Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Nurper Ülküer, 21 Haziran Babalar Günü dolayısıyla yaptığı değerlendirmede, babaların çocukların gelişimindeki kritik rolüne dikkat çekti.
Babalar Günü’nün, babaların aile ve çocuklar için taşıdığı değeri yeniden hatırlamak açısından önemli bir fırsat olduğunu ifade eden Prof. Dr. Nurper Ülküer, çocukların hayata hazırlanmasında babaların vazgeçilmez bir yere sahip olduğunu vurguladı.
Babaların etkisi bazı alanlarda annelerden daha fazla
Son yıllarda yapılan araştırmaların babaların çocuk gelişimindeki etkisini daha net ortaya koyduğunu kaydeden Prof. Dr. Nurper Ülküer, “Çocukların başta sosyal duygusal gelişimi olmak üzere, onların hayata hazırlanmaları gibi önemli yaşamsal süreçlerinde, babalar önemlidir ve vazgeçilmezdir. Bunu çok iyi biliyoruz. Hatta tahminlerimizin dışında, anneler babalardan daha fazla etkili. İngiltere’de 2023-2025 yılları arası yapılan bir araştırmada ilginç sonuçlar ortaya çıkmış. Örneğin, babanın çocuk bakımı ve eğitimi süreçlerine katılımının çocuklar üzerindeki olumlu etkisi annelerin etkisinden daha fazla olduğu gözlenmiş.” dedi.
Baba ne kadar erken devreye girerse etki o kadar kalıcı oluyor”
Babaların çocuklarının yaşamına erken dönemde dahil olmasının önemine işaret eden Prof. Dr. Ülküer, “Araştırmaların ortaya koyduğu en önemli sonuçlardan biri de babaların çocukların gelişim serüvenine ne kadar erken katılırlarsa etkilerinin o kadar büyük ve kalıcı olduğudur. Bazı geleneksel kültürlerde çocuklar beş yaşına gelmeden baba kucağına almaz ve benzeri söylemleri düşününce, aslında hem babaların hem de çocukların ne kadar önemli deneyimleri kaçırdığı daha iyi anlaşılıyor.” diye konuştu.
Babaların %30’u çocuklarının yanında olamıyor. Nedeni ise ekonomi!
Babaların çocuk yetiştirme süreçlerine katılımının dünya genelinde istenilen düzeyde olmadığını belirten Prof. Dr. Nurper Ülküer, “Inter-Amerikan Development Bankasının 2024’te küresel olarak yaptığı bir çalışma bize bu konuda çok güzel bir tablo çizmiyor. Alt ve orta gelirli ülkelerde, ortalama babaların %30’u çocuklarının yanında değil. Nedenlerin başında ekonomi geliyor. Uzun ve uzak yerlerde çalışan babalar çoğunlukla çocuklarının büyüdüklerine nadiren şahit oluyorlar. Yine bu araştırmanın bulgularına göre babalar çocukları ile annelerden ve hatta diğer yetişkinlerden de daha az oynuyorlar.” şeklinde konuştu.
Ebeveyn destek programları çoğunlukla annelere ulaşıyor
Ebeveyn destek programlarının büyük bölümünün anneleri hedeflediğini söyleyen Prof. Dr. Ülküer, şu değerlendirmede bulundu:
“Ebeveyn destek programları ya da benzeri çalışmalar çoğunlukla annelere ulaşabiliyor. Babalara ulaşabilen programların ise etkileri çoğu zaman anlamlı düzeye erişemiyor. Babaların katılımını destekleyen araştırma ve uygulamalar oldukça sınırlı. Özellikle 0-6 yaş döneminde çocuklarıyla düzenli oyun oynayan baba oranı dünya genelinde düşük seviyelerde bulunuyor. Sadece Doğu Asya ve Pasifik ülkelerinde bu oran nispeten daha iyi durumda. Annelerin iyi oluş hali üzerinde de baba katılımının önemli bir rolü olduğunu biliyoruz.”
Babalar sadece destek veren değil, ebeveynliğin aktif bir oyuncusudur
Babaların çocuk gelişimindeki rollerinin yeniden tanımlanması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Nurper Ülküer, “Bu tabloyu değiştirmek için işe doğum öncesinden başlamak gerekiyor. Babaların yalnızca anneye destek veren kişiler değil, ebeveynlik sürecinin aktif ve eşit bir parçası olduğunun kabul edilmesi gerekiyor.” diye konuştu.
Babaların sessiz kaygıları çoğu zaman fark edilmiyor
Babaların da ebeveynlik sürecinde yoğun psikolojik zorluklar yaşayabildiğine dikkat çeken Prof. Dr. Ülküer, “Babaların da kaygıları, korkuları ve hatta biyolojik değişimleri var. Ancak bunlar çoğu zaman göz ardı ediliyor. İngiltere’de yapılan bir araştırmada, doğum öncesi ve doğum sonrasındaki dönemde babalarda görülen depresyon ve intihar oranlarının annelerde görülen ruhsal sorunların yaklaşık dört katına ulaştığı belirlendi. Bu sonuç, anne ruh sağlığına yönelik desteklerin artmasına rağmen babalara yönelik destek mekanizmalarının yeterince gelişmediğini gösteriyor.” ifadesinde bulundu.
4 babadan biri ciddi düzeyde endişe yaşıyor
Yeni baba olmuş 336 kişi üzerinde gerçekleştirilen başka bir araştırmanın sonuçlarını da paylaşan Prof. Dr. Ülküer, şöyle konuştu:
“Araştırmada babaların yüzde 41,1’inde orta ya da yüksek düzeyde stres, yüzde 20,8’inde kaygı, yüzde 25,9’unda yoğun endişe ve yüzde 13,4’ünde depresyon belirtileri görüldü. Oysa bu dönem, babaların yeni doğan bebekleriyle güçlü ve duyarlı bir bağ kurmaları açısından son derece kritik bir dönemdir. Aynı zamanda eşlerine destek olmaları gereken bir süreçtir.”
Ruh sağlığı güçlü baba, annede doğrum sonrası depresyon riskini azaltıyor!
Babaların psikolojik iyilik halinin aile bütünlüğü açısından da önemli olduğunu belirten Prof. Dr. Ülküer, “Araştırmalar, ruh sağlığı iyi olan ve kendisini güçlü hisseden babaların eşlerinde doğum sonrası depresyon riskinin azaldığını gösteriyor. Buna rağmen babaların kaygılarını paylaşabilecekleri ve destek alabilecekleri mekanizmalar oldukça sınırlı.” dedi.
Babaların yalnızca yüzde 59’unun kaygılarını eşleriyle paylaşabildiğini belirten Prof. Dr. Ülküer, yüzde 37’sinin arkadaşları veya aile üyeleriyle, yüzde 30’unun aile hekimiyle, yüzde 23’ünün ise sağlık çalışanlarıyla konuşabildiğini aktardı. Psikolojik destek alanların oranının ise yalnızca yüzde 10 düzeyinde kaldığını ifade etti.
“Babalar Önemlidir” girişimi dikkat çekiyor
Bazı ülkelerin bu konuda önemli adımlar attığını belirten Prof. Dr. Nurper Ülküer, İngiltere Parlamentosu tarafından başlatılan “Babalar Önemlidir” girişimine dikkat çekti.
Prof. Dr. Ülküer, “İngiltere’de partiler üstü bir parlamenter grup tarafından yürütülen bu girişim, babaların doğum öncesinden itibaren çocuklarının yaşamında daha etkin rol üstlenmelerini destekliyor. Farkındalık çalışmaları sayesinde binlerce babaya ulaşılıyor ve babalığın önemi görünür hale getiriliyor.” diye konuştu.
Güçlü ailelerin temelinde güçlü anne-baba vardır
Babalar Günü dolayısıyla tüm babaların gününü kutlayan Prof. Dr. Nurper Ülküer, “Babalarımız önemlidir. Güçlü ailelerin temeli, güçlü anne-babalar ve mutlu çocuklarla atılır.” şeklinde sözlerini tamamladı.
