2025 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonuçlarının açıklanmasının ardından, üniversite adaylarını ve eğitim camiasını şaşkına çeviren bir gelişme yaşandı: Yıllardır artırılan üniversite kontenjanları ilk kez bu denli sert bir düşüşle karşı karşıya kaldı. Toplamda 184 bin kontenjanın azaltılması, üniversiteye girişi zorlaştıracak önemli bir adım olarak değerlendirilirken, bu durumun arkasındaki nedenler ve olası sonuçları büyük bir tartışma başlattı.
Geç Yayımlanan Kılavuz ve Sürpriz Kontenjan Azaltımı
YKS sonuçlarının açıklanmasının üzerinden 21 gün geçtikten sonra, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından yayımlanan program ve kontenjan kılavuzu, hem zamanlaması hem de içeriğiyle tepki topladı. Kılavuzun gecikmesi ve üzerine “Ön Bilgi Amaçlıdır” notunun düşülmesi, sürecin ne kadar plansız ve belirsiz ilerlediğini gözler önüne serdi. Ancak asıl şok edici durum, kılavuzdaki kontenjan sayıları oldu.
2024 yılına kıyasla, 2025 YKS’de 4 yıllık lisans programlarında yüzde 9, 2 yıllık ön lisans programlarında ise yüzde 25 oranında bir düşüş yaşandı. Bu da toplamda 184 bin kontenjanın eksilmesi anlamına geliyor. Bu sert düşüş, özellikle son yıllarda “her ile bir üniversite” politikasıyla artırılan kontenjanların aniden tersine dönmesiyle birlikte, hem adaylar hem de eğitim uzmanları tarafından büyük bir soru işareti olarak karşılandı.
En Çok Etkilenen Bölümler ve Mezunlara Kötü Sürpriz
Kontenjan düşüşünden en çok etkilenen bölümler arasında popüler meslek grupları yer alıyor. Hukuk, hemşirelik, diş hekimliği, psikoloji, eczacılık, mimarlık ve öğretmenlik bölümleri, en yüksek düşüşlerin yaşandığı alanlar oldu. Özellikle hukuk fakültesi kontenjanları, neredeyse yarı yarıya azalarak 4 bin kişilik bir düşüş yaşadı. Bu durum, uzun süredir gündemde olan “diploma fabrikası” eleştirilerinin bir sonucu olarak görülse de, bu ani kararın zamanlaması ve planlamasızlığı tepki çekti.
Öte yandan, geçen yıl istediği üniversiteye yerleşemeyip bu yıl daha yüksek puan alarak daha iyi bir bölüme girmeyi hedefleyen “mezuna kalan” adaylar için bu durum büyük bir hayal kırıklığına dönüştü. Azalan kontenjanlar, başarı sıralamalarını ve yüzdelik dilimleri daha da sıkıştırarak rekabeti artıracak. Bu da, iyi bir derece elde etmelerine rağmen beklentilerinin altında bir yerleşme ihtimalini ortaya çıkarıyor.
Plansızlık ve İşsizlik Tartışmaları
YKS kontenjanlarındaki ani düşüş, eğitim sisteminin planlama eksikliğini de gün yüzüne çıkardı. Uzmanlar, bu düşüşün sadece kontenjanı azalan bölümleri değil, tüm üniversiteye giriş sürecini etkileyeceğini belirtiyor. Eğitim Sen Yükseköğretim Sekreteri Evrim Gülez, kontenjan daralmasının orta gelirli ve yoksul ailelerin çocuklarını daha fazla etkileyeceğini ve gençlerin istemedikleri bölümlere yönelmek zorunda kalacağını vurguluyor.
Bu kararın arkasındaki temel nedenlerden biri, “diplomalı işsiz” sorununa çözüm bulma çabası olarak değerlendiriliyor. Yıllardır üniversitelerin niteliği yerine niceliğine odaklanılması, atanamayan öğretmenler, işsiz mühendisler gibi sorunları beraberinde getirmişti. Ancak Gülez, bu sorunun sadece kontenjan azaltmakla çözülemeyeceğini, asıl sorunun nitelikli ve güvenceli istihdam yaratamayan ekonomik modelde yattığını belirtiyor. Kontenjanları kısmak yerine, kamusal istihdamın artırılması gibi yapısal çözümlere odaklanılması gerektiği savunuluyor.
Gelecek Ne Olacak?
YKS tercihlerinin bugün başlayıp 13 Ağustos’ta sona ereceği bu kritik süreçte, adaylar ve aileleri büyük bir stres altında. Kılavuzun geç yayımlanması, kontenjanların ani bir şekilde azaltılması ve sürecin genelindeki plansızlık, tercih yapma ve karar verme süreçlerini olumsuz etkiliyor. Üniversiteye girişin bu yıl neden bu kadar zorlaştığına dair sorular, kamuoyunun ve eğitim camiasının gündemini meşgul etmeye devam edecek. Bu durum, eğitim politikalarının uzun vadeli ve planlı bir şekilde yürütülmesi gerektiği gerçeğini bir kez daha gözler önüne seriyor.
