Kamboçya’da demiryolu gelişimi, hükümetin ulaşım sisteminde raylı sistemlerin rolünü genişletme yönündeki yıllardır süren çabalarına rağmen yavaş bir ilerleme sergilemeye devam ediyor. Cambodianess’in verilerine göre, ülkede yolcu taşımacılığı hala büyük oranda karayolu ve havayolu üzerinden yürütülüyor. Demiryolu, genişleme potansiyeline rağmen çoğu yolculuk için hala sınırlı ve ikincil bir seçenek olmaya devam ediyor.
Yolcu Sınırlamaları ve Mevcut Hat Kapasitesi
Ülkedeki demiryolu ağı, temel olarak iki ana hattan oluşmaktadır. Bu hatların her ikisi de Kamboçya’nın stratejik bölgelerine hizmet vermesine rağmen, operasyonel kapasiteleri oldukça düşüktür; her iki hatta da günde sadece bir sefer düzenlenmektedir. İstatistikler, demiryolunun diğer ulaşım araçlarına kıyasla ne kadar geride kaldığını açıkça göstermektedir. 2025 yılı itibarıyla Kamboçya’daki demiryolu yolcu sayısının 400.000 civarında kalacağı tahmin edilirken, aynı dönemde otobüs ve taksilerin 20 milyondan fazla, havayollarının ise yaklaşık yedi milyon yolcu taşıması bekleniyor.
Güney ve Kuzey Hatlarının Stratejik Önemi
Güney Hattı, sistemin en yoğun kullanılan ve ekonomik açıdan en canlı bölümü olarak öne çıkıyor. Phnom Penh’i Takeo, Kep, Kampot üzerinden Sihanoukville’e bağlayan bu hat, özellikle hafta sonları kıyı bölgelerine seyahat eden turistler ve yerel aileler tarafından tercih ediliyor. Kuzey Hattı ise başkentten başlayarak Pursat üzerinden Battambang’a kadar uzanıyor. Sınır çatışmaları öncesinde Tayland sınırındaki Poipet’e kadar ulaşan bu hat, şu an için daha kısıtlı bir bölgede hizmet veriyor.
Konfor ve Ekonomik Avantajlar vs. Zaman Kaybı
Kamboçya’da tren yolculukları, yolculara oldukça keyifli bir deneyim vaat ediyor. Geniş, bakımlı ve klimalı vagonların yanı sıra rahat koltuklar seyahat konforunu artırıyor. Bilet fiyatları ise rakipsiz seviyede; Phnom Penh-Battambang arası 8 dolar, Sihanoukville hattı ise 10 dolardır. Ancak bu avantajların karşısında duran en büyük sorun seyahat süresidir. Kraliyet Demiryolları, Sihanoukville’e 6 saat 30 dakikalık bir varış süresi vaat etse de, aynı mesafe otobüsle sadece 3 saatte kat edilebiliyor. Sık yaşanan gecikmeler, günlük ulaşım ihtiyacı olan yolcuları demiryolundan uzaklaştırıyor.
Altyapı Yetersizlikleri ve Güvenlik Riskleri
Demiryollarındaki düşük hızın (40-50 km/saat) temel sebebi uygun olmayan raylar ve korumasız altyapıdır. Raylar hava koşullarına ve insan kaynaklı risklere karşı savunmasızdır. Ayrıca, demiryolu geçitlerinin manuel olarak işletilmesi ve her kavşakta bir görevlinin bulunma zorunluluğu, trenlerin trafik açılana kadar beklemesine neden oluyor. Bu yavaş tempo, turistlere manzara seyretme fırsatı sunsa da modern lojistik ihtiyaçları karşılamaktan uzaktır.
Yerel Kalkınma ve Takeo Örneği
Yavaş ilerlemeye rağmen, demiryolu geçtiği uzak bölgeler için ekonomik fırsatlar yaratabiliyor. Takeo İstasyonu bunun en somut örneğidir. Phnom Penh’den iki saatlik bir mesafede bulunan bu istasyon, turistler için bölgeye ulaşmanın en kolay ve ucuz yoludur. Buradan kanal tekneleriyle ulaşılan Angkor Borei ve Phnom Da gibi tarihi bölgeler, demiryolu sayesinde erişilebilir kalmaktadır.
2033 Vizyonu: Yüksek Hızlı Tren ve Lojistik Hedefler
Kamboçya, 2023-2033 Şehirlerarası Ulaşım ve Lojistik Sistemi Kapsamlı Ana Planı ile demiryolunu altyapı önceliği haline getirdi. Plan kapsamında, saatte 160 km hıza ulaşabilen yüksek hızlı hatlar ve on yılın sonuna kadar 1,5 milyon yolcu hedefi bulunuyor. Özellikle 4 milyar dolar maliyetli Phnom Penh-Poipet yüksek hızlı tren projesi, mal taşımacılığını hızlandırmayı amaçlıyor. 2024 yılında 1,16 milyon ton yük taşıyan demiryolu, yıllık %8,29’luk bir artış gösterse de hala ulusal mal hareketinin sadece %7’sini oluşturuyor.
Bölgesel Entegrasyon ve Devam Eden Projeler
Kamboçya, demiryolu ağını Tayland ve Vietnam ile birleştirerek Güneydoğu Asya’daki Çin ticaret yollarıyla bağlarını güçlendirmeyi hedefliyor. Şu anda aktif olan üç büyük proje ise Kamboçya’nın vizyonunu özetliyor: Techo Uluslararası Havalimanı bağlantısı, Phnom Penh-Siem Reap yüksek hızlı hattı ve Siem Reap içindeki yerel raylı sistemler. Bu yatırımlar, ülkeyi bölgesel bir lojistik merkezine dönüştürme yolundaki kararlılığı temsil ediyor.
