Hollanda, NATO’nun Rusya’ya karşı güçlendirilmiş askeri duruş için belirlediği yeni yetenek hedeflerinin maliyetini hesapladı. Bu hesaplama, ittifakın Avrupalı üyelerinin karşı karşıya kaldığı milyar avroluk bütçe zorluğuna dair önemli bir fikir verdi.
Hedeflere Ulaşmanın Maliyeti
Hollanda Savunma Bakanı Ruben Brekelmans’ın geçen hafta parlamentoya yazdığı mektuba göre, Hollanda’nın bu hedeflere ulaşma payının karşılanması mevcut savunma bütçesinin üstüne yılda en az 16 milyar avro ila 19 milyar avro (18 milyar ila 21 milyar dolar) tutacak. Bu rakam, Hollanda’nın GSYİH’sının yaklaşık %3,5’ine denk geliyor. NATO liderliğinin talep ettiği mevcut temel savunma harcaması hedefi ise GSYİH’nin %2’si.
Hollandalılara göre, Haziran ayında Lahey’de yapılacak bir zirvede resmen belirlenecek olan NATO’nun 2025 Yetenek Hedefleri (CT25), önceki hedeflere kıyasla gereksinimleri önemli ölçüde artıracak. Brekelmans, CT25’in odağının kara tabanlı hava ve füze savunması, kara tabanlı ateş desteği, kara manevra birimleri ve ortak etkinleştiriciler olacağını söyledi.
Hollandalı düşünce kuruluşu Clingendael Enstitüsü’nde kıdemli araştırma görevlisi Dick Zandee, Almanya, Fransa ve İngiltere gibi daha büyük ekonomiler için yeni hedeflere ulaşmanın “artık yılda birkaç milyar ekstradan değil, onlarca milyardan bahsettiğimiz anlamına geldiğini” belirtti. Bu üç ülke, Avrupa NATO üyelerinin en büyük savunma bütçelerine sahip ve GSYİH’lerinin %2’sinden biraz fazlasını ordularına harcıyorlar. Hollanda, Avrupa’nın altıncı en büyük harcama yapan ülkesi ve 2025 savunma bütçesini geçen yılki 21,4 milyar avrodan 22 milyar avroya çıkardı.
Personel İhtiyacı ve Geçmiş Hedefler
Hollanda ayrıca NATO’nun yeni yetenek hedeflerine ulaşılabilmesi için 17.000 ila 18.000 ek personele ihtiyaç duyulacağını tahmin ediyor. Brekelmans, hesaplanan maliyetlerin yaklaşık 9 ila 10 milyar avroluk kısmının ve personel sayısının da 8 bin 500 ila 9 bininin Hollanda’nın NATO’nun 2021 yetenek hedeflerini henüz tam olarak karşılayamamış olmasından kaynaklandığını belirtti.
NATO Müttefik Dönüşüm Komutanı Amiral Pierre Vandier, Mart ayında ittifakın üyelerinden askeri yetenek hedeflerini %30 artırmalarını isteyeceğini söylemişti; müttefikler mevcut hedeflere ulaşmada zaten %30 geride olsalar bile. Hollandalılar, NATO’nun yetenek hedeflerini tam olarak karşılaması için “standart yolunun” 19 yıl olduğunu söylüyor, ancak mevcut tehditler daha hızlı bir yapılanmayı gerekli kılıyor.
Finansal Zorluklar ve Politik Hassasiyet
Zandee, tüm ülkelerin yaklaşık yirmi yıldır süren ciddi bütçe kesintilerinden çıktığını ve Ukrayna’ya yapılan bağışlarla stokların azaldığını belirtti. Hollanda’nın bu konuda benzersiz bir konumda olmadığını ekledi. Brekelmans’ın hesaplamaları, askeri teçhizatın büyük ölçekli transferi, vatan savunması, Karayip Hollandası gibi NATO antlaşma alanı dışındaki askeri faaliyetler ve ev sahibi ülke desteğinin maliyetlerini hariç tutuyor, bu da toplam savunma maliyetlerinin GSYİH’nın %3,5’ini aşacağı anlamına geliyor.
Hollanda’nın NATO hedeflerinin maliyetleri konusunda genellikle şeffaf olduğunu belirten Zandee, rakamları yayınlamanın ülkede politik olarak hassas bir konu olan daha büyük bir savunma bütçesi için parlamentoda ve koalisyon hükümetinde geniş destek toplamaya yönelik politik bir amaca hizmet ettiğini söyledi.
Zandee, GSYİH’nın %3,5’ini çekirdek savunmaya harcamanın sağlıklı kamu maliyesine sahip Hollanda gibi bir ülke için ulaşılabilir olduğunu ve İskandinav ülkeleri için de oldukça uygulanabilir olduğunu ifade etti. Ancak yüksek borç seviyelerine sahip İtalya, İspanya ve Belçika gibi Güney Avrupa ülkeleri için “bu büyük bir sorun haline geliyor”. Bu ülkelerin borç oranları GSYİH’nin %100’ünün üzerinde.
Örnek Ülkeler ve Beklentiler
Bazı ülkeler NATO hedefini karşılama yolunda şimdiden önemli adımlar attı:
Estonya: Nisan ayında savunma harcamalarını 2026’da ve 2029’a kadar GSYİH’nin %5,4’üne çıkaracağını duyurdu.
Danimarka: Şubat ayında, NATO talepleri ve yetenek hedefleri doğrultusunda, silahlı kuvvetlerini güçlendirmek için 2025 ve 2026 yıllarında ek 50 milyar Danimarka kronu (7,6 milyar ABD doları) harcayacağını ve savunma harcamalarını GSYİH’nin %3’ünün üzerine çıkaracağını duyurdu.
Polonya: 2024 yılında savunmaya GSYİH’nin %4,1’ini harcayarak toplam harcamayı yaklaşık 35 milyar dolara çıkaran yeni hedefi şimdiden tutan tek NATO ülkesi oldu.
Zandee, bazı ülkelerin NATO’yu canlı tutmak ve Amerikalıları ittifak içinde tutmak için, kamuoyuna açıklamasalar bile Lahey’de çekirdek savunma harcamalarının %3,5’ini kabul edebileceğini belirtti. Bunun 2014’teki %2 harcama hedefinde de yaşandığını hatırlattı.
