Tayvan hükümeti, bölgesel güvenlik tehditlerine karşı ordusunu modernize etme yolunda iddialı adımlar atarken, bu stratejinin finansmanı konusunda ciddi bir siyasi ve mali barikatla karşı karşıya kalabilir. Taipei’nin geçtiğimiz ay ABD’den HIMARS roket sistemlerini de içeren 11,1 milyar dolarlık dev paketi onaylaması, adanın savunma kapasitesini artırma kararlılığını gösterse de, bu harcamaların Yasama Yuanı’ndan nasıl geçeceği büyük bir soru işareti yaratıyor.
Özel Savunma Bütçesi ve Siyasi Darboğaz
Devlet Başkanı William Lai, 2033 yılına kadar sürecek 39,5 milyar dolarlık (1,25 trilyon NT$) devasa bir özel savunma bütçesi açıkladı. Ancak muhalefetin kontrolündeki yasama organı, bu bütçeyi “yasaya aykırı” bularak bloke etti. Muhalif kanat, savunma sanayi yatırımları yerine askeri maaş ve emekli aylıklarının artırılmasını savunuyor. Profesör Hu Jin-li’ye göre Tayvan’ın bu parayı toplayacak mali kapasitesi olsa da, asıl engel “taraflar arası pazarlık ve siyasi sabır” eksikliğidir.
Bu yasama ablukası, caydırıcılık ve asimetrik savaş yetenekleri için ayrılan 2,38 milyar dolarlık acil fonun serbest bırakılmasını da doğrudan etkiliyor. Savunma Bakan Yardımcısı Hsu Szu-chien, özel bütçenin yaklaşık 900 milyar NT$’lık kısmının doğrudan ABD silahlarına, 300 milyar NT$’lık kısmının ise yerli askeri projelere ayrılacağını belirtiyor.
Çin ile Bütçe Yarışı ve Kamuoyu Algısı
Tayvan’ın savunma harcamalarındaki artış, Çin’in 246 milyar dolarlık devasa askeri bütçesiyle kıyaslandığında hala oldukça sınırlı kalıyor. Pekin’in baskısı nedeniyle Washington dışında silah tedarikçisi bulmakta zorlanan Taipei, iç kamuoyunda da bölünmüş durumda. Tayvan Kamuoyu Vakfı’nın verilerine göre halkın %54’ü savunma fonlarının yasama sürecinde yavaşlatılmasına karamsar bakarken, süreci destekleyenlerin oranı %30,2’de kalıyor.
Finansman Seçenekleri: Borçlanma mı, Kesinti mi?
Analistler, özel bütçenin onaylanmaması durumunda hükümetin diğer departmanlardan kaynak kaydırmak veya tahvil satmak zorunda kalacağını öngörüyor. Ancak eğitim veya sosyal programlarda yapılacak kesintiler “politik açıdan zehirli” olarak nitelendiriliyor. Bu nedenle, projelerin ertelenmesi veya “yumuşak yeniden tahsis” yöntemlerinin daha olası olduğu düşünülüyor.
Yardımcı doçent Chen Yi-fan, Tayvan’ın güçlü mali disiplini ve AA notu sayesinde borçlanmanın “en olası yol” olduğunu savunuyor. Fitch Ratings’in olumlu raporları ve 2024’teki vergi fazlası, adanın bu yükü borçlanarak taşıyabileceğine işaret ediyor. Ancak bu durum, gelecekte sürdürülemez ödünleşimlere yol açma riski taşıyor.
