Türk Tabipler Birliği’nden Etki Ajanlığı Düzenlemesine Tepki
Türk Tabipler Birliği, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) görüşülen Etki Ajanlığı düzenlemesi ile ilgili önemli bir açıklama yaparak, bu düzenlemenin bir an önce gündemden çıkarılması gerektiğini vurguladı. 18 Ekim 2024 tarihinde Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) milletvekilleri tarafından TBMM’ye sunulan ve 23 Ekim 2024 tarihinde Adalet Komisyonu’nda kabul edilen “Noterlik Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” başlıklı torba yasa teklifinin, bu hafta içinde TBMM Genel Kurulu gündemine alınması bekleniyor.
Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk
Torba yasa teklifinin 16. maddesinde, Türk Ceza Kanunu’nda “Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk” başlığı altında yeni bir suç tanımının yapılması öngörülüyor. Bu madde ile birlikte, “devletin güvenliği veya siyasal yararları aleyhine suç işleme” başlığı altında, “devletin güvenliği veya iç ya da dış siyasal yararları aleyhine yabancı bir devlet veya organizasyonun stratejik çıkarları veya talimatı doğrultusunda suç işleyenler”in 3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezasına çarptırılması önerilmektedir. Ayrıca, eğer söz konusu eylem “savaş sırasında işlenmiş veya devletin savaş hazırlıklarını veya askeri hareketlerini tehlikeyle karşı karşıya bırakmışsa”, cezanın 8 yıldan 12 yıla kadar artırılması planlanmaktadır. Eylemin “milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birimler ile proje, tesis ve hizmetleri yerine getiren kurum ve kuruluşlarda görev yapanlar tarafından işlenmesi halinde” ise cezanın bir kat artırılması öngörülmektedir.
Etki Ajanlığı Yasası
Kamuoyunda “Etki Ajanlığı Yasası” olarak adlandırılan bu düzenlemenin, Mayıs 2024’te farklı toplumsal kesimlerden gelen tepkiler üzerine 9. Yargı Paketi taslağından çıkarılmasının ardından, şimdi de bir torba yasa teklifine dahil edildiği gözlemlenmektedir. Bu düzenlemenin en büyük sorunlarından biri; “devletin iç ve dış siyasi yararları”, “yabancı organizasyon”, “stratejik çıkar”, “talimat”, “savaş etkinliği” gibi kapsamı belirsiz ve geniş yorumlamaya açık terimlerin kullanılmasıdır. Geçmişte, belirsiz ve yoruma açık ifadelerle hayata geçirilen birçok düzenlemenin, ifade özgürlüğüne büyük darbe vurduğu, keyfi uygulamalara ve suistimallere yol açtığı, muhalif bireyler ve kuruluşlar nezdinde ciddi hak kayıpları yarattığı unutulmamalıdır.
Teklifin yasalaşması durumunda, mesleki bağımsızlığın önem taşıdığı sivil toplum, medya, kültür-sanat, akademi ve bilim gibi birçok alanda mevcut özgür çalışma ve üretim ortamı daha da zedelenecektir. Mesleklerini icra eden bireylerin her an “etki ajanı” olarak suçlu hale getirilmesi, düşünme ve ifade özgürlüğünün dışsal ve içsel baskılarla daha da kısıtlanmasına zemin hazırlayacaktır. Sağlık alanında, hekimlerin ve bilim insanlarının uluslararası kurum ve kuruluşlarla gerçekleştirdikleri işbirlikleri, bilgi alışverişleri ve bilimsel üretimleri kısıtlanacak, bu durum beyin/hekim göçünü daha da artıracaktır.
Temel hak ve özgürlükleri açıkça kısıtlayan; Türkiye’nin siyasi, sosyal, kültürel ve bilimsel ortamına tehdit oluşturan; kanunilik, belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerini hiçe sayarak Anayasa’ya ve Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelere aykırı olan “Etki Ajanlığı” düzenlemesinin derhal ve kesin olarak TBMM gündeminden çıkarılmasını talep ediyoruz. Mesleğimizin bağımsızlığı, meslektaşlarımızın hakları ve toplumun sağlık hakkı için sesimizi yükseltmeye, bilimsel gerçekleri savunmaya devam edeceğiz.
