Dünyanın en maliyetli savunma projesi olan F-35 Lightning II programında, havacılık tarihine geçecek bir kriz patlak verdi. 2025 yılından itibaren ABD Hava Kuvvetleri envanterine giren yeni nesil uçakların, planlanan gelişmiş radar sistemleri olmadan fabrikadan çıktığı anlaşıldı. Teknik aksaklıklar ve üretim gecikmeleri nedeniyle yaşanan bu durum, beşinci nesil bir savaş uçağının temel işlevini yerine getirememesi anlamına geliyor.
Teknik Uyumsuzluk ve Balast Çözümü
Yeni geliştirilen AN/APG-85 radar sisteminin üretim bandındaki gecikmeler, projenin akışını bozdu. Eski nesil AN/APG-81 radarları ise yeni gövde mimarisine uyum sağlamadığı için yedek parça olarak dahi kullanılamıyor. Üretimi durdurmak istemeyen yetkililer, uçakları radarsız teslim etme kararı aldı. Uçağın aerodinamik dengesini bozmamak adına, burun kısmındaki radar boşluğuna “balast” adı verilen ek ağırlıklar yerleştirildi. Bu uçaklar uçuş kabiliyetine sahip olsa da kendi başlarına hedef tespiti yapamıyor.
Savaş Kabiliyeti ve Maliyet Tartışmaları
Savunma uzmanları, radarsız uçakların ancak veri ağı üzerinden başka bir jetten bilgi alarak görev icra edebileceğini vurguluyor. Uzmanlara göre bu yöntem, barış zamanı eğitimlerinde kullanılabilir olsa da gerçek bir çatışma anında kabul edilemez riskler barındırıyor. Birim maliyeti 130 milyon doları bulan bu uçaklar için üretici firma gövde revizyonu önerse de bu durum ek sertifikasyon süreçleri ve devasa maliyetler anlamına geliyor.
