ABD’nin Maine eyaleti, demiryolu yük taşımacılığını geliştirmek ve işletmelerin lojistik altyapısını güçlendirmek amacıyla 2027 Endüstriyel Demiryolu Erişim Programı (IRAP) kapsamında 2 milyon dolarlık rekabetçi hibe programını duyurdu. Maine Ulaştırma Bakanlığı (MaineDOT) tarafından yürütülen program kapsamında başvurular 1 Ekim 2026 tarihine kadar kabul edilecek, uygun bulunan projeler ise 2027 yılının Ocak veya Şubat aylarında destek almaya başlayacak.
Kamu-Özel İş Birliğiyle Demiryolu Yatırımları Desteklenecek
MaineDOT’un Yük ve İş Lojistiği Ofisi tarafından yönetilen Endüstriyel Demiryolu Erişim Programı, kamu ve özel sektör iş birliği modeliyle uygulanıyor. Program, genel demiryolu ağı üzerinde veya bu ağa bağlantılı yük demiryolu altyapısının geliştirilmesini hedefliyor.
Destek kapsamında demiryolu hatlarının modernizasyonu, yeni bağlantı hatlarının inşası, yük aktarma tesislerinin geliştirilmesi ve demiryolu lojistiğini güçlendirecek çeşitli altyapı projeleri finansman desteği alabilecek.
Beş Farklı Yatırım Alanı Desteklenecek
2027 dönemi için belirlenen program kapsamında projeler beş ana kategoride değerlendirilecek:
- Hızlandırılmış bakım çalışmaları
- Mevcut demiryolu altyapısının rehabilitasyonu
- Yeni yan hat (siding) yatırımları
- Demiryolu geçiş hakkı edinimi
- Intermodal yük tesislerinin inşası
Program yalnızca ray döşeme projelerini kapsamıyor. Demiryolu taşımacılığını geliştiren ve farklı ulaşım türleri arasında yük transferini kolaylaştıran yatırımlar da destek kapsamına alınabilecek. Özellikle dökme yük transfer sistemleri ve ray dışındaki lojistik altyapı yatırımları da değerlendirmeye alınacak.
Geniş Kapsamlı Altyapı Harcamaları Finansman Alabilecek
Başvuru rehberine göre desteklenebilecek harcamalar arasında travers, makas traversi, ray, sürekli kaynaklı ray, köprü tabliyesi onarımları, hemzemin geçit düzenlemeleri, ray inşaatı ve makas sistemleri bulunuyor.
Bunun yanı sıra başvuru sahipleri ekipman alımları ile ray dışındaki tamamlayıcı yatırım kalemlerini de projelerine dahil edebilecek.
En Az Yüzde 50 Yerel Katkı Şartı
Programın dikkat çeken koşullarından biri ise eş finansman zorunluluğu oldu. Başvuruda bulunacak işletmelerin veya kurumların proje maliyetinin en az yüzde 50’sini yerel kaynaklar ya da özel sektör finansmanıyla karşılaması gerekiyor.
MaineDOT, başvuru sahiplerini yalnızca asgari katkı oranıyla sınırlı kalmamaya, daha yüksek finansman payı sunmaya da teşvik ediyor. Daha yüksek özel sektör katkısı sunan projelerin değerlendirme sürecinde avantaj sağlayabileceği belirtiliyor.
Projeler On Kriter Üzerinden Değerlendirilecek
Hibe başvuruları ekonomik ve çevresel etkileri dikkate alan kapsamlı bir puanlama sistemiyle değerlendirilecek. İnceleme kriterleri arasında:
- Yeni istihdam oluşturulması veya mevcut istihdamın korunması
- Yeni yatırım miktarı
- Intermodal taşımacılık verimliliği
- Özel sektör katkı oranı
- Emisyon azaltımı
- Karayolu bakım maliyetlerinde azalma
- Trafik yoğunluğunun düşürülmesi
- Lojistik maliyet tasarrufu
- Demiryolu hizmet kalitesindeki iyileşme
- Fayda-maliyet analizi
yer alıyor.
Başvurularda Ayrıntılı Teknik Dosya İstenecek
Programa başvuracak işletmelerden ayrıntılı proje dosyası hazırlamaları bekleniyor. Dosyada proje tanımı, mevcut demiryolu altyapısının durumu, işletme hız limitleri, maliyet hesapları ve konum haritası bulunacak.
Başvuru sahiplerinin ayrıca yerleşim planı, mühendislik tasarımları veya kullanılacak ekipmanlara ilişkin teknik bilgiler sunmaları gerekiyor. Eğer başvuruyu yapan kurum bir demiryolu işletmecisi değilse, projeye hizmet verecek demiryolu operatörünün de belirtilmesi şart koşuluyor.
Projelerin 2027 Sonuna Kadar Tamamlanması Bekleniyor
Program kapsamında hazırlanacak fayda-maliyet analizlerinin 10 yıllık dönem esas alınarak ve yüzde 6 iskonto oranı kullanılarak hazırlanması gerekiyor. Destek almaya hak kazanan projelerin ise Aralık 2027’ye kadar tamamlanması taahhüt edilecek.
MaineDOT, programla birlikte eyalette demiryolu yük taşımacılığının daha rekabetçi hale gelmesini, lojistik maliyetlerinin düşmesini ve karayolu taşımacılığına alternatif sürdürülebilir ulaşım çözümlerinin yaygınlaşmasını hedefliyor.
