Suudi Arabistan’ın petrol üretimi ve ihracatı üzerindeki savaş kaynaklı baskı giderek ağırlaşıyor. Ülkenin ham petrol üretimi 36 yılın en düşük seviyesine gerilerken, Hürmüz Boğazı’nı devre dışı bırakmak amacıyla kullanılan Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı saldırıların ardından durduruldu. Kızıldeniz’de Husilerin kontrol alanını genişletmesi ise Suudi petrolünün alternatif güzergâhlardan dünya piyasalarına ulaştırılmasını daha riskli hale getirdi.
Riyad, petrol sevkiyatında doğuda Hürmüz Boğazı, batıda ise Kızıldeniz ve Babülmendep kaynaklı güvenlik tehditleriyle aynı anda mücadele ediyor.
Üretim 6,238 Milyon Varile Geriledi
Suudi Arabistan’ın OPEC’e bildirdiği verilere göre ülkenin ham petrol üretimi ağustos ayında bir önceki aya kıyasla günlük yaklaşık 1,9 milyon varil azalarak 6,238 milyon varile düştü.
Bu rakam, Suudi Arabistan’ın 1990’dan bu yana açıkladığı en düşük üretim seviyesi oldu. Temmuz ayında günlük yaklaşık 8,1 milyon varil üretim gerçekleştiren ülkede yalnızca bir ay içinde yaşanan sert gerileme, bölgedeki savaşın enerji arzı üzerindeki etkisini ortaya koydu.
Uluslararası Enerji Ajansı’nın hesaplamaları ise ağustosta piyasaya ulaşan Suudi petrol arzının günlük yaklaşık 6 milyon varile kadar indiğine işaret ediyor. Ham petrol ihracatının da günlük 3 milyon varil seviyesine yaklaşarak son 13 yılın en düşük düzeylerine gerilediği belirtiliyor.
Doğu-Batı Boru Hattı Haftalarca Kapalı Kalabilir
Suudi Arabistan’ın enerji ihracatındaki bir diğer kritik sorun Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattında yaşanıyor. Riyad ve Medine bölgelerinden geçen hat, 10 Eylül’de düzenlenen saldırıların ardından güvenlik gerekçesiyle kullanıma kapatıldı.
Suudi makamları, saldırılarda kullanılan insansız hava araçlarının Irak yönünden geldiğini açıkladı. İlk teknik değerlendirmelere göre hattın önemli bir bölümünün üç ila beş hafta boyunca devre dışı kalabileceği belirtiliyor.
Günlük yaklaşık 2,6 milyon ila 4 milyon varil arasında petrol taşıyan hat, ülkenin doğusundaki üretim bölgelerini Kızıldeniz kıyısında bulunan Yanbu terminaline bağlıyor. Bu özelliği nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndaki risklerin arttığı dönemlerde Suudi Arabistan için önemli bir alternatif güzergâh oluşturuyor.
Husiler Kızıldeniz’de Etki Alanını Genişletiyor
Suudi Arabistan’ın batıdaki ihracat güzergâhında da güvenlik riskleri artıyor. Husilerin Babülmendep çevresindeki stratejik noktaların yanı sıra Kızıldeniz’deki Büyük Haniş ve Küçük Haniş adalarının kontrolünü ele geçirdiği bildiriliyor.
Son dönemde Mokha Limanı ve Perim Adası çevresindeki gelişmelerle birlikte değerlendirildiğinde, Husilerin Kızıldeniz’in güneyindeki kontrol alanını genişletmesi, Suudi petrolünün deniz yoluyla taşınmasına ilişkin riskleri artırıyor.
Böylece Suudi Arabistan petrolünü doğudan çıkarıp dünya piyasalarına ulaştırırken iki farklı güvenlik sorunuyla karşı karşıya kalıyor. Körfez çıkışında Hürmüz Boğazı, batıya yönelen sevkiyatlarda ise Kızıldeniz ve Babülmendep öne çıkıyor.
Petrol Piyasasında Arz Endişesi Büyüyor
Suudi Arabistan’daki üretim kaybı ve ihracat güzergâhlarında yaşanan güvenlik sorunları, küresel petrol piyasasında arz endişelerini güçlendiriyor. Brent petrol salı sabahı 107 dolar civarında işlem görürken, yatırımcıların odağında Suudi petrol üretimi ile ihracat kapasitesinin ne kadar sürede toparlanacağı bulunuyor.
Doğu-Batı Boru Hattının haftalarca kapalı kalması ve Kızıldeniz’deki risklerin sürmesi, dünya piyasalarına ulaşan Suudi petrolünün daha da azalması ihtimalini gündeme getiriyor.
Petrol fiyatlarının yüksek seviyelerde kalması Türkiye açısından da önem taşıyor. Enerji ithalat maliyetlerinin artması, akaryakıt fiyatları ve enflasyon üzerinde ilave baskı oluşturabilir.
Önümüzdeki dönemde piyasalar açısından kritik konu, Suudi Arabistan’ın üretim kapasitesini ne zaman toparlayacağından çok, ürettiği petrolü güvenli şekilde hangi güzergâhlardan dünya pazarlarına ulaştırabileceği olacak.
