Yakın Doğu Üniversitesi Deprem ve Zemin Araştırma ve Değerlendirme Merkezi Başkanı Prof. Dr. Cavit Atalar, 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinin yıl dönümünde Kıbrıs’ın güncel deprem riskine dikkat çekti.
6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş merkezli olarak meydana gelen ve on binlerce insanın hayatını kaybetmesine neden olan depremler, sınırları aşan büyük bir felaket olarak hafızalarda yer etti. Türkiye başta olmak üzere geniş bir coğrafyayı etkileyen bu yıkım, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin de ortak yasına dönüştü. Depremlerde yaşamını yitiren Şampiyon Melekler ile birlikte kaybedilen 49 insanımız, depremin coğrafya tanımayan etkisini ve acının ortaklığını bir kez daha ortaya koydu.
6 Şubat Depremleri Kıbrıs’ta da Şiddetli Hissedildi
KKTC Cumhurbaşkanlığı Deprem Komitesi Başkanı, İki Bölgeleli Deprem Komitesi Üyesi ve Yakın Doğu Üniversitesi Deprem ve Zemin Araştırma ve Değerlendirme Merkezi Başkanı Prof. Dr. Cavit Atalar, 6 Şubat depremlerinin Kıbrıs’ta bazı bölgelerde güçlü biçimde hissedildiğini, Lefkoşa’da bir duvarın yıkıldığını hatırlattı. Bu durumun, Kıbrıs’ın deprem riskinin yalnızca teorik bir olasılık olmadığını açıkça gösterdiğini belirten Atalar, adanın deprem gerçeğiyle yüzleşmesi gerektiğini vurguladı.
Prof. Dr. Cavit Atalar, Kıbrıs’ın büyük depremlerle nadiren gündeme gelmesine rağmen, çevresindeki aktif fay sistemleri nedeniyle sürekli bir sismik hareketlilik içinde olduğunu belirtti. Doğu Akdeniz’de yer alan ada, Anadolu, Afrika ve Arap levhalarının etkileşim alanında bulunuyor. Bu jeodinamik yapı, yıkıcı depremlerin uzun aralıklarla meydana gelmesine karşın riskin hiçbir zaman ortadan kalkmadığını ortaya koyuyor.
Deprem Sürekliliği Bilimsel Verilerle Ortada
Toplumda en sık sorulan sorunun “Deprem ne zaman olacak?” olduğunu ifade eden Prof. Dr. Atalar, bu sorunun yanlış bir varsayıma dayandığını belirtti. Kıbrıs’ta her gün deprem meydana geldiğini vurgulayan Atalar, yılda ortalama 500 ile 600 arasında sarsıntının kaydedildiğini, bazı yıllarda bu sayının bini aştığını ve büyük depremler sonrasında 1200’e kadar çıktığını söyledi. 6 Şubat depremlerinin ardından Kıbrıs çevresinde kaydedilen yüksek sayıda depremin, bölgesel fay etkileşimlerinin dikkatle izlenmesi gerektiğini gösterdiğini ifade etti.
Deprem Değil, Dayanıksız Yapılar Can Kaybına Yol Açıyor
Depremlerin yıkıcı etkisinin yalnızca büyüklükle sınırlı olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Cavit Atalar, yapı kalitesinin belirleyici unsur olduğunu dile getirdi. Aynı büyüklükteki bir depremin, farklı bölgelerde çok farklı sonuçlar doğurabildiğini belirten Atalar, özellikle mühendislik hizmeti almamış yapılar, eski bina stoku ve zemin özellikleri dikkate alınmadan yapılan yapılaşmanın ciddi risk oluşturduğunu söyledi.
Depremin önlenemeyeceğini ancak etkilerinin azaltılabileceğini vurgulayan Prof. Dr. Cavit Atalar, bilimsel veriler ışığında deprem dirençli yapıların hayati önem taşıdığını belirtti. Yapı denetimi, zemin etütleri ve kentsel dönüşümün bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini ifade eden Atalar, kurumlar ve toplumun ortak çabasıyla hareket edilmesi halinde Kıbrıs’ta deprem riskinin ve olası can kayıplarının önemli ölçüde azaltılabileceğinin altını çizdi.
Tarihsel Depremler Riski Gösteriyor
Prof. Dr. Cavit Atalar, Kıbrıs’ın deprem geçmişinin yaklaşık 8 bin yıl öncesine dayandığını belirterek, tarih boyunca Enkomi, Kitium, Salamis, Baf ve Kurion gibi önemli yerleşimlerin farklı dönemlerde yıkıcı depremlerle karşı karşıya kaldığını hatırlattı. Aletsel olarak kaydedilen ilk depremin 1894 yılında meydana geldiğini ifade eden Atalar, tarihsel ve bilimsel kayıtların Kıbrıs’ın aktif bir deprem kuşağında yer aldığını net biçimde ortaya koyduğunu söyledi.
Kıbrıs’ın yakın tarihinde en fazla can ve mal kaybına yol açan depremlerden birinin 10 Eylül 1953’te meydana gelen çifte deprem olduğunu belirten Prof. Dr. Atalar, bu depremlerde 40 kişinin hayatını kaybettiğini, 100 kişinin yaralandığını ve Baf başta olmak üzere çok sayıda yerleşimin zarar gördüğünü aktardı. Aletsel ölçümlere göre Kıbrıs’ta kaydedilen en büyük depremin ise 9 Ekim 1996’da 6.8 büyüklüğünde meydana geldiğini, ikinci en büyük depremin de 11 Ocak 2022’de denizde gerçekleştiğini ifade etti.
