Çin’in Güney Çin Denizi üzerindeki egemenlik iddialarına karşı artan gerilim, ABD, Japonya ve Filipinler arasında iş birliğini güçlendiren deniz tatbikatlarına yol açtı. Cuma günü, bu üç ülke, Çin’in bir askeri gemisinin uzaktan gözlem yaptığı ve gerginliği artırdığı Scarborough Sığlığı açıklarında bir tatbikat gerçekleştirdi. Çin’in firkateyni, tatbikatı izleyen üç müttefik ülkenin savaş gemileri ve uçaklarıyla aynı bölgedeki sulara yaklaşmaya çalıştı. Ancak Filipinler’e ait bir firkateyn, telsizle Çin gemisini uyararak uzak tutmayı başardı.
Tatbikatın Gerçekleştiği Alan: Scarborough Sığlığı
Scarborough Sığlığı, Çin’in Güney Çin Denizi üzerindeki egemenlik iddialarının merkezi noktalarından birini oluşturuyor. Pekin, bu bölgenin büyük bir kısmını kendi deniz sınırları olarak kabul ederken, Filipinler bu iddialara karşı çıkarak bölgedeki egemenliğini savunuyor. Bu tatbikat, Çin’in bu bölgedeki askeri varlığını artırmaya devam etmesiyle birlikte, ABD, Japonya ve Filipinler’in ortak caydırıcılık stratejilerinin bir parçası olarak gerçekleştirildi. Tatbikat sırasında, bölgeye yaklaşımlarını sürdürmeye çalışan Çin firkateyni, Filipinli denizciler tarafından karşılandı ve uzak tutuldu.
Tatbikatın Amacı ve Katılımcılar
Deniz tatbikatı, “Çok Taraflı Deniz İşbirliği Faaliyeti” adı altında gerçekleştirildi ve bu, açık denizdeki ortak deniz manevralarının başladığı geçen yılki tatbikatların bir devamı niteliğindeydi. BRP Jose Rizal, ABD Donanması’na ait güdümlü füze destroyeri Shoup ve Japonya’nın çok görevli firkateyni JS Noshiro’nun oluşturduğu bir formasyonla, bölgedeki deniz güvenliği ve ortak deniz bilinci güçlendirilmeye çalışıldı. ABD ve Filipin helikopterleri de tatbikat boyunca gökyüzünde keşif yaptı.
ABD Deniz Kuvvetleri Teğmeni Alexander Horvath, tatbikatın amacını açıklarken, “Müttefiklerimizi desteklemek ve herkes için özgür ve açık bir Hint-Pasifik’i desteklemek için buradayız” dedi. Bu tatbikat, üç ülkenin iş birliği yaparak bölgedeki güvenlik açıklarına karşı ortak bir strateji oluşturma amacını taşıyor.
Çin’in Güney Çin Denizi’ndeki İddiaları ve Bölgedeki Gerilim
Çin, 2016 yılındaki uluslararası tahkim kararını reddederek, Güney Çin Denizi’nin neredeyse tamamını kendi deniz sınırları içinde kabul ediyor. Bu karar, Filipinler’in lehine olsa da, Pekin’in bu kararı uygulamaması ve bölgedeki askeri varlığını artırması gerilimi artırmıştır. 2016 yılından bu yana Çin ile Filipinler arasında deniz kuvvetleri ve sahil güvenliği arasında çeşitli çatışmalar yaşanmış, bu durum özellikle son iki yılda tırmanmıştır.
Filipinler, Vietnam, Malezya, Brunei ve Tayvan gibi diğer ülkeler de Güney Çin Denizi’ndeki toprak anlaşmazlıklarına taraf olsa da, Çin’in bölgedeki saldırganlıkları, özellikle Filipinler ile olan ilişkilerde daha fazla gerilime yol açmıştır.
Güvenlik İttifakları ve Bölgesel Güç Dengesi
ABD, Japonya ve Filipinler arasındaki güvenlik ittifakı, Çin’in bölgedeki artan askeri varlığına karşı bir yanıt olarak güçlendirilmiştir. Bu güvenlik bloğu, bir önceki Biden yönetimi sırasında şekillenmişti ve bu tür tatbikatlarla stratejik iş birliği daha da pekiştirilmeye çalışılmaktadır. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Çin’in bölgedeki saldırganlığını caydırmak için güvenlik bloklarının güçlendirilmesi gerektiğini belirtti. Filipinler’in ardından Japonya’ya geçecek olan Hegseth, “Üç ülke şu anda bölgede birlikte yelken açıyor… İş birliği sinyalleri gönderiyoruz” diyerek, bölgedeki güvenliği sağlamak için daha fazla iş birliği yapılması gerektiğini vurguladı.
