Avrupa, yaz yolculuk yoğunluğu artarken jet yakıtı stoklarının sınırlı olmasıyla karşı karşıya. Haziran başında 38 milyon varil olarak kaydedilen stokların mevcut talebi 30 günden kısa süre karşılayabileceği değerlendiriliyor; bu durum bölgede arz güvenliği açısından kırılganlığı gündeme getiriyor.
ABD ise aynı dönemde 99 milyon varil düzeyinde stok bulunduruyordu. Stok seviyelerindeki farklılık, küresel tedarik akışları ve bölgesel bağımlılıklar nedeniyle Avrupa’yı daha savunmasız kılıyor.
Arz Açığı ve Bölgesel Dengesizlikler
Enerji danışmanlık şirketi Energy Aspects, üçüncü çeyrekte Avrupa’nın günlük yaklaşık 600 bin varillik jet yakıtı açığı yaşayabileceğini tahmin ediyor. Raporda aynı dönemde ABD’de günlük 116 bin varil, Asya Pasifik’te ise 425 bin varil arz fazlası olacağı öngörülüyor. Bu tablo, küresel üretim ve nakliye dengelerindeki kaymaların bölgesel farklara yol açtığını gösteriyor.
İthalat Artışı Yetersiz Kaldı
Haziran ayında Avrupa’nın jet yakıtı ithalatı günlük 673 bin varile çıkarak Ekim 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Başlıca tedarikçiler arasında ABD ve Nijerya yer alırken; Kanada, Hindistan, Güney Kore ve Kuveyt’ten gelen sevkiyatlar da dikkat çekti. Buna rağmen stoklar kritik seviyelerde kalmaya devam etti; İtalya’daki rafineriler yılın ilk dört ayında üretimi %10 artırdı, fakat bu artış bölgesel açığı kapatmaya yetmedi.
Jeopolitik Riskler ve Hürmüz Etkisi
Avrupa, İran ile çatışmalar öncesinde jet yakıtı ithalatının yaklaşık yarısını Orta Doğu’dan sağlıyordu. Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin yeniden aksaması, Körfez ülke tedariklerinin sekteye uğraması riskini artırıyor. Avrupa Birliği rafinerileri bölgedeki tüketimin yaklaşık %70’ini karşılarken kalan kısmın ithalata bağımlı olması, jet yakıtını kıtlığa açık bir ürün haline getiriyor.
Ulusal Rezervler ve Acil Tedbirler
Avrupa Komisyonu, henüz fiziksel bir yakıt kıtlığı bulunmadığını ancak bölgesel tedarik sorunlarının ortaya çıkabileceğini vurguladı. Koşullar kötüleşirse, ülkelerin acil durum rezervlerinden koordineli jet yakıtı tahsisi değerlendirilecek. Ayrıca, rezervlerin devreye sokulması hâlinde eş zamanlı olarak uygulanacak yakıt tasarrufu önlemleri de gündeme alınacak.
Fiyatın Biletlere Yansıması Beklenmiyor
Kuzeybatı Avrupa’da jet yakıtı fiyatı, mart sonundaki varil başına 215,32 dolarlık zirveden 133,27 dolara geriledi. Yakıt giderleri havayolu şirketlerinin toplam işletme maliyetlerinin yaklaşık %20–25’ini oluşturuyor. Ancak güçlü yolcu talebi ve sınırlı uçuş kapasitesi nedeniyle, yakıt fiyatındaki düşüşün kısa vadede uçak bileti fiyatlarına indirim olarak yansıması beklenmiyor.
