PMI Verilerindeki Düşüş
Ağustos ayında 47,8 olan manşet PMI, Eylül ayında 44,3’e gerileyerek, Mayıs 2020’den bu yana en belirgin düşüşü kaydetti. Faaliyet koşullarındaki bozulma, ardı ardına altıncı aya ulaşarak dikkat çekici bir seyir izledi. Yeni siparişlerdeki zayıflık, üretim seviyelerinde aylık bazda yavaşlamaya neden oldu. Üretimdeki daralma, son üç yılın en yüksek seviyesine ulaşarak endişe verici bir tablo ortaya koydu.
Girdi Maliyetlerinde Artış
Liradaki zayıflık ve ham madde fiyatlarındaki artış, Eylül ayında girdi maliyetlerinin daha da yükselmesine yol açtı. İstanbul Sanayi Odası’nın Türkiye Sektörel PMI raporuna göre, Eylül ayında on sektörde de yeni siparişler üst üste üçüncü ay yavaşladı. Bu süreçte en belirgin kayıp, giyim ve deri ürünleri sektörlerinde yaşanırken, gıda ürünlerinde ise en hafif yavaşlama gözlemlendi.
İstihdamda Düşüş
İstihdamda da azalma görüldü. Yaklaşık altı yıl aradan sonra, takip edilen tüm sektörlerde istihdam gerilemesi kaydedildi. En belirgin azalma, tekstil sektöründe gerçekleşti. Girdi ve nihai ürün stoklarındaki azalma sürerken, bu durum tedarik zincirleri üzerindeki baskıyı hafifleterek teslimat sürelerinin kısalmasına neden oldu. Anket katılımcılarının talep zayıflığına ilişkin geri dönüşleri, yeni siparişlerde son dört buçuk yılın en sert düşüşünü ortaya koydu. Ayrıca, yeni ihracat siparişlerinin yeniden yavaşlaması, dış talepte de durgunluğa işaret etti. Enflasyon ise son üç ayın en düşük seviyesine gerilese de, belirgin seviyelerde kalmaya devam etti.
S&P’den Değerlendirmeler
S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, “Sektördeki yavaşlamanın üçüncü çeyrek sonları itibarıyla daha da derinleştiğine işaret eden PMI verileri, Türk imalatçıları için endişe verici bir tablo çizdi. Talepteki zayıflık ve yeni sipariş alma konusundaki yaşanan sıkıntılar, üretim ve istihdam faaliyetlerinin azalmasına neden oldu” dedi. Eylül ayında, takip edilen on sektörde de istihdam gerilemesi yaşanırken, toplam yeni siparişlerdeki düşüşe paralel olarak üretimde de genel bir azalma gözlemlendi. En sert daralma, makine ve metal ürünleri sektöründe yaşandı. Tedarik zincirlerinin iyileşmesi ise birçok sektörde teslimat sürelerinin kısalmasına yol açtı.
