Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Bahruz Shukurov, sigara ve elektronik sigara bağımlılığı konusunu ele alarak, bu bağımlılığın nedenleri ve tedavi yöntemleri hakkında önemli bilgiler paylaştı. Nikotinin sigara dumanı aracılığıyla alındığını ve hızla akciğerlere absorbe edildiğini belirten Dr. Shukurov, bu süreçte nikotinin kana karışarak beyinde etkili olduğunu vurguladı. “Nikotinin beyne ulaşması yalnızca 10 saniye gibi kısa bir süre alır. Beyin, dikkat ve hafıza ile ilgili alanlarda değişiklikler meydana getirir. Bu durum, noradrenalin ve dopamin salınımını teşvik eder. Dopamin, hem kas aktivitesini artırır hem de enerji ve konsantrasyonu yükseltir. Sonuç olarak, bu mekanizma bağımlılık geliştirmeye zemin hazırlar. Kişi, her seferinde daha fazla nikotin talep eder ve bu duruma ‘tolerans’ adı verilir. Nihayetinde, bağımlılık kaçınılmaz hale gelir.” diye belirtti.
ELEKTRONİK SİGARALARDAKİ KANSOREJEN MADDELER
Dr. Bahruz Shukurov, elektronik sigaraların, 2000’li yılların başında ‘yerine koyma tedavisi’ olarak geliştirildiğine dikkat çekti. “Sigaranın içindeki zararlı maddelerin, özellikle katran ve karbonmonoksitin akciğer kanserine yol açtığı göz önüne alındığında, nikotinin daha az zararlı bir şekilde temin edilmesi amacıyla elektronik sigara kullanılmaya başlandı. Elektronik sigara kapsülleri, nikotin ve bu nikotinin buhar halinde kalmasını sağlayan çeşitli bileşenler içerir. Bu süreç, ‘vaporizasyon’ olarak adlandırılır.” şeklinde açıklamalarda bulundu. Elektronik sigara kullanarak da, sigaradan benzer şekilde nikotin alındığını ve bunun bir dizi zarara yol açabileceğini belirten Dr. Shukurov, şöyle devam etti: “Elektronik sigara bağımlılığı da sürmektedir. Nikotin replasman tedavisi, bu tür durumlar için kullanılan bir tedavi yöntemidir. Dünya genelinde onaylanmış olan bu tedavide, nikotin bantları ve nikotin sakızları yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu tedavi sürecinde nikotin, ağız yoluyla veya cilt üzerinden alınır. Elektronik sigaralarda ise vaporizasyon süreci, sigaraya benzer şekilde işlemektedir ve nikotin hızla beyine ulaşarak etki gösterir. Bir maddenin etkisi ne kadar hızlı ve güçlü olursa, bağımlılık yapma ihtimali de o kadar artar. Bu nedenle, elektronik sigaralar da en az sigara kadar bağımlılık yapma potansiyeline sahiptir. İçerdikleri 7 bine yakın kimyasal madde, bunların büyük bir bölümünün kansorejen olabileceği gerçeğiyle birleştiğinde, ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.”
ELEKTRONİK SİGARALARIN YARALANMA RİSKİ
Nikotinin, kilo başına 0.5-1 miligramda ölümcül bir madde olduğunu vurgulayan Dr. Shukurov, “Bazı elektronik sigara kartuşları ise 100 mg kadar nikotin içerebilmektedir. Bu nedenle, elektronik sigaraların mutlaka çocuklardan uzak tutulması gereklidir. Ayrıca, arızalı ürünlerin patlama riskinin bulunduğunu da unutmamak gerekir. Elektronik sigaralarda sıklıkla lityum iyon piller kullanılmaktadır. Lityum, hızlı bir şekilde etkileşime girerek patlamalara ve yangınlara yol açabilir, bu da kullanıcıların yaralanmasına neden olabilmektedir. Patlama riskini azaltmak için, cihaza uygun parçalar kullanılması önerilmektedir, ancak en sağlıklı yaklaşım, bu cihazlardan tamamen uzak durmaktır.” şeklinde uyarılarda bulundu.
Hem elektronik sigara hem de normal sigara kullanan bireyler ‘çifte kullanıcı’ olarak adlandırılmaktadır. Dr. Shukurov, “Toplumda ‘elektronik sigara zararsız, sorun yaratmıyor, pasif içicilik yapmıyor’ gibi yanlış bir algı mevcut. Bu nedenle, elektronik sigaralar sigaraya göre daha rahat bir şekilde kullanılmakta ve kapalı alanlarda rahatça tüketilebilmektedir. Çifte kullanıcılar, toplu ortamlarda elektronik sigara kullanırken, yalnız kaldıklarında normal sigara içme ritüellerine devam edebilirler.” dedi. Bağımlılık durumlarında, balık ile alkol tüketimi ya da kahve ile sigara içmek gibi belirli ritüellerin varlığına dikkat çeken Dr. Shukurov, “Bağımlılık tedavisinde, bu tür refleksif davranışları kırmaya çalışırız. Elektronik sigara kullanımında da benzer refleksif davranışlar gözlemlenmektedir. Bunun nedeni, sigara ile benzer mekanizmalara sahip olmalarıdır. Nikotin tedavisi, nikotin bandı veya nikotin sakızı ile yapıldığında, kişide bu ritüeller için çağrışım yapmaması sağlanır.” şeklinde konuştu.
ELEKTRONİK SİGARA BAĞIMLILIĞI TEDAVİ EDİLEBİLİR
Nikotin Replasman Tedavisi’nin (NRT), nikotin bağımlılığında etkili olduğu kanıtlanmış bir yöntem olduğunu hatırlatan Dr. Bahruz Shukurov, “Bu tedavi sürecinde, nikotin sakızı veya bandına karşı bir bağımlılık geliştiğine dair herhangi bir veri mevcut değildir. Nikotin Replasman Tedavisi, doktor ve terapist eşliğinde planlanır; nikotin bandı veya sakızının ne kadar süre kullanılacağı belirlenir. Bu tedavi yöntemi, sinirlilik, uyuyamama, huzursuzluk, aşırı sigara isteği ve baş ağrısı gibi akuta yoksunluk belirtilerinin oluşumunu engellemek amacıyla, belirli bir süre boyunca nikotin alımına devam edilmesini gerektirir. Bu şekilde yapılan nikotin alımı, sigaradan alınan nikotinden farklıdır; çünkü sigarada nikotin emilimi hızlı bir şekilde gerçekleşirken, bu tedavi sürecinde nikotin cilt veya sindirim yoluyla alındığı için emilim süreci daha yavaş olur.” açıklamasında bulundu.
