Vietnam İnşaat Bakanlığı, şehir içi demiryolu araçlarında periyodik denetimlerin kaldırılması ve sefer sonrası denetim sistemine geçilmesini öngören bir düzenleme taslağı hazırladı. Önerinin hayata geçirilmesi durumunda demiryolu işletmelerinin denetim maliyetlerinin ve araçların kontrol nedeniyle hizmet dışı kaldığı sürelerin azaltılması hedefleniyor. Buna karşılık araç sahipleri, işletmeciler ve bakım kuruluşlarının teknik güvenlik ile mevzuata uygunluk konusundaki sorumlulukları artırılacak.
Periyodik Denetim Yerine İşletme Sonrası Kontrol
Vietnam İnşaat Bakanlığı, demiryolu taşımacılığının yönetimi ve işletilmesine ilişkin 33/2025/TT-BXD sayılı Genelge’de değişiklik yapılmasını öngören taslak için ilgili tarafların görüşlerini almaya başladı.
Taslakta, şehir içi demiryolu vagonlarının periyodik denetim kapsamından çıkarılması öneriliyor. Periyodik denetimlerin ise elektrifikasyonu bulunmayan ulusal demiryolu hatlarında ve özel demiryolu hatlarında çalışan araçlar için sürdürülmesi planlanıyor.
Vietnam Kayıt ve Denetim Kurumu, mevcut sistemde araçların işletmeye alınmadan önce teknik gereklilikleri karşılamasının ve yetkili makamlar tarafından belgelendirilmesinin zorunlu olduğunu belirtiyor. Yeni yaklaşımda ise işletme süresince teknik durumun korunması ve mevzuata uygunluğun izlenmesi konusunda araç sahipleri ile işletmecilerin sorumlulukları öne çıkıyor.
İşletmelerin Sorumlulukları Artırılacak
Düzenleme taslağı, periyodik denetimlerin kaldırılmasıyla birlikte denetim sonrasında gerçekleştirilecek kontrollerin güçlendirilmesini öngörüyor. Bu kapsamda Vietnam Kayıt ve Denetim Kurumu’nun üretim tesisleri, bakım ve onarım atölyeleri, araç sahipleri, işletmeciler ve denetim kuruluşlarını yıllık veya plansız kontrollerle denetlemesi planlanıyor.
Kurumun ayrıca kayıt verilerini esas alarak periyodik denetime tabi olmayan araçların teknik uygunluğunu izlemesi ve denetim süreçlerini koordine etmesi bekleniyor.
İhlal tespit edilmesi durumunda, ilgili kuruluşlar eksiklikleri giderene kadar araçlara ilişkin sertifikaların askıya alınması veya iptal edilmesi gündeme gelebilecek. Denetim sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılması da taslakta yer alan uygulamalar arasında bulunuyor.
Bakım Ve Onarım Kayıtları Zorunlu Olacak
Yeni sistemde araç sahipleri ve işletmeciler, demiryolu araçlarının teknik durumunu ilgili standartlara ve düzenlemelere uygun şekilde korumakla yükümlü olacak. Bakım ve onarım işlemlerinin düzenli yürütülmesi, yapılan çalışmaların kayıt altına alınması ve gerekli belgelerin denetim amacıyla saklanması gerekecek.
İşletmelerin ayrıca teknik standartlarda veya onarım prosedürlerinde değişiklik olması durumunda ilgili bilgileri güncellemesi ve periyodik denetime tabi olmayan araç gruplarında gerçekleştirilen belirli kapsamlı onarımlara ilişkin verileri yetkili kurumlarla paylaşması öngörülüyor.
Denetim kuruluşlarının da hizmet kalitesini koruması, çalışma koşullarını sürdürmesi ve hizmet fiyatları ile çalışma saatlerini kamuoyuna açıklaması gerekecek. Teknik düzenlemelere aykırı araçların tespit edilmesi halinde ilgili birimlerin yetkili makamlara bildirimde bulunması ve araç kayıt sistemindeki bilgileri güncellemesi istenecek.
Denetim Maliyetleri Ve Hizmet Dışı Kalma Süreleri Azalabilir
Vietnam Kayıt ve Denetim Kurumu’na göre, periyodik denetimlerden denetim sonrası kontrol modeline geçilmesi işletmelerin maliyetlerini düşürebilir. Araçların denetim için hizmet dışına çıkarılması, denetim hizmetlerinin karşılanması ve personel koordinasyonu nedeniyle oluşan giderlerin azaltılması hedefleniyor.
Bakım ve onarım kayıtlarının tutulması zorunluluğunun ise önemli ölçüde ek maliyet yaratması beklenmiyor. Bu kayıtların işletmelerin rutin bakım süreçlerinin bir parçası olduğu değerlendiriliyor.
Düzenlemenin kamu kurumları açısından da yeni bir kuruluş veya personel kadrosu oluşturulmasını gerektirmeden uygulanması planlanıyor. Bununla birlikte yerinde denetimlerin sayısı azalabilecek olsa da planlama, izleme, kontrol ve ihlallerin değerlendirilmesi gibi görevlerin öneminin artacağı belirtiliyor.
Teknik Güvenlik İçin Altyapı Ve Uzmanlık Gerekiyor
Vietnam Kayıt ve Denetim Kurumu, elektrifikasyonu bulunmayan ulusal demiryolu hatlarında ve özel hatlarda çalışan araçların periyodik denetimlerinin sürdürülmesi gerektiğini savunuyor. Bu hatlarda bakım ve onarım tesislerinin altyapısı, teknik ekipmanları ve uzman personel kapasitesinin henüz yeterince gelişmediği belirtiliyor.
Yeni demiryolu hatlarında güvenli işletme için nitelikli personelin yanı sıra uygun depo altyapısı, bakım ve onarım ekipmanları ile test sistemlerinin de bulunması gerekiyor. Hatların sistem güvenliği sertifikasına sahip olması ve sürekli işleyen bir güvenlik yönetim sistemiyle desteklenmesi de önem taşıyor.
Taslak kapsamında Vietnam’ın QCVN 23:2025/BXD sayılı ulusal teknik standardında da değişiklik yapılması öneriliyor. Böylece şehir içi demiryolu araçlarına özel tanımların, teknik gerekliliklerin ve periyodik denetim hükümlerinin ilgili düzenlemeden çıkarılması amaçlanıyor.
Yeni Düzenlemeyle Denetim Anlayışı Değişecek
Vietnam’da hazırlanan taslak, demiryolu araçlarının teknik güvenliğini korurken işletmeler üzerindeki rutin denetim yükünü azaltmayı hedefliyor. Modelin etkili olabilmesi için araç sahipleri ve işletmecilerin sorumluluklarının açık biçimde tanımlanması, bakım kayıtlarının düzenli tutulması ve denetim sonrası kontrollerin etkin şekilde yürütülmesi gerekiyor.
Düzenlemenin kabul edilmesi halinde şehir içi demiryolu işletmelerinin operasyonel esnekliğinin artırılması ve maliyetlerinin düşürülmesi amaçlanıyor. Ancak periyodik denetimlerin kaldırılmasıyla oluşabilecek risklerin önlenmesi, teknik standartlara uyumun sürekli izlenmesine ve işletmelerin bakım sorumluluklarını eksiksiz yerine getirmesine bağlı olacak.
