Fransa Silahlanma Genel Müdürlüğü (DGA), ülkenin Almanya ve İspanya ile ortaklaşa yürüttüğü Geleceğin Savaş Hava Sistemi (FCAS) projesinde bir kriz sinyali verdi. DGA, 2040 yılından itibaren hizmete girecek savaş uçağı takvimine uyum sağlamak amacıyla, ortaklarına iş paylarını “yeniden düşünmelerini” önerdiğini açıkladı. Bu teklif, projenin en önemli endüstriyel oyuncusu Dassault Aviation’ın programdaki bazı bölümlerde daha fazla pay talep ettiği yönündeki haberlerin ardından geldi.
Projede Devam Eden Zorluklar ve Fransa’nın Teklifi
Defense News’e e-posta yoluyla yanıt veren DGA, programın savaş uçağının şekline karar vermek de dahil olmak üzere önemli ilerlemeler kaydettiğini, ancak şu anda zorluklarla karşılaştığını belirtti. Silahlanma ajansı, Fransa’nın bu nedenle yakın zamanda ortaklarına, “endüstriyel liderliği güçlendirme” temelinde iş birliklerini yeniden tasarlamalarını önerdiğini ifade etti.
DGA, “Programın öncü ülkesi olan Fransa, hükümet ve sanayi ortaklarına, programın uygulanmasını ve projenin başarısını sağlamak için iş birliğinin ilk yıllarından dersler çıkarmalarını öneriyor,” dedi. Ayrıca, “Yeniden tasarlanan bu iş birliğinin ilkeleri ve detayları şu anda ortaklarla görüşülmektedir” açıklamasında bulundu.
Dassault Aviation’ın Rolü ve Gecikme Endişeleri
Fransız teklifi, uçak üreticisi Dassault Aviation’ın programın bazı bölümlerinde daha fazla pay talep ettiği yönündeki haberlerin ardından geldi. Dassault CEO’su Eric Trappier, savaş uçağının bir savaş uçağı demonstratörünün inşasını da içeren 2. aşamaya geçmesinden önce, projedeki yönetimle ilgili sorunların çözülmesi gerektiğini defalarca dile getirdi.
Dassault, genel muharebe sistemi içerisinde yeni bir savaş uçağının geliştirilmesinde öncü şirket olmasına rağmen, Trappier, savaş uçağı segmentinde Almanya ve İspanya’yı temsil eden ortağı Airbus ile iş paylaşımı konusunda yaşanan çekişmelerden kaynaklanan gecikmelerden sürekli olarak şikayetçi oldu. Şirket, daha büyük bir pay arayışında olduğuna dair basında çıkan haberler hakkında ise yorum yapmayı reddetti.
Airbus, FCAS’ın resmi olarak 2040 yılına kadar tamamen faaliyete geçmesini beklerken, Trappier yaşanan gecikmelerin savaş uçağı için 2045’in daha olası olduğunu defalarca belirtti. DGA daha önce FCAS’ın 2. aşamasının 2026 başlarında başlamasını beklediğini ifade etmişti. Ancak mevcut durum, bu takvimin sarkabileceğine işaret ediyor.
FCAS’ın Stratejik Önemi ve Zorluklar
DGA, FCAS’ın gelecekte çekişmeli bir ortamda hava üstünlüğünü garanti altına almak için tasarlandığını, ancak aynı zamanda 2040’tan itibaren Fransız stratejik misyonlarına katkıda bulunacak bir proje olduğunu belirterek, “Bu nedenle programa uyulması elzemdir” dedi. FCAS savaş uçağının görevlerinden biri de, şu anda Dassault’un Rafale jeti tarafından kullanılan Fransa’nın nükleer caydırıcılığının havadan fırlatılan bileşenini taşımak olacak.
Airbus ise Alman ve İspanyol hava kuvvetlerini donatan ve nükleer bir rolü olmayan Eurofighter’ı üretiyor. Bu durum, projenin farklı ulusal stratejik ihtiyaçlar etrafında şekillenmesinden kaynaklanan potansiyel sürtüşmeleri de beraberinde getiriyor.
DGA’ya göre program dört kritik dönüm noktasına ulaştı ve mevcut zorluklar “bu ölçek ve iddia daki bir programın doğasında var” olarak nitelendirilirken, FCAS “eşi benzeri görülmemiş karmaşıklıkta” bir proje olarak tanımlandı. Silahlanma müdürlüğü, FCAS işbirliğinin yeniden yapılandırılmasına ilişkin tartışmaların, “eşitlerin programı” olan projenin hedeflerini ve genel dengesini sorgulamadığını belirtti. Ancak DGA, devam eden görüşmelerin “her bir endüstriyel oyuncu arasındaki iş bölümünün yeniden düzenlenmesine yol açacağını” ve “her oyuncunun iş payının kesin olmadığını, ortaklar arasındaki görüşmelerin bir sonucu olacağını” vurguladı.
İşbirliği Modeli ve Gelecek Vizyonu
Trappier, altı ülkenin birlikte çalıştığı ve liderliğini Dassault’un yaptığı gizli insansız hava aracı geliştirme projesi olan Fransa liderliğindeki nEUROn projesinin örnek alınarak işbirliği yapılmasını tercih edeceğini söyledi. Bu modelde Dassault’un daha fazla liderlik rolü üstlenmesi hedefleniyor.
FCAS, savunma alanında Avrupa egemenliği için önemli bir programdır ve DGA’ya göre, programın sürdürülmesi projeye “kesinlikle bağlı” olan Fransa için stratejik öneme sahiptir. Aralık 2022’de Fransa, Almanya ve İspanya, araştırma, teknoloji ve genel tasarımı kapsayan programın 1B aşaması için Dassault Aviation, Airbus, Indra Sistemas ve Eumet’e 3.2 milyar avro değerinde bir sözleşme vermişti. Ancak bu yeni tartışmalar, projenin geleceği hakkında belirsizlikler yaratıyor.
