İsviçre’nin İsrailli Elbit Systems’ten tedarik ettiği Hermes 900 HFE insansız hava araçları (İHA) programı, F-35A savaş uçağı alımı kadar tartışmalı bir savunma projesi haline geldi. 2015 yılında başlatılan ADS15 programı kapsamında, 240 milyon İsviçre Frangı karşılığında 6 adet Hermes 900 sipariş edilmişti. İHA’ların 2019’da hizmete girmesi ve polis, gümrük ile istihbarat birimleri tarafından da kullanılması planlanıyordu. O dönemde İsviçre Savunma Bakanlığı, Hermes 900’ü “tüm hava koşullarında görev yapabilmesi, daha uzun menzil ve esnekliğe sahip olması” gibi nedenlerle tercih ettiğini açıklamıştı.
Teslimatlarda Gecikmeler ve Artan Maliyetler
Ancak program, vaat edilenin aksine ciddi aksaklıklarla karşılaştı. Teslimatlar yıllarca gecikti ve ilk iki İHA ancak 2022’de, üç yıllık bir gecikme ve ek maliyetlerle İsviçre’ye ulaşabildi. Projenin nihai maliyetinin 298 milyon İsviçre Frangı’na yükseldiği bildirildi. Daha da önemlisi, teslim edilen Hermes 900’ler vaat edilen tüm yeteneklere sahip değildi. Habere göre İHA’larda otomatik çarpışma önleme sistemi, GPS’ten bağımsız iniş-kalkış sistemi ve buzlanma önleyici donanım gibi kritik özellikler eksikti. Bu eksiklikler nedeniyle İHA’lar yalnızca belirli şartlarda uçabiliyor, kalkış sırasında bir helikopter eşliğinde gözetim altında tutuluyor ve yoğun nüfuslu bölgelerden uzak durmaları gerekiyordu.
Programın Devamı ve Kısıtlamalar
Bu sorunlar üzerine, Ordu Direktörü Urs Loher geçtiğimiz Temmuz ayında programın iptal edilebileceği yönünde bir açıklama yapmıştı. Federal Mali Denetim Kurumu (CDF) da projeyi sert bir dille eleştirerek “tedarikçilerin güvenilir olmadığını ve proje yönetiminin yetersiz kaldığını” belirtti.
Ancak, yeni İsviçre Savunma Bakanı Martin Pfister, 4 Eylül’de yaptığı açıklamada projeye devam edileceği ancak sorunlu üç özelliğin – otomatik çarpışma önleme, GPS’ten bağımsız iniş-kalkış ve buzlanma önleme sistemi – tamamen iptal edildiğini duyurdu. Bakanlık, bu kararın “kullanımda kısıtlamalar” doğuracağını kabul etmekle birlikte, Hermes 900’lerin uzun süreli keşif uçuşları için yeterli olduğunu ve gelecekte yeni sensörlerin entegrasyonu için bir platform işlevi görebileceğini belirtti. Buna rağmen, kış aylarında buzlanma riski nedeniyle kullanılamayacak olan İHA’lar, görev sırasında 3.000 ila 4.000 metre irtifaya kadar yalnızca eskort hava araçları eşliğinde uçabilecek.
