Hava yastığı (Airbag, Yardımcı Koruma Sistemi/SRS), otomobillerde çarpışma anında çok hızlı biçimde açılıp bir gaz veya hava ile şişerek yolcunun yaralanmasını önleyen, esnek bir malzemeden yapılmış koruma sistemi. Tipik bir hava yastığı saniyenin 1/10’undan kısa sürede açılır, birkaç saniye sonra da sönerek yolcunun hareketini ve araçtan çıkmasını kolaylaştırır.
Hava Yastığı Çalışma Sistemi
Aracınızın ön kısmı herhangi bir kaza anında darbeye uğradığı zaman anlık bir hız azalması yaşanır ve yavaşlar. Bu anlık hız kaybını fark eden ivme ölçer araç hız değişimini tespit eder. Burada olan olay aracın ivme miktarını belirleyen elektronik sensör, aracın hızında meydana gelen değişimi ölçer. Yani ivme ölçer sistemi darbenin büyüklüğü tam olarak saptamaya çalışır. Uygulanan kuvvet aracın yavaşlama sitemini çalıştıracak hale getirmişse hava yastığı devresi çalışmaya başlar. Hasarın miktarı burada önemli bir rol oynamaktadır. Yani hava yastığı sisteminin devreye girmesi aracın yavaşlama sisteminin devreye girmesiyle olur. Normal bir frende ise bu hava yastığı sisteminin devreye girmemesinin sebebi budur. Sensörlerin aracılığı ile devreye giren hava yastığı devresi belli ısıtma elemanı üzerinden belirli bir miktar akım geçirir. Isıtma elemanı ise burada kimyasal bir patlayıcının aktif hale gelmesini sağlar. Bu uyarılma oluştuktan çok kısa bir süre sonra tahmini 20 milisaniye kadar aracınızın hava yastığı sistemi çalışmış bir haldedir. Ve çok kısa bir sürede hava yastığı devreye girerek şişmiş durumda bulunmaktadır.
Burada şişmeyi sağlayan kimyasal eski tip araçlarda sodyum asit olurken yeni üretimlerde farklı kimyasal maddelerden yararlanılabilmektedir. Bu sistemin uyarılmasıyla, patlama yeteneği mevcut olan madde yanma gösterir ve araç direksiyonunun arka tarafında sıkıştırılmış bir halde konulan naylon yapılı yastığa yüksek hızla ve yüksek derece insan sağlığına herhangi bir zararı olmayan bir gaz dolumu olur. Bu gaz için genel olarak nitrojen ya da argon gazı kullanılabilmektedir. Uyarılmış ve ateşlenmiş olan maddenin yayılmasıyla hava yastığı sürücünün ön taradafında büyük bir hızla şişmeye başlar. Verilere göre kaza yaşandıktan sonra 30-40 milisaniye içinde hava yastığı şişmiş bir şekilde bulunmaktadır. Araçlarda bulunan ava yastıkları, talk pudrası gibi tebeşirli bir malzeme ile etrafı sarılmıştır. Bu biçimde sarılmasının nedeni; hava yastığı düzeneğinin sorunsuz bir şekilde çalışmasını sağlamaktır. Araçla meydana gelen kaza sırasında ise araç sürücüsü kazanın yaşanmasıyla aracın ön tarafına doğru gider işte burada araç sürçüşü kafasını hava yastığına çarpar ve kazanın şiddeti azaltılmış olur. Hava yastığı sistemlerinin içinde bulundurduğu gaz, hava yastığı sisteminin belirli yerlerinde mevcut olan oldukça küçük parçalar sayesinde boşaltılır.
Araç hızını kesene kadar hava yastığının içindeki gazın neredeyse hepsi boşalmış olur. Aslında Hava yastığının bütünüyle şişme zamanı olarak söylenen 30-40 milisaniye, oldukça az bir süre zarfına denk olmaktadır. Araştırmalara göre göz kırpma süremizin yaklaşık olarak 100-200 milisaniye değerinde olduğu bilindiğinde bu sürenin aslında ne kadar düşük olduğu daha oldukça fark edilebilir biri şeydir. Fakat araçlarda bulunan hava yastıklarının yanında emniyet kemerlerinin de oldukça önemli bir değere sahip olduğunu belirtmekte fayda var. Araç kemeri ve hava yastığı sistematik olarak çalışan mekanizmalardır. Biri olmadan diğerinin olması çok fazla güvenliğinizi sağlayacak bir durum değildir.
Hangi Durumlarda Hava Yastığı Açılmaz?
- Hafif şiddetli çarpışmalarda,
- Araç devrildiğinde,
- Araç takla atarsa,
hava yastıkları açılmaz.
Hava Yastığının Tarihi
İlk hava yastığı çözümleri 1950’li yılların başında ortaya çıktı. Ancak bunlar olgun sayılamayacak fikirlerdi. 2012 yılında alınmış bir patent, sistem açısından günümüzdeki hava yastığı ile benzemekteydi. Sistemin en önemli farkı, sürücünün hava yastığını bir düğmeye basarak açmak zorunda olmasıydı! Bu teknoloji ile ilgili tartışma yaratan diğer bir konu da, hava yastığını gazla doldurması için bir tür fişek kullanılmasıydı. Burada hem fişeklerin fabrikada nasıl saklanacağı, hem de otomobile monte edildikten sonra nasıl güvenlik önlemleri alınması gerektiği konusu tartışılıyordu. Şu anda kullanılan tipte ilk hava yastığı 1980 yılında Mercedes-Benz W126 S-Class serisinde Supplemental Restraint Systems (SRS)adıyla kullanılmaya başlandı. İlk yolcu hava yastığı ise sürücü hava yastığıyla birlikte 1987 yılında Porsche 944’te kullanıldı. Aradan geçen yıllar içinde hava yastığı iyice yaygınlaşarak hemen her otomobilde standart bir donanım haline geldi.
