Kadınlarda en sık görülen hormonal bozukluklardan biri olan ve milyonlarca kişiyi etkileyen Polikistik Over Sendromu’nda (PCOS) önemli bir değişiklik yaşandı. Uzun yıllardır bu isimle bilinen hastalık, artık Poliendokrin Metabolik Over Sendromu (PMOS) olarak adlandırılacak. Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Zeynep Yılmaz bu değişikliğin nedenini şu şekilde özetliyor, “Bu durum yalnızca yumurtalıklarla ilgili bir sorun değil, tüm vücudu etkileyebilen metabolik ve hormonal bir tablo. Bu nedenle isim değişikliği, tanı ve tedavi süreçlerinin iyileştirilmesi açısından farkındalık yaratacak kıymetli bir adım” şeklinde konuştu.
PMOS’u yalnızca üreme sağlığıyla ilişkilendirmek, diyabet ve kalp hastalığı gibi uzun vadeli risklerin gözden kaçmasına ve etkili tedavinin gecikmesine neden olabiliyor. Eski isimde yer alan “polikistik” ifadesinin hastalığın yalnızca yumurtalıklardaki kistlerle ilgili olduğu algısını yarattığını belirten Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Zeynep Yılmaz, “Oysa overlerde görülen yapılar patolojik kistler değil, olgunlaşmamış yumurta kesecikleri. PMOS; hormonal, metabolik ve ruhsal sağlık dahil vücudun birçok sistemini etkileyen bir durum. Bu nedenle yeni isim, hastalığın kapsamını daha doğru yansıtıyor” dedi.
Ciddiye alınmayan belirtiler şikayetlerin devam etmesine yol açıyor
Bu isim ve yaklaşım değişikliğiyle teşhis ve tedavinin iyileşmesi, geciken teşhislerin azalması, metabolik taramaların, yaşam tarzı değişikliklerinin ve uzun vadeli risk yönetiminin teşvik edilmesinin amaçlandığının altını çizen Yılmaz, “Yalnızca over odaklı bakış; kan şekeri, insülin ve lipid profili gibi metabolik taramaların ihmal edilmesine, yaşam tarzı değişiklikleri, kilo yönetimi ve uzun vadeli risk azaltma stratejilerinin göz ardı edilmesine yol açabiliyor. Ayrıca kilo alma, yorgunluk ve ruh hali değişiklikleri gibi belirtiler ‘sadece jinekolojik’ görülerek yeterince ciddiye alınmayabiliyor ve bu durum yetersiz tedaviye neden olabiliyor” dedi.
Normal overlere sahip kadınlarda da PMOS görülebiliyor
Adet düzensizliği, kilo artışı veya akne gibi belirtilerin sıklıkla stres, ergenlik ya da kilo sorunu olarak değerlendirilerek göz ardı edildiğine değinen Yılmaz, “Hastalık metabolik ve hormonal bir durum olmasına rağmen çoğu zaman yalnızca yumurtalıklarla ilişkilendiriliyor ve ultrason bulgularına odaklanılıyor. Oysa polikistik over görüntüsü tanı için zorunlu değil, birçok kadında görülmeyebildiği gibi normal overlere sahip kişilerde de PMOS bulunabiliyor. Ayrıca belirtilerin farklı uzmanlık alanları kapsamında ayrı ayrı değerlendirilmesi, hastalığın bütüncül yapısının gözden kaçmasına ve tanının gecikmesine yol açabiliyor. Bu nedenle birçok kadın ancak gebe kalmakta zorlandığında tanı alabiliyor” dedi.
Sağlıklı yaşam alışkanlıklarının payı büyük
PMOS yönetiminde yaşam tarzı değişikliklerinin önemli bir yer tuttuğunu vurgulayan Yılmaz, “Kılavuzlara göre beslenmede tek bir ‘en iyi’ diyet yok. Akdeniz diyeti, düşük glisemik indeksli beslenme ve dengeli kalori kısıtlaması gibi yaklaşımlar etkili bulunurken, işlenmiş gıdaların azaltılması, protein ve liften zengin sebzelerin tüketiminin artırılması öneriliyor. Düzenli egzersiz, kaliteli ve yeterli uyku, stres yönetimi ve sürdürülebilir alışkanlıklar da hastalığın yalnızca semptomlarını değil, insülin direnci gibi kök nedenlerini hedeflediği için PMOS yönetiminin temel taşları arasında yer alıyor” dedi.
PMOS’un etkileri adet düzensizliğiyle sınırlı değil
PMOS’un en sık görülen belirtilerinin; adet düzensizliği, aşırı tüylenme, akne, yağlı cilt, saç dökülmesi, kilo artışı ve kilo vermede zorluk olarak sıralanabileceğini belirten Yılmaz, “Yumurtlama bozukluğuna bağlı olarak gebe kalmada güçlük yaşanabilirken, bazı kadınlarda boyun ve koltuk altı gibi bölgelerde cilt koyulaşması da görülebiliyor. Ayrıca yorgunluk, ruh hali değişiklikleri, anksiyete, depresyon, uyku problemleri ve insülin direncine bağlı şikayetler de bu belirtilere eşlik edebiliyor” açıklamasında bulundu.
