlığı utandırabilir! Fakat haklı vatan savunmamız için buna mecbur olduk. Türkler, başka milletlerin vatanında böyle bir harekete kalkışmazlar.” Tarihte düşmanına, onun bayrağına saygı gösteren ikinci bir baş komutan yoktur. O, ilkelerine uyan bir lider olsaydı, ne Balkanlarda ne de Orta Doğu’da savaş olurdu.
23 Eylül 2024
Ahmet Gürel
