TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un Tartışmalı Açıklamaları
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı Numan Kurtulmuş, iki gün önce yaptığı konuşmada Anayasa’nın 3. maddesi ile ilgili dikkat çekici ifadeler kullandı. Kurtulmuş, bu maddenin değişebileceği sinyalini vererek, “Bu devletin aslı millettir. Devlet, milletin işlerini iyi yönetmek için vardır. Örneğin, Anayasa’da yer alan ‘Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür’ ifadesi, bu açıdan bakıldığında sorgulanmalıdır. Çünkü devletin ülkesi olmaz, devletin milleti olmaz. Bu metnin, ‘milletin gücü üzerine yükselen devlet anlayışı’ çerçevesinde yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini düşünüyorum.” şeklinde konuştu.
Kurtulmuş’un bu ifadeleri, sosyal medya platformlarında geniş yankı buldu ve çeşitli tepkilere yol açtı. Özellikle İstanbul Barosu, bu konudaki görüşlerini belirten bir açıklama yaptı. Açıklamada, “Anayasa’nın ilk 3 maddesi Cumhuriyet’in temelidir, harcıdır.” ifadesine yer verildi.
İstanbul Barosu’ndan Açıklama
İstanbul Barosu’nun yaptığı açıklamanın detayları ise şöyle:
- “Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür.” hükmünü içeren Anayasa’nın 3. maddesi, Anayasa’nın 4. maddesiyle değiştirilmezlik güvencesi altına alınmıştır. Bu madde, TBMM dahil hiçbir devlet organı tarafından geçerli anayasa normları kötüye kullanılarak değiştirilemez.
- Bölünmez bütünlüğe ilişkin bu düzenlemenin temeli, Erzurum Kongresi’nde atılan ‘Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür’ ilkesidir.
- Bu hüküm, üniter devlet anlayışının bir sonucu olarak Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin ve onu kuran Türk Ulusunun tekliğini ve birlikteliğini ifade etmektedir.
- Bu hüküm sayesinde, kökeni, dini ve mezhebi ne olursa olsun Türkiye Cumhuriyeti Devleti çatısı altında bir arada yaşama iradesine sahip olan Türk Milleti, idarenin bütünlüğü ilkesine uygun olarak üniter devlet sistemiyle yönetilmektedir.
- Atılacak bir geri adım, milli birlik ve beraberliğimize zarar verebileceği gibi ulus kavramından ödün verilmesi anlamına da gelebilir.
- Anayasamızda ifade edilen bu unsurlar, çağdaş devleti tanımlamakta ve bu temel unsurlar üzerinde evrensel bir uzlaşma bulunmaktadır.
- Bugüne dek kabul edilen en uygun devlet tanımı ise şöyle ifade edilmiştir: ‘Devlet, belli bir milleti olan, belli bir ülkede yaşayan ve bir devlet gücü ile donatılmış insan topluluğudur.’
- Unutulmamalıdır ki, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü, başta laiklik olmak üzere Atatürk ilke ve devrimlerinin mihenk taşıdır ve anayasal bu düzenlemenin değiştirilmesi ne hukuken ne de fiilen mümkündür!”
