Asya’nın önde gelen ekonomilerinde hızla derinleşen nüfus yaşlanması ve düşük doğurganlık oranları, hükümetleri evlilikleri artırmaya yönelik sıra dışı politikalara yöneltiyor. Singapur, Japonya ve Güney Kore, gençlerin tanışmasını ve evlilik yolunda ilerlemesini desteklemek amacıyla devlet kontrollü eşleştirme platformlarını devreye aldı.
Bu kapsamda Singapur’da pilot uygulama olarak başlatılan FirstDate, şimdilik 21-35 yaş arasındaki kamu çalışanlarına hizmet veriyor. Japonya ve Güney Kore de benzer şekilde Tokyo Enmusubi ve Seoulting platformlarıyla gençleri bir araya getirmeye çalışıyor.
Doğurganlık Oranları Kritik Seviyede
Devlet destekli tanışma programlarının arkasındaki temel neden, üç ülkede de doğurganlık oranlarının nüfusun kendini yenilemesi için gerekli seviyenin oldukça altında kalması.
Güney Kore’de kadın başına 0,80 çocuk olan toplam doğurganlık oranı, Singapur’da 0,87, Japonya’da ise 1,14 seviyesinde bulunuyor. Yaklaşık 2,1 olarak kabul edilen nüfus yenileme oranının oldukça altındaki bu değerler, yaşlanan nüfus ve çalışma çağındaki nüfusun daralması gibi uzun vadeli sorunları beraberinde getiriyor.
Hükümetler bu nedenle yalnızca çocuk sahibi olmayı teşvik eden ekonomik desteklere değil, evlilik öncesindeki tanışma sürecine de müdahil olan politikalara yöneliyor.
Devlet Destekli Flört Platformları Yaygınlaşıyor
Singapur’daki FirstDate, kullanıcıların kimlik, yaş ve medeni durum bilgilerini Singpass dijital kimlik sistemi üzerinden doğrulamasını şart koşuyor. Güney Kore’deki Seoulting programında ise katılımcıların Seul’de yaşadıklarını, medeni durumlarını ve ekonomik faaliyetlerini belgelemeleri gerekiyor.
Tokyo Enmusubi ise daha kapsamlı bir doğrulama süreci uyguluyor. Platforma katılmak isteyenlerden fotoğraflı kimlik ve gelir belgesi sunmaları, bekar olduklarını kanıtlamaları ve çevrim içi mülakata katılmaları isteniyor.
Bu yöntemler sahte profillerin ve yanlış beyanların önüne geçmeyi amaçlarken, kullanıcıların kişisel bilgilerinin yanı sıra ilişki tercihleri gibi hassas verilerini kamu kurumlarıyla paylaşması mahremiyet tartışmalarını da beraberinde getiriyor.
FirstDate’de Tek Eşleşme Modeli
Singapur’un FirstDate platformu, ticari flört uygulamalarından farklı bir sistemle çalışıyor. Platformda abonelik ya da ücretli özellik bulunmuyor ve kullanıcı verilerinin ticari amaçlarla kullanılmayacağı belirtiliyor.
Sistem, kullanıcıların karşısına çok sayıda profil çıkarmak yerine her eşleştirme döneminde yalnızca bir kişi öneriyor. Taraflara iletişim kurup kurmayacaklarına karar vermeleri için 72 saat süre tanınıyor.
Singapur Yönetim Üniversitesi Psikoloji Profesörü Norman Li, seçeneklerin sınırlandırılmasının kullanıcıların karşılarındaki kişiyi daha ciddi değerlendirmesine yardımcı olabileceğini ve çok fazla alternatifin oluşturduğu seçim felcini azaltabileceğini belirtiyor.
Eşleşmeleri Algoritmalar Belirliyor
FirstDate’in eşleştirme sisteminde Gale-Shapley Kararlı Evlilik algoritmasından yararlanılıyor. Ancak platformun önemli bir sınırlaması, kullanıcı tercihlerini ağırlıklı olarak anketlerde verilen cevaplar üzerinden belirlemesi.
Geleneksel flört uygulamaları ise kullanıcıların beyanlarının yanı sıra hangi profillere baktıkları, hangilerini beğendikleri veya reddettikleri gibi davranışsal verileri de değerlendirebiliyor. Bu sayede kullanıcıların ifade ettiği tercihler ile gerçek davranışları arasındaki farklılıklar analiz edilebiliyor.
Singapur Ulusal Üniversitesi İşletme Fakültesi Dekanı Teo Chung Piaw da sistem açısından temel sorulardan birinin, kullanıcıların anketlerde ifade ettiği tercihlerin gerçek kişilerarası uyumu ne ölçüde öngörebildiği olduğunu vurguluyor.
Tokyo’da 316 Evlilik Gerçekleşti
Devlet destekli eşleştirme programlarından elde edilen ilk sonuçlar da dikkat çekiyor. Ağustos sonu itibarıyla Tokyo Enmusubi platformuna yaklaşık 17 bin kişi kayıt yaptırdı. Tokyo hükümetinin verilerine göre platform üzerinden 835 çift ciddi bir ilişkiye başlarken, 316 evlilik gerçekleşti.
Güney Kore’deki Seoulting programının ilk beş eşleştirme etkinliğine ise 13 bin 854 kişi başvurdu. Bu etkinliklerde 126 çift karşılıklı olarak birbirini seçti. Program kapsamında tanışan ve kamuoyuna açıklanan ilk çiftin aralık ayında evlenmesi planlanıyor.
Seul yönetimi ayrıca eşleşen çiftlere sonraki buluşmalarında kullanabilecekleri kuponlar sunuyor. Katılımcılar çeşitli etkinliklere ve iletişimlerini sürdürmelerine yardımcı olacak topluluklara da erişebiliyor.
Çöpçatanlık Tek Başına Yeterli Olmayabilir
Singapur’un devlet destekli eşleştirme politikası aslında yeni bir uygulama değil. Ülke, üniversite mezunu bekarların evlenmesini teşvik etmek amacıyla 1984 yılında Sosyal Kalkınma Birimi’ni kurmuştu.
Ancak uzman değerlendirmelerine göre düşük doğurganlığın nedenleri yalnızca evlilik oranlarıyla açıklanamıyor. OECD’nin Asya-Pasifik bölgesine ilişkin değerlendirmelerinde yüksek konut ve çocuk yetiştirme maliyetleri, ekonomik ve istihdam güvencesizliği, iş ve aile yaşamını birlikte yürütmenin zorlukları ile değişen toplumsal tercihler öne çıkıyor.
Singapur da bu nedenle eşleştirme programlarını ekonomik teşviklerle destekliyor. Çocuk sahibi olmanın maliyetini azaltmaya yönelik yardımların ve çocuk bakım hizmetlerinin genişletilmesi, hükümetin demografik sorunla mücadelede kullandığı diğer araçlar arasında yer alıyor.
Böylece Asya ülkelerinde demografik krize karşı politika alanı, yalnızca doğum sonrasındaki ekonomik desteklerden çıkarak gençlerin tanışma, ilişki kurma ve evlilik süreçlerine kadar genişliyor. Ancak bu programların uzun vadede doğurganlık oranları üzerindeki etkisinin ne olacağı henüz netlik kazanmış değil.
