Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde yer alan Ani Ören Yeri’ndeki arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan dikkat çekici eseri Mevlid Kandili dolayısıyla kamuoyuyla paylaştı.
2021 yılından bu yana Selçuklu Mezarlığı’nda sürdürülen kazılarda, üzerinde kûfi hatla “Hz. Muhammed” isminin altı kez tekrarlandığı bezemeli bir taş bulundu. Eserin, bir Selçuklu kümbetine ait mimari parça olduğu değerlendiriliyor.
Taşta Hz. Muhammed İsmi Altı Kez Yer Alıyor
51 x 21 santimetre ölçülerindeki taşın kabartma tekniğiyle hazırlandığı belirtildi. Eserin merkezinde sekiz köşeli yıldız biçiminde bir motif bulunurken, bu motifin çevresindeki yazı kuşağında kûfi hatla “Hz. Muhammed” ismi altı kez tekrarlanıyor.
Taşın yalnızca yarısının günümüze ulaşması nedeniyle söz konusu isimlerden üçü günümüzde görülebiliyor. Bezemeli taşın, Selçuklu döneminin dini anlayışını ve sanat özelliklerini yansıtan önemli bir arkeolojik buluntu olduğu değerlendiriliyor.
Bakan Ersoy, eseri Mevlid Kandili dolayısıyla yaptığı paylaşımda, Ani’nin Sultan Alparslan’ın 1064 yılındaki fethiyle Anadolu’daki Türk-İslam tarihinin kapısını aralayan önemli merkezlerden biri olduğunu belirtti. Ersoy, taşın ecdadın Hazreti Muhammed’e duyduğu derin muhabbetin asırlardır taş üzerinde yaşayan bir nişanesi olduğunu ifade etti.
Ani’nin Türk-İslam Tarihindeki Önemi Ortaya Konuyor
Ani’deki Selçuklu Mezarlığı’nda devam eden kazılardan elde edilen bulgular, bölgenin Anadolu Türk-İslam tarihi açısından önemini ortaya koyuyor.
Kazı verilerine göre Selçuklu Mezarlığı, Anadolu’nun ilk Türk-İslam mezarlığı ve ilk Türk şehitliği olarak değerlendiriliyor. Sultan Alparslan’ın 1064 yılında Ani’yi fethetmesiyle bölge, Türklerin Anadolu’daki varlığının önemli merkezlerinden biri haline geldi.
Ani’de ayrıca ilk fetih camisi, ilk cami ve ilk mescit gibi Türk-İslam medeniyetinin erken dönemine ait önemli yapılar bulunuyor.
Selçuklu Sanatındaki Benzer Örneklerle Örtüşüyor
Ani’de ortaya çıkarılan taş üzerindeki süsleme düzeninin Anadolu’nun farklı bölgelerindeki Selçuklu dönemi eserlerinde de benzer örnekleri bulunuyor.
Tercan’daki 1191 tarihli Mama Hatun Kümbeti, 1224 tarihli Malatya Ulu Camii, Beyşehir’deki Eşrefoğlu Camii ve Konya’daki Tahir ile Zühre Mescidi’nde benzer süsleme anlayışlarının kullanıldığı belirtiliyor.
Yeni buluntu, Ani’nin yalnızca siyasi ve dini tarih açısından değil, Selçuklu taş işçiliği ve süsleme sanatı bakımından da taşıdığı zenginliği ortaya koyan önemli eserler arasında yerini aldı.
