Çin, bu ay içinde ikinci kez yeniden kullanılabilir roket testi gerçekleştirerek uzay alanındaki ilerlemelerini sürdürüyor. Pazartesi günü Jiuquan Uydu Fırlatma Merkezi’nden havalanan Long March 12A roketi, ilk uçuşunda başarıyla düşük Dünya yörüngesine ulaşmayı başardı. Bu roket, boyut ve güç açısından SpaceX’in Falcon 9’una benzer özellikler taşıyor ve yaklaşık aynı yük kapasitesine sahip.
İlk uçuşta, metan yakıtlı ilk kademe güçlendiricisi yaklaşık 10 dakika sonra atmosfere geri döndü. Yolculuk sırasında süpersonik hızla seyahat eden güçlendirici, planlanan iniş bölgesinden yaklaşık 200 mil uzaklıktaki Gobi Çölü civarına düştü. Söz konusu olay, toplam başarısızlık olmaktan çok, önemli mühendislik verilerinin toplanması açısından değerli bir deneyim olarak değerlendiriliyor. Çin Havacılık Bilimi ve Teknoloji Kurumu (CASC), roketin üst kademesinin hedeflenen yörüngeye ulaştığını belirtirken, ilk kademe başarısızlığı nedeniyle şu anda detaylı analiz ve incelemelerin sürdüğünü açıkladı.
Benzer Sonuçlar ve Karşılaştırmalar
Yapılan açıklamalar, bu denemenin 2 Aralık’ta gerçekleşen Zhuque-3 roketinin ilk uçuşuyla da benzerlik gösterdiğine işaret ediyor. Özel sektör destekli LandSpace tarafından geliştirilen Zhuque-3, ilk denemesinde yörüngeye ulaştı fakat güçlendirici bölüm yeniden kullanılabilirliği sırasında iniş bölgesine yakın bir noktaya düştü. Çinli kurumlardan yapılan açıklamalarda, her ne kadar birinci kademe başarıyla iniş yapamamış olsa da, elde edilen verilerin ikincisinin gelişimi ve sonraki denemeleri için çok kıymetli olduğu vurgulanıyor.
Kuruluşlar, bu verilerin, ileriye dönük gerçekleştirilecek olan roket fırlatmalarında ve kademe kurtarma süreçlerinin geliştirilmesinde temel teşkil edeceğini belirtiyor. Çin’in Yeniden Kullanılabilir Roket Stratejisi kapsamında, Long March 12A ve Zhuque-3 gibi projeler, farklı yaklaşımları yansıtıyor. Long March 12A, devlete ait Şangay Uzay Uçuşu Teknolojisi Akademisi tarafından geliştirilmiş ve SpaceX’in modelini baz alan bir tasarım kullanıyor. Okyanus yerine çöl bölgelerinde, güçlendiricilerin inişi için kıyıdan uzak üsler seçiliyor.
Çin Uzay Fırlatma Hızını Artırıyor
2000’li yıllardan itibaren hızla gelişen Çin’in, bu yıl planlanan 89 orbital fırlatma denemesi ile dikkat çektiği görülüyor. Bu sayı, ABD’nin oranına kıyasla düşük olsa da, diğer ülkelerin toplamından fazlasını oluşturuyor ve 2025’e kadar toplam fırlatma oranlarını %90’ların üzerine çıkarmayı hedefliyor. Çin, bu yüksek aktiviteyi, düşük maliyetli ve yeniden kullanılabilir roketler ile gerçekleştirerek, SpaceX’in düşük maliyetli hizmetleri örneğinde görülen devrim benzeri bir gelişmeye öncülük ediyor.
Gelecekte, Çinli şirketler ve devlet kurumları tarafından pek çok yeni ve yüksek teknolojili roket projesi hayata geçirilmeye hazırlanıyor. Space Pioneer’ın Tianlong-3’ü, CAS Space’in Kinetica-3’ü ve Deep Blue Aerospace’in Nebula-1’i gibi ticari projelerin gelecek yıl içinde hazır olması bekleniyor. Bu roketler de kurtarılabilir güçlendirici teknolojisine sahip olup, üretici şirketler tarafından teslim aşamasına getiriliyor. Ayrıca, Çin’in en büyük fırlatma sistemi geliştiricilerinden Çin Fırlatma Aracı Teknolojisi Akademisi’nin üzerinde çalıştığı süper ağır roketler de var.
Bunlardan ilki, Ay’a görevlerde kullanılacak olan yeni nesil Long March 10 roketi olacak ve yeniden kullanılabilir güçlendiricilerle donatılacak. Ayrıca, 2030’larda, SpaceX’in Starship tasarımına yakın özellikler taşıyan tam anlamıyla yeniden kullanılabilir Long March 9’un tanıtılması öngörülüyor. Çin’in uzay endüstrisindeki bu hızlı gelişmeler karşısında, dünya genelinde uzay yarışının nasıl şekilleneceği ve ekonomik, teknolojik etkilerinin neler olacağı merak konusu olmaya devam ediyor.
