Her parlak yıldız gökyüzünde kaybolur, kayar gider. O da öldü. Türk sinemasının, Yeşilçam’ın parlak yıldızlarından Kadir İnanır, iki yıldır ağır sağlık sorunları yaşıyordu ve nihayetinde cuma günü yaşamını yitirdi. Dün de son yolculuğunda uğurlanıp İstanbul’da toprağa verildi. Onu sadece beyaz perdeden değil, bir zamanlar İstanbul’daki genelde sanatın çeşitli dallarından simalarının mekanı olan, benim de zaman zaman uğradığım Taksim Sanat Evi’nden de tanıyordum. Mekanı Sinematek’in de başkanı olan Ahmet Sezerel işletirdi. Barmen Süslü Hüseyin efsaneydi. Kadir İnanır rakı severdi, içerdi. Hiç de öyle Yeşilçam’ın yıldızı havasında değildi.
Kadir İnanır Alsancak Stadı’nda
Peki yaşı 60’tan fazla olan İzmirliler aşağıda bir zamanların ünlü Hey dergisinden aktaracağım (1974) Kadir İnanır’ın İzmir macerasını hatırlar mı? Bilhassa futbolla arası iyi olanlar hele Göztepeliler mutlaka hatırlayacaktır. Yeni kuşaklar da bu vesileyle öğrenir. İşte “Yılın Sporcusu” ve “Kadir İnanır”…
“Alsancak stadı tıklım tıklım doluydu… Göztepe ligin en önemli maçlarından birini yapacaktı. Bir amigo ortalığı coşturuyor, onun bir işareti ile tribünler kalkıp kalkıp oturuyordu. O günün bir önemi daha vardı. Pistin ortasında duran bir masa ve masanın üstündeki gümüş kupa sahibini bekliyordu. Biraz sonra yapılacak törenle yılın sporcusuna kupası verilecekti. Bir an stat sustu… Gözler çıkış tüneline dikildi ve birden tribünler ayağa kalktı; Göztepe sahaya çıkıyordu.
Takımlar sahada ısınma hareketleri yaparken Kadir İnanır onlardan ayrıldı, ortaya geldi ve kupasını aldı. Tribünler ona tezahürat yapıyor, İnanır buna kupayı kaldırarak karşılık veriyor… O sırada açık tribünden ‘tur… tur’ sesleri yükseldi. Kadir İnanır da şeref turuna başladı. Müjdat Gezen de peşindeydi ve tribünleri dolduran on binler içindeki iki gencecik kız bu turu büyük bir ilgi ve heyecanla izliyorlardı.
Yukarıda anlattıklarımızda gerçekle hayal içi içedir. Saner Film ekibi Kadir İnanır’lı, Müjdat Gezen’li, Arzu Okay’lı, Selen Büke’li Yılın Sporcusu adlı filmi İzmir’de çekiyordu. Filmde Kadir İnanır ünlü bir futbolcuyu, Müjdat onun kardeşini; Okay’la Büke de sevgililerini oynuyorlar… Bu sayfalarda gördüğünüz resimler Alsancak stadında, Göztepe’nin lig maçı çekildi. Kadir İnanır önce Göztepe formasını giyip takımla birlikte sahaya çıktı. Sonra eşofman giydi, ‘kupa alma sahnesi’ çekildi. Aynı gün başka genel planlar da çekildi. Bunlar stüdyoda, kurgu sırasında çekim sırasına uymayan bir sıraya konacak ve seyirci karmaşık çekilen bu sahneleri uygun bir sıraya göre seyredecek… Haa, bir şey daha var: Spor ve sinema, günümüzde iki önemli ilgi merkezidir. Futbolla sinemayı birleştiren bu filmin de seyircinin ilgisini çekeceğini şimdiden söylemek pek yanlış olmaz.”
“Yılın Sporcusu” Neden İzmir’de Çekildi?
Filmin İzmir’de çekilmesi, Kadir İnanır’ın rol gereği Göztepe futbolcusu yapılması tesadüfi değil tabii. Efsane Göztepe’den kaynaklanıyor ve tabii İzmir’in bir futbol şehri olmasından, aynı zamanda fuardan dolayı da sanatla, tiyatro, sinema, sahne dünyasıyla barışık olmasından…
Fatsalı Delikanlı’dan Yeşilçam’ın Kült Aktörüne Bir Yolculuk
1949 Fatsa doğumlu Kadir İnanır, hemşehrisi Ümit Tokcan ile özdeşleşen ünlü Hekimoğlu türküsünün de derleyeniymiş. O yüzden Sezen Aksu da İnanır’ı ziyaretinde bu türküyü söylemiş. Bunu yeni öğrendim. 1960’larda, 70’lerde sinemaya yeni yüzler yarışmalarda derece alanlardan katılıyordu. Ses gibi ünlü mecmuaların yarışmaları vardı. Kadir İnanır da sinema yarışmasında finale kalıp ertesi yıl da fotoroman yarışmasında birinci olunca Yeşilçam’ın kapıları ardına kadar açıldı kendisine.
1968 yapımı Yedi Adım Sonra filmiyle beyazperdede görünen İnanır’ın asıl çıkışı ise Atıf Yılmaz yönetmenliğinde çekilen Kara Gözlüm filminde, Türkan Şoray ile başrolü oynadığında gerçekleşti. Kendine has oyunculuğu, duruşu ve alışılmış jön kalıplarının dışında oluşuyla sinemada özgün ve istikrarlı bir yer edindi. Türkan Şoray ile oluşturduğu partnerlik Türk sinema tarihinin en unutulmaz partnerliklerinden biri oldu. İkilinin birlikte rol aldığı Dönüş, Dila Hanım, Devlerin Aşkı, Cevriyem ve Selvi Boylum Al Yazmalım gibi filmler Türk sinemasının klasikleri arasındadır.
Memleket Meselelerine İlgisiz Kalmadı
Kadir İnanır, kült bir aktör olsa da ününü şatafatlı, gösterişli bir hayat sahnesine taşımayı tercih etmedi. Memleketi Fatsa ile bağını koparmadı. Gece hayatını, magazini, büyük davetleri sevmedi, oralarda nadiren gözükse de eğreti durdu. Film çekimleri aralarında kitap okur, memleket ahvali konuşurdu. O yüzden yapımcılar sıkılır, onun ününü dışarıda popüler alanda göstermesini isterlerdi.
Birinci çözüm sürecinde Akil Adamlar heyetinde yer alarak politikaya ilgisini ortaya koydu ama gelen siyasi önerileri geri çevirdi. Bir kesimin değil, belli tercihleri olsa da milletin adamı olmayı seçti. Ama çizdiği ve müziğini de Ahmet Kaya’nın yaptığı “Tatar Ramazan” karakteri de onu milletin gözünde “sol” kimliğe yaklaştırdı.
Kuzenleri, Yeğenleri
Fatsa, zengin bir toprak… Terzi Fikri’yi yetiştiren toprak… Kadir İnanır’ın ailesinde kendisinden başka popüler alanda sivrilen başka yüzler de oldu. Pop şarkıcısı Soner Arıca, milli futbolcu ve teknik direktör Erdoğan Arıca, oyuncu Levent İnanır, manken ve şarkıcı Hüseyin ve Cevahir Önder gibi…
Jülide Kural Etkisi
Kadir İnanır, kendisi gibi yaşadı ve davrandı. Özel yaşamını pek açmadı, röportajdan kaçındı. Ününü yatırıma açmadı, elitlerle, sosyete ile yakınlaşmadı. Modacı Canan Yaka ile uzun beraberliğinin ardından, son dönemlerde oturan kimliğinde etkisi olan hayat arkadaşı tiyatrocu Jülide Kural’ın etkisi olduğunu düşünüyorum. En başta Kural’a, ailesine, sinema dünyasına, sevenlerine ve tabii Göztepe’ye de başsağlığı diliyorum.
