F-35 savaş uçaklarının bakım ve lojistik süreçlerinde kullanılan tartışmalı ALIS sisteminin yerini alacak Operasyonel Veri Entegre Ağı (Operational Data Integrated Network/ODIN) için donanım ve yazılım teslimatları başladı. Yeni sistemin ilk operasyonel yazılım kurulumu, ABD’nin Nevada eyaletindeki Nellis Hava Kuvvetleri Üssü’nde gerçekleştirildi.
Lockheed Martin yetkilileri, yıllardır devam eden ALIS’i değiştirme çalışmalarında son dönemde önemli ilerleme kaydedildiğini belirtti. Şirket, filo genelinde yeni ODIN donanımının kullanıma sunulduğunu ve güncellenmiş yazılım sürümlerinin dağıtımına başlandığını açıkladı.
ODIN Yazılımı İlk Kez Operasyonel Kullanıma Alındı
Lockheed Martin’in F-35 geliştirme programından sorumlu başkan yardımcısı Sean Jackson, ODIN yazılımının ağustos ayının sonlarında Nellis Hava Kuvvetleri Üssü’ne kurulduğunu açıkladı.
Jackson, bu kurulumun ODIN yazılımının ilk operasyonel teslimatı olduğunu belirterek, yeni yazılımın filo genelinde daha önce gerçekleştirilen ODIN donanım yükseltmelerinin sağladığı imkanlardan yararlanacağını ifade etti.
Şirketin F-35 program sözcüsü Mireya Villarreal de ODIN yazılım güncellemelerinin yakın zamanda başladığını ve geçiş sürecinin planlandığı şekilde ilerlediğini söyledi. Lockheed Martin’in ABD Hava Kuvvetleri ile koordinasyon içinde çalışarak yeni yeteneklerin filoya kademeli biçimde aktarılmasını hedeflediği belirtildi.
ALIS’in Yerini Daha Hafif Bir Sistem Alıyor
ODIN, F-35 filosunun bakım ve lojistik süreçlerini yönetmek için kullanılan ALIS’in yerini alacak. ALIS; uçakların bakım planlamasının yapılması, uçuşa hazır uçakların takip edilmesi, yedek parça ihtiyaçlarının yönetilmesi ve uçuş ile sistem performansına ilişkin verilerin bakım personeline aktarılması gibi görevlerde kullanılıyordu.
Ancak sistem, uzun süredir çeşitli teknik ve operasyonel sorunlarla gündeme geliyordu. ABD Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi’nin 2020 tarihli raporunda, ALIS tarafından otomatik olarak toplanması gereken bazı kritik verilerin hatalı veya yanıltıcı olabildiği tespit edilmişti.
Bu durum bakım personelinin verileri manuel olarak takip etmesine ve bazı durumlarda bilgileri Excel tablolarına aktarmasına neden olmuştu. Sistemin kullanıcı arayüzünün karmaşık olması da kullanım güçlükleri arasında gösterilmişti.
400 Kilogramlık ALIS Altyapısı Tartışma Konusu Olmuştu
ALIS’in donanım altyapısı da sistemin kullanımında sorun oluşturan unsurlardan biri olarak öne çıktı. Sunucu ünitelerinin yaklaşık 90 kilogram ağırlığında olduğu, sistemin tamamının ise yaklaşık 400 kilograma ulaştığı ve çalışması için geniş bir fiziksel alana ihtiyaç duyduğu belirtilmişti.
Bu durum özellikle gemiler gibi alanın kısıtlı olduğu platformlarda sistemin konuşlandırılması ve depolanmasını zorlaştırıyordu.
F-35 Ortak Program Ofisi, 2020 yılında ALIS’in yerine geçmesi amacıyla ODIN’in geliştirilmesi için Lockheed Martin’i görevlendirdi. Yeni sistemin ALIS’e kıyasla daha hafif olması, işlem kapasitesini artırması ve bakım ile destek süreçlerini kolaylaştırması hedeflendi.
ODIN Donanımı 2022’de Filolara Dağıtılmaya Başlandı
Pentagon, 2022 yılında F-35 filolarına ODIN Temel Kitleri olarak adlandırılan yeni donanımları göndermeye başladı. Bu kitler hem ALIS hem de ODIN yazılımlarını çalıştırabilecek şekilde tasarlandı.
Yeni mimari, ALIS’in ihtiyaç duyduğu büyük fiziksel altyapının azaltılmasını ve lojistik verilerin daha modern bir sistem üzerinden yönetilmesini amaçlıyor. Donanım teslimatlarının ardından ODIN yazılımının operasyonel olarak kullanılmaya başlanması, ALIS’ten yeni sisteme geçişte yeni bir aşamaya işaret ediyor.
Veri Güvenliği Konusu Gündemde Kalmaya Devam Ediyor
ALIS’e yönelik eleştiriler yalnızca teknik performansla sınırlı kalmadı. F-35 programının çok uluslu yapısı nedeniyle sistem üzerinden üretilen ve paylaşılan verilerin güvenliği ile ülkelerin bu veriler üzerindeki kontrolü de tartışıldı.
Norveç hükümeti tarafından 2018 yılında yayımlanan bir belgede, ALIS üzerinden aktarılan hassas bilgiler üzerinde ulusal kontrolün korunabilmesi için özel bir filtreleme çözümüne ihtiyaç duyulduğu belirtilmişti. Sistemin siber güvenliği de İngiltere Parlamentosu’ndaki değerlendirmelerde ve ABD’nin operasyonel test raporlarında gündeme geldi.
ODIN’in daha modern ve daha az fiziksel altyapı gerektiren bir yapıya sahip olması bu sorunların bir bölümünü azaltmayı hedeflese de, lojistik ağın siber güvenliği yeni sistem açısından da önemini koruyor.
ODIN İçin 47,7 Milyon Dolarlık Ek Sözleşme
F-35 program ofisi, şubat ayında ODIN projesindeki ek çalışmalar için Lockheed Martin ile 47,7 milyon dolara kadar değere sahip bir sözleşme değişikliği imzalamıştı.
Yeni yazılımın ilk operasyonel kurulumunun gerçekleştirilmesiyle birlikte ODIN’in F-35 filosuna kademeli olarak yaygınlaştırılması sürecinin hız kazanması bekleniyor.
