Ekran başında geçirdiğimiz sürenin üzerimizdeki etkileri konusunda endişelendiğimizde, genellikle zihinsel etkilere odaklanıyoruz.
Ancak geçenlerde baktığımda, serçe parmağımda küçük, nasırlaşmış bir şişlik fark ettim. Tam da telefonumu tutarken destek aldığım noktadaydı.
Bu durum beni düşündürdü: Peki, telefonum vücudumun geri kalanına neler yapıyor?
Bunu öğrenmek için bazı uzmanlara danıştım. Aldığım yanıt pek de iç açıcı değil.
En güncel bilimsel bulgular, telefonunuzun ve dijital yoldaşlarının boyun şeklinizi değiştirebileceğini, görme yetinize zarar verebileceğini, motor becerilerinizi etkileyebileceğini ve kas gücünüzü azaltabileceğini gösteriyor.
Hatta insanlar teknoloji odaklı yaşam tarzımızın daha fazla kırışıklığa yol açtığından bile endişe ediyor. Üstelik bu fiziksel sorunların bazıları, zamanla bilişsel gerilemeye veya çok daha ciddi başka sorunlara da yol açabilir.
Neyse ki teknolojinin vücudunuza zarar vermesini istemiyorsanız, bu konuda yapabileceğiniz bazı şeyler var.
AÇIK HAVADA OLMAK MİYOPTAN KORUYOR
Miyop (uzağı görememe) oranları onlarca yıldır hızla artıyor. Değişen şeyleri düşünürsek, suçu teknolojiye atmak kolay.
ABD’de Ohio Eyalet Üniversitesi’nden optometri profesörü Donald Mutti “Çocukların göz gelişimini 20 yılı aşkın bir süre boyunca inceleyen, miyopinin başlangıcı ve ilerlemesi için risk faktörlerini araştıran bir çalışma yaptık” diyor.
Temel sorulardan biri, miyopi ile “yakın çalışma” arasında bir bağlantı olup olmadığıydı. Yani telefon gibi yüzünüze yakın bir şeye odaklanmanızı gerektiren işler. “Cevap ‘pek sayılmaz’ oldu” diyor.
Ancak çalışma başka bir şeyi ortaya çıkardı.
Açık havada geçirilen zamanın koruyucu bir etkisi olduğu görülüyor. “Dışarıdaki parlak ışık retinadan dopamin salımını uyarıyor” diyen Mutti, bunun gözlerinizin gelişimini etkileyebileceğini vurguluyor.
Teknoloji, zamanımızın daha büyük bir bölümünü kapalı mekanlarda geçirmemize yol açan küresel bir değişimin parçası.
Bu anlamda Mutti, cihazlarınızın gözleriniz üzerinde dolaylı bir olumsuz etkisi olabileceğine inanıyor.
Mutti’ye göre çözüm basit. Sadece dışarıda daha fazla zaman geçirmeniz gerekiyor.
Bu sadece gözleriniz için iyi değil, aynı zamanda daha iyi uyumanıza da yardımcı olabilir. Güneş ışınlarının zararlı etkilerinden kaçınmak için güneş kremi ve güneş gözlüğü takmayı unutmayın.
CİHAZLARI HANGİ AÇIDA TUTMALI?
Bu yazıyı bir telefonda okuyorsanız, muhtemelen bakmak için başınızı öne doğru eğiyorsunuzdur.
Bu “öne eğik baş duruşu” boynunuza 27 kilograma kadar baskı uygulayabilir.
Zamanla bu durum omurganızdaki disklere zarar verebilir, eklem ve kasların yapısını bozabilir ve hatta akciğer kapasitenizi azaltabilir. Hatta bunun bir takma adı bile var: “Teknoloji boynu”.
Ayrıca vücudunuzun görünümünü kalıcı olarak değiştirebilir.
Bir doktorun onayıyla yapılacak özel egzersizler bu sorunu düzeltmeye yardımcı olabilir. Ancak hemen şimdi uygulayabileceğiniz daha basit değişiklikler de var. Telefonunuzu daha yukarıda tutun.
Ekranı göz hizasında ve ideal olarak yüzünüzden bir kol boyu uzaklıkta konumlandırın. Aynı tavsiye bilgisayar monitörleri için de geçerli. Bazı uzmanlar, ekran başında geçirilen süreye ara vermenin faydalı olabileceğini belirtiyor. Her yarım saatte bir 20 dakikalık mola vermeyi deneyin.
BOYUNDA KIRIŞIKLIK
Son dönemde yeni bir endişe ortaya çıktı.
Acaba “teknoloji boynu” (sürekli öne eğilerek ekrana bakmaktan kaynaklanan duruş bozukluğu) boyun kırışıklıklarına yol açıyor mu?
Uzman dermatolog Justine Hextall, “Teorik olarak bu mantıklı görünüyor” diyor.
Hextall, tekrarlayan baskının kırışıklıklara neden olduğunu, dolayısıyla sürekli öne eğilip boynu katlamanın bir sorun teşkil edebileceğini belirtiyor.
Ancak Hextall, bu bağlantıyı kanıtlayan nitelikli bir çalışma henüz bulunmadığını ifade ediyor. İnternette boy göstermeye başlayan ve özellikle “teknoloji boynunu” hedeflediği iddia edilen özel cilt bakım ürünlerinin satın alınmamasını tavsiye ediyor.
Yine de endişe edilmesi gereken başka cilt sorunları da mevcut, özellikle de akıllı saatlerini hiç çıkarmayanlar için.
Hextall, “[Saatin altındaki bölge gibi] karanlık ve nemli ortamlar mantar oluşumu için son derece elverişli. Bu durum tahrişe ve hatta egzamaya yol açabilir” diyor.
Ayrıca bu durumun cilt bariyerine zarar verebileceğini belirten Hextall, bunun sonucunda nikel, kauçuk, lateks ve akrilat adı verilen bir grup kimyasal dahil olmak üzere teknolojik ürünlerde bulunan bazı maddelere karşı hassasiyet gelişebileceğine dikkat çekiyor.
Çözüm ise basit. Akıllı saatinizi daha sık çıkarın ve cildinizi yıkayın. Hextall ayrıca, saati gün boyu takacaksanız koruyucu bir bariyer krem kullanmanızı öneriyor.
KAVRAMA GÜCÜ
Kavrama gücü, genel sağlığınız için giderek daha önemli bir gösterge olarak kabul ediliyor.
Yapılan bir araştırma, kavrama gücünün erken ölüm riskini tansiyondan daha iyi öngördüğünü ortaya koydu. Üstelik birçok ülkede, özellikle de gençler arasında kavrama gücü giderek azalıyor.
Almanya’daki Lausitz Tıp Üniversitesi’nden tıbbi sosyoloji profesörü Johannes Beller, “Nesiller arası bu düşüş sadece ellerin zayıflamasıyla ilgili değil, genç kuşakların gelecekteki sağlığına dair erken bir uyarı işareti olabilir” diyor.
“Bilgisayar tabanlı ve hareketsiz işlere yönelmenin fiziksel kondisyondaki düşüşe katkıda bulunduğuna dair makul gerekçeler var” ve bunun kavrama gücünü de etkilemesi gayet muhtemel.
Bir tenis topunu var gücünüzle sıkıp bu pozisyonu 15-30 saniye boyunca koruyabilmeniz gerekir.
Ancak mesele sadece kavramadan ibaret değil. Konu aynı zamanda genel kondisyonunuzu geliştirmekle de ilgili. Başka bir deyişle, spor salonunun yolunu tutun.
EL-GÖZ KOORDİNASYONU
Teknoloji, motor becerileri de etkiliyor gibi görünüyor.
“Ancak daha geniş bir perspektiften motor beceri gelişimine, özellikle de ince motor becerilerin gelişimine baktığınızda, elde edilen bulgular olumsuz bir etkiye işaret ediyor.”
Yetişkinlere kıyasla çocuklar üzerindeki etkiler hakkında çok daha fazla bilgiye sahibiz. Suggate’in kendi araştırmaları, ekran başında geçirilen sürenin artması ile motor becerilerin zayıflaması arasında bir bağlantı olduğunu gösteriyor.
Bu durum bilhassa endişe verici çünkü çocuklarda ve ergenlerde motor beceriler ile bilişsel ve akademik gelişim arasında bir bağlantı bulunuyor.
Uzmanın tavsiyesi paniğe kapılmak ya da ekranları tamamen yasaklamak değil.
Bunun yerine, günlük hayata bilinçli bir şekilde el becerisi gerektiren fiziksel aktiviteler dahil edilmeli.
Yemek hazırlamak veya sanat ve el işleri gibi kesintisiz bir şekilde elle yapılan uğraşlar faydalı olabilir.
Suggate ahşap işleriyle ilgileniyor, ancak siz bir müzik aleti çalmayı öğrenebilir ya da sadece elle yazı yazabilirsiniz.
Suggate, “Bu dünyanın sonu değil, söz konusu olan küçük etkiler” diyor.
“Yine de etkiler bireysel düzeyde orta veya küçük çaplı olsa bile, nesiller boyu süren bir toplu etki düşünüldüğünde, ellerimiz dünyayla kurduğumuz temasın merkezinde yer aldığı için, toplumun potansiyel olarak zihinsel açıdan körelmesi ve gerçeklik zemininde düşünemez hale gelmesi gibi bir durumla karşı karşıya kalabiliriz.”
