Tayvan Savunma Bakanlığı, ABD’den tedarik edilen 66 adet F-16 Block 70 (Viper) savaş uçağının teslimatındaki gecikmeler nedeniyle endişelerini yüksek sesle dile getiriyor. 2019 yılında onaylanan $8 milyar bütçeli kritik tedarik programındaki aksaklıklar, Tayvanlı yetkilileri, üretici Lockheed Martin’e karşı bütçenin bir kısmını tutma ve gecikmeden kaynaklanan “uygunsuz kazançlar” için tazminat talep etme noktasına getirdi.
28 Ekim’deki Yasama Yuanı (Tayvan parlamentosu) oturumunda, Silahlanma Bakan Yardımcısı Chung Shu-ming, programın zamanında tamamlanmaması durumunda hükümetin “kalan bütçeyi rezerve edeceğini” ve gecikme süresince üreticinin elde ettiği birikmiş kârı geri almaya çalışacağını belirtti. Chung, bu konunun ABD ziyaretleri ve Tayvan-ABD program yönetimi toplantılarında gündeme getirildiğini de doğruladı. Bu açıklamalar, milletvekili Hsu Chiao-hsin’in Hava Kuvvetleri’nin tedarik programındaki ilerleme eksikliğini sorgulamasının ardından geldi.
Teslimat Takvimi Belirsizliği ve Gecikme Nedenleri
Başlangıçta yapılan plana göre, Tayvan’ın F-16V’leri 2023 yılında teslim almaya başlaması ve 66 uçağın teslimatının 2026 yılına kadar tamamlanması öngörülüyordu. Ancak, 2025 yılının Mart ayına gelindiğinde Tayvan’a yalnızca 1 adet çift kişilik F-16D modeli (6831 kuyruk numaralı) teslim edilebildi. Bu tek uçak, 2019 Yabancı Askeri Satışlar (FMS) kapsamında sipariş edilen partinin ilki olarak kayıtlara geçti.
Hava Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Lee Ching-yen, gecikmenin ana nedenlerini açıkladı. Komiteye verdiği bilgide, “tedarik zinciri kesintileri, Lockheed Martin’deki iş gücü eksiklikleri ve donanım-yazılım entegrasyon testleri” nedeniyle teslimat takviminin şu anda belirsiz olduğunu ifade etti. Hava Kuvvetleri daha önce 2025’te 10 uçak teslimatı beklerken, yetkililer altı ay sonra tüm teslimatların gelecek yıl sonuna kadar tamamlanmasının artık “yüksek riskli bir hedef” olduğunu kabul etti.
Tazminat Süreci ve Hukuki Çerçeve
Bakanlık, genel takvimi yeniden değerlendirdiğini ve Tayvan’ın teslim edilemeyen ekipmanlar için erken ödeme yapmamasını sağlamak amacıyla ödeme aşamalarını ayarladığını belirtti. Başbakan Cho Jung-tai, gecikmelerin devam etmesi halinde hükümetin doğrudan üreticiye karşı yasal işlem başlatmayı düşünmediğini söyledi. Bunun nedeni, F-16V anlaşmasının, doğrudan tazminat taleplerini içermeyen ABD Yabancı Askeri Satışlar (FMS) süreci aracılığıyla gerçekleştirilmiş olmasıdır.
Ancak, Korgeneral Ching-yen, tazminat taleplerinin yalnızca Doğrudan Ticari Satışlar (DCS) kapsamında takip edilebileceğini açıklasa da, Tayvan’ın gecikmiş teslimat süresi için resmi olarak geri ödeme talep etmeyi planladığını vurguladı. Bu, Tayvan hükümetinin, savunma kapasitesini doğrudan etkileyen bu önemli gecikmeye karşı mali kayıpları minimize etme konusundaki kararlılığını gösteriyor.
Tayvan’ın savunma modernizasyonu için hayati önem taşıyan bu uçakların teslimatındaki belirsizlik, Tayvan Boğazı’ndaki artan askeri gerilimler göz önüne alındığında kritik bir ulusal güvenlik sorunu olmaya devam ediyor.
