Hürmüz Boğazı’nda devam eden sevkiyat sorunlarının küresel gıda piyasaları üzerinde yeni bir baskı oluşturabileceği uyarısı geldi. Uluslararası Ticaret Odası (ICC) Genel Sekreteri John Denton, İran ile ABD arasındaki gerilimin boğaz üzerinden gerçekleştirilen ticareti olumsuz etkilediğini belirterek özellikle gübre arzındaki daralmaya dikkat çekti.
Denton, Wall Street Journal’a yaptığı değerlendirmede, piyasalarda ağırlıklı olarak petrol fiyatlarındaki yükselişin takip edildiğini ancak küresel ekonomi açısından gübre piyasasındaki gelişmelerin de önemli risk oluşturduğunu söyledi.
Küresel Gübre Sevkiyatının Üçte Biri Hürmüz’den Geçiyor
Hürmüz Boğazı’nın tarımsal üretim açısından kritik öneme sahip gübre ve doğal gaz gibi ürünlerin ticaretinde önemli bir güzergâh olduğunu belirten Denton, dünya genelindeki gübre sevkiyatlarının yaklaşık üçte birinin bu rotadan gerçekleştirildiğini ifade etti.
Boğazdaki taşımacılıkta yaşanan aksamaların piyasada kullanılabilir gübre kapasitesini yaklaşık yüzde 40 azalttığını aktaran Denton, küresel arzdan 2,7 milyon tonluk gübre hacminin çekildiğini kaydetti.
Gübre arzındaki daralmanın üretim maliyetlerini yükseltmesi, bunun da tarımsal üretim maliyetleri üzerinden gıda fiyatlarına yansıması bekleniyor.
Tahıl Fiyatlarında Yüzde 80’e Varan Artış Riski
Birleşmiş Milletler bünyesinde Hürmüz Boğazı’ndaki sorunlara çözüm bulmak amacıyla oluşturulan görev gücünde de yer alan Denton, mevcut durumun uzun sürmesi halinde temel gıda ürünlerinde ciddi fiyat artışları görülebileceği uyarısında bulundu.
Denton, mevcut risklerin devam etmesi halinde tahıl fiyatlarında yüzde 80’e kadar yükseliş yaşanabileceğini dile getirdi.
Gıda fiyatlarındaki olası artışlardan ilk etapta gelişmekte olan ve yükselen ekonomilerin daha fazla etkilenmesi bekleniyor. Özellikle gübre ihtiyacının yaklaşık yüzde 90’ını ithalat yoluyla karşılayan Filipinler gibi ülkelerin küresel arzda yaşanabilecek kesintilere karşı daha kırılgan olduğu belirtiliyor.
Küresel Tarım İçin Riskler Çoğalıyor
Uluslararası Ticaret Odası, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat sorunlarının küresel tarım ve gıda arzını tehdit eden tek unsur olmadığına da dikkat çekiyor.
Rusya-Ukrayna savaşının Karadeniz üzerinden yapılan tahıl ve diğer tarım ürünleri sevkiyatları üzerindeki baskısı devam ederken, küresel tarım açısından bir diğer risk de hava koşullarından kaynaklanıyor.
El Nino kaynaklı olumsuz hava koşullarının tarımsal üretimi tehdit edebileceği belirtilirken, lojistik sorunlar, gübre arzındaki daralma ve iklim kaynaklı üretim kayıplarının aynı dönemde ortaya çıkması küresel gıda piyasalarındaki baskıyı artırabilir.
Hürmüz Boğazı’ndaki ticaret akışının normalleşmemesi durumunda, enerji piyasalarının yanı sıra gübre, tarım ve gıda fiyatları üzerindeki etkilerin de küresel ölçekte daha belirgin hale gelebileceği değerlendiriliyor.
