Uçak, otobüs, tren veya otomobil gibi ulaşım araçları ile seyahate çıkan kimseler, namaz kılmak istediklerinde bir takım sorunlarla karşı karşıya kalabilmektedir. Bunlardan ilki namaza duracağımız kıble yönünün tespiti hususunda yaşanan sorunlardır. Bir diğeri de uçak, gemi, tren otobüs vb. ulaşım araçlarında namaz kılmanın güçlüğü hususudur. Uçak, gemi, otobüs, tren gibi ulaşım araçlarında namaza durmak isteyenler ne yapmalıdır? Bu araçlarda namaz kılınabilir mi? Kıble yönü tespitinde nelere dikkat edeceğiz? Kıble yönünü tespiti ve namazın eda edilmesi hususunda fıkhi hususlar nelerdir? İşte bu ve benzeri soruların cevaplarını sizlere vermeye çalışacağız.
Uçak, tren, otobüs gibi ulaşım vasıtalarında nafile namaz kılmak caizdir. Farz namazlarda zaruret olmaksızın bu araçlarda veya binek üzerinde kılınamaz. Zira farzların belli vakitleri olup, o vakitlerde durup namaz kılınabilir. Nitekim Resûlullah (s.a.s.), nafile namaz kılarken, hangi istikamete dönerse dönsün bineği üzerinde namaz kılardı. Farz namaz kılmak istediğinde ise bineğinden iner ve kıbleye dönerek namazını kılardı (Buhârî, Salât, 31). Cana ve mala zarar gelme korkusunun bulunduğu hâllerde veya yerin çamurlu olması, namaz kılacak uygun bir yerin bulunmaması gibi zaruret hâllerinde, binek üzerinde farz namaz kılmak da caiz görülmüştür (Kâsânî, Bedâî’, I, 108). Diyanet İşleri Başkanlığı; “Günümüzde, otobüs, tren ve uçak ile seyahat edenler, namazlarını ayakta ve kıbleye dönerek kılmaları genellikle mümkün olmadığından, oturdukları yerde îma ile kılabilirler. Bununla birlikte namazlarını yolculuk öncesinde veya sonrasında ya da mola yerlerinde cem ederek de kılabilirler. Ancak otobüs firmalarının yolcuların dini hassasiyetini gözeterek mola zamanını namaz vakitlerine denk gelecek şekilde düzenlemeleri tavsiye edilir.” şeklinde konuya açıklık getirmiştir.
Peki araçta zaruretler sebebiyle namaz kılmak isteyenler kıble yönünü nasıl bulacaktır? Bir özür sebebiyle binek veya araçtan yere inip namaz kılamayan kimsenin kıble cihetine yönelerek namaz kılması şart olmamaktadır. Bunun dışında, vapur, tren, uçak, otobüs ve benzeri gibi vasıtalarda yolculuk esnasında kıbleye yönelerek namaza durmak şarttır. www.kiblebulma.com gibi sayfalar vasıtasıyla kıble cihetinizi öğrenebilirsiniz. Yahut kıble yönünüzü kıbleyi bilenlerden sormak suretiyle de bulabilirsiniz.
Her halukarda kıbleyi sormadan yahut araştırmadan namaza durulmaması gerekmektedir. Mola yerlerinde cami/mescidlerde namazı kılmaya özen göstermeliyiz. Böyle bir durum sözkonusu olmayacaksa zaruretler ölçüsünde mümkün mertebe namaza durmadan önce kıble yönünü tespit ederek, içtihad edilen yöne doğru namaza durmamız icap etmektedir. Yabancı ülkelerde kıble yönünüzü bulmak için Qibla Finder online kıble bulucu sitesinden yararlanabilirsiniz. Qibla Finder ile online harita üzerinde bulunduğunuz yerin kıble yönü hattını alabilir; konumunuza ait pusula için kıble derecesini öğrenebilirsiniz. Her nerede olursanız olun kolayca ve doğru bir şekilde kıble yönü tespitini bu çalışmalardan yararlanarak tayin edebilirsiniz. Namazlarınız makbul, yolculuğunuz hayırlara vesile olsun…
