Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasındaki ticaretin önemli bölümünü taşıyan Türk TIR şoförleri, Schengen vizesindeki 90/180 gün kuralı nedeniyle sınır kapılarında sorun yaşıyor. Son aylarda kontrollerin sıkılaşmasıyla birlikte, geriye dönük 180 günlük dönemde 90 günlük kalış süresini dolduran sürücülerin bazı sınır kapılarından geri çevrildiği bildiriliyor. Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND) Başkanı Şerafettin Aras, yaklaşık 50 bin Türk TIR şoföründen 25 bininin uygulamadan etkilendiğini belirtiyor.
90 Günlük Süre Ticari Taşımacılık İçin Yetersiz Kalıyor
Schengen bölgesindeki 90/180 gün kuralı, kısa süreli vize sahiplerinin geriye dönük herhangi bir 180 günlük dönem içerisinde toplam 90 günden fazla kalmasına izin vermiyor. AB’nin Türkiye’deki resmi temsilciliği de kısa süreli Schengen vizesi kapsamında bu 90/180 günlük uygulamanın geçerli olduğunu belirtiyor.
UND Başkanı Aras ise ticari taşımacılık yapan sürücülerin yükleme, boşaltma ve sınır kapılarındaki beklemeler nedeniyle 90 günlük süreyi kısa sürede doldurduğuna dikkat çekiyor. Aras’a göre mevcut uygulama, uluslararası taşımacılığın çalışma düzeniyle örtüşmüyor.
Sorunun İtalya’daki Trieste Limanı ve Bulgaristan üzerinden Kapıkule gibi geçiş noktalarında sürücülerin geri çevrilmesine kadar uzandığı belirtiliyor. Aras, son iki ayda denetimlerin yoğunlaştığını ve bunun taşımacılık rotalarında değişikliklere neden olduğunu ifade ediyor.
Karayoluyla 111 Milyar Dolarlık İhracat Yükü Taşındı
Yaşanan sorunun yalnızca nakliye sektörünü değil, Türkiye ile Avrupa arasındaki ticaret akışını da etkileyebileceği belirtiliyor.
UND verilerine göre Türkiye’de 2025 yılında karayoluyla 2 milyon 145 bin sefer gerçekleştirilirken yaklaşık 111 milyar dolarlık ihracat yükü taşındı. Aynı yıl Avrupa’ya 992 bin 546 seferle 72 milyar 298 milyon dolarlık ihracat malı gönderildi.
Aras, Türkiye’de üretim yapan ihracatçı şirketlerin önemli bölümünün Avrupa menşeli olduğunu ve Türk taşımacılarının yalnızca AB-Türkiye hattında değil, Avrupa’dan üçüncü ülkelere gerçekleştirilen sevkiyatlarda da görev yaptığını belirtiyor.
AB’den Suriye, Suudi Arabistan ve Dubai gibi destinasyonlara yönelik taşımaların da Türk nakliyeciler tarafından gerçekleştirildiğini ifade eden Aras, Schengen uygulamasının bu ticaret akışını da etkilediğini söylüyor.
Sipariş İptalleri Gündemde
Sınır geçişlerinde yaşanan sorunların teslimat sürelerini de etkilediği belirtiliyor. Aras, taşıma sözleşmelerinde gecikmelere ilişkin yaptırımlar bulunmasına rağmen mevcut durumun mücbir sebep kapsamında değerlendirildiğini ifade ediyor.
Aras, bazı siparişlerin şimdiden iptal edildiğini ve önümüzdeki dönemde iptallerin artabileceğini belirterek, ticari araç sürücülerinin turistlerle aynı vize kategorisinde değerlendirilmemesi gerektiğini savunuyor.
Sektör temsilcileri, uluslararası taşımacılık yapan sürücüler için D tipi ulusal vize seçeneğinin değerlendirilmesini istiyor. DEİK Lojistik İş Konseyi Başkanı Fatih Şener de Türk TIR şoförlerine turistlerle aynı kategoride C tipi Schengen vizesi verilmesinin taşımacılığın çalışma düzeniyle uyuşmadığını belirterek, AB ile gün sınırlaması bulunmayan D tipi vize anlaşması yapılması çağrısında bulundu.
25 Bin Şoför İçin D Tipi Vize Talebi
D tipi ulusal vize, yabancıların bir ülkede 90 günden uzun süre kalması, çalışması, eğitim görmesi veya aile birleşimi gibi amaçlarla kullanılan uzun süreli vize türü olarak tanımlanıyor. Sektör temsilcileri, uluslararası taşımacılık yapan Türk sürücülerinin çalışma koşulları dikkate alınarak özel bir vize düzenlemesi yapılmasını talep ediyor.
Şener, Türkiye’nin yaklaşık 25 bin D tipi vizeye ihtiyaç duyduğunu belirtirken, çözümün AB ile yapılacak özel bir düzenlemeyle sağlanabileceğini ifade etti.
AB’nin 2025’te Türk vatandaşları için uygulamaya aldığı “kademeli” Schengen vize rejiminin ise TIR şoförlerini kapsamadığı özellikle belirtiliyor. AB’nin Türkiye Delegasyonu, düzenlemenin Türkiye’de ikamet eden ve kısa süreli Schengen vizesine başvuran Türk vatandaşları için geçerli olduğunu, ancak TIR şoförlerinin kapsam dışında tutulduğunu açıklamıştı.
Rakamlarla TIR Şoförlerinin Vize Sorunu
-
Türk TIR şoförü: Yaklaşık 50 bin
-
90/180 kuralından etkilenen şoför: Yaklaşık 25 bin
-
2025’te karayoluyla taşınan ihracat yükü: Yaklaşık 111 milyar dolar
-
2025’te Avrupa’ya yapılan karayolu seferi: 992 bin 546
-
Avrupa’ya taşınan ihracat malı: 72,3 milyar dolar
-
Schengen 90/180 kuralı: Hareketli 180 günlük dönemde en fazla 90 gün kalış
-
Talep edilen çözüm: Ticari taşımacılık yapan sürücüler için D tipi vize düzenlemesi
