Avrupa Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası (EBRD), Karadağ’ın yolcu demiryolu işletmecisi Željeznički Prevoz Crne Gore’nin (ZPCG) filosunu yenilemesi amacıyla 30 milyon avroya kadar kredi sağlamayı değerlendiriyor. Finansmanın, en fazla 10 yeni yataklı vagonun satın alınmasında kullanılması planlanıyor.
EBRD’nin 28 Eylül 2026’da yayımladığı proje özetine göre kredi, devlet garantisiyle desteklenecek. Yatırımın temel hedefleri arasında ZPCG’nin yaşlanan vagon filosunun yenilenmesi, uluslararası yolcu taşımacılığının geliştirilmesi ve demiryolu hizmetlerinin kalitesinin yükseltilmesi bulunuyor.
Proje Henüz İnceleme Aşamasında
EBRD tarafından hazırlanan 57783 numaralı proje, şu aşamada keşif ve değerlendirme sürecinde bulunuyor. Bankanın takvimine göre finansmanın onaylanması için hedeflenen tarih 2 Aralık 2026 olarak belirtiliyor. Dolayısıyla krediye ilişkin henüz nihai bir onay ya da imzalanmış finansman anlaşması bulunmuyor.
Proje kapsamında çevresel ve sosyal durum tespiti çalışmaları da devam ediyor. Dış danışmanların yürüttüğü incelemelerde çalışma koşulları, iş sağlığı ve güvenliği, sera gazı emisyonları, yangın güvenliği, yolcu güvenliği, gürültü ve titreşim gibi başlıklar değerlendiriliyor.
Yeni araçların hizmete girmesiyle birlikte eski vagonların filodan çıkarılması da projenin inceleme kapsamına alınıyor. Bu nedenle eski araçların bertarafı ve ortaya çıkabilecek atıkların yönetimi de değerlendirilen konular arasında yer alıyor.
EBRD, kredi onaylanmadan önce ZPCG ile çevresel ve sosyal eylem planı üzerinde anlaşmaya varılmasını şart koşuyor. İnceleme sürecinin tamamlanmasının ardından proje özetinin güncellenmesi bekleniyor. Yatırım, bankanın 2024 Çevre ve Sosyal Politikası kapsamında B kategorisinde değerlendiriliyor.
Vagonların Üreticisi Henüz Açıklanmadı
EBRD’nin proje belgelerinde yeni yataklı vagonların hangi üretici tarafından tedarik edileceğine ilişkin herhangi bir bilgi bulunmuyor. Proje sayfasında 4 Ekim 2026 itibarıyla bir ihale duyurusu da yer almıyor.
Finansman anlaşmasının imzalanması halinde EBRD’nin ZPCG’ye uygulama sürecinde teknik destek sağlaması planlanıyor. Banka ayrıca şirketin satın alma süreçlerini daha etkin yürütmesini ve proje yönetimi kapasitesini geliştirmesini desteklemeyi hedefliyor.
Projenin onay, imza, uygulama ve tamamlanma tarihleri için ise henüz kesin bir takvim açıklanmış değil. Şu an için netleşen en önemli tarih, kredi teklifinin değerlendirilmesinin planlandığı 2 Aralık 2026.
Yatırım Uluslararası Demiryolu Hizmetlerini Güçlendirecek
EBRD, yeni yataklı vagon yatırımının özellikle önemli uluslararası demiryolu koridorlarında daha kaliteli hizmet sunulmasına katkı sağlayacağını değerlendiriyor. Yeni araçların, ZPCG trenlerinin Avrupa demiryolu ağıyla daha uyumlu şekilde işletilmesine yardımcı olması bekleniyor.
Bankaya göre daha konforlu ve cazip demiryolu seyahati, karayolu ve diğer ulaşım türlerinden yolcu çekilmesine de katkı sağlayabilir. Bu durumun uzun vadede ulaşım kaynaklı emisyonların azaltılmasına destek olması öngörülüyor.
EBRD, projenin tamamını yeşil ekonomi geçiş finansmanı kapsamında değerlendirirken yatırımın geçiş etkisi puanını 67 olarak belirliyor. Banka ayrıca Karadağ’daki ticari finans kuruluşlarının bu büyüklük ve vade yapısındaki bir finansmanı kolaylıkla sağlayamadığını belirtiyor.
Kredi desteğinin yanı sıra Karadağ demiryolu sektöründeki reformlara ilişkin politika diyaloğunun sürdürülmesi de planlanıyor.
Önceki EBRD Kredisiyle Aynı Finansman Limiti
Yeni yataklı vagon projesinin dikkat çeken noktalarından biri, ZPCG için daha önce sağlanan EBRD kredisinin üst sınırıyla aynı olması.
EBRD ile Karadağ arasında 28 Haziran 2024’te imzalanan anlaşma kapsamında ZPCG’ye devlet garantisiyle 30 milyon avroya kadar kredi sağlanması kararlaştırılmıştı. Söz konusu finansman, ülkedeki eski ve enerji verimliliği düşük lokomotif çekişli trenlerin yerine üç elektrikli çoklu ünite treninin alınmasını amaçlıyordu.
2024 tarihli finansman paketinde ayrıca EBRD Hissedar Özel Fonu’ndan 325 bin avroluk teknik yardım desteği de bulunuyordu.
Yeni yataklı vagon yatırımı hayata geçirilirse ZPCG’nin hem gündüz hem de gece yolcu hizmetlerinde filosunu yenilemesine yönelik önemli bir adım atılmış olacak.
Karadağ-Sırbistan Seferlerinde Yataklı Vagon Kullanımı Sürüyor
ZPCG, uluslararası demiryolu hizmetlerinde özellikle Karadağ ile Sırbistan arasındaki bağlantılarda yataklı vagonlardan yararlanıyor. Şirket, 2023 yaz sezonunda Bar, Belgrad Merkez ve Zemun arasında işletilen uluslararası trenlerde yataklı vagon ve kompartıman yataklarına ilişkin ücret tarifelerini açıklamıştı.
Bu tarifeye göre yataklı vagonda turistik kabin için 16 avro, iki kişilik kompartıman için 24 avro ve tek kişilik kompartıman için 48 avro ücret uygulanıyordu. EBRD’nin yeni proje özetinde satın alınması planlanan vagonların hangi hatlarda kullanılacağı ise henüz belirtilmedi.
Yeni araçların özellikle uluslararası seferlerde kullanılması durumunda Karadağ’ın gece treni hizmetlerinde yolcu konforunun artırılması ve mevcut filonun yenilenmesi hedefleniyor.
Stadler İle Üç Elektrikli Tren Anlaşması İmzalandı
ZPCG’nin filosunu yenilemeye yönelik çalışmalar yalnızca yataklı vagonlarla sınırlı değil. Şirket, EBRD’nin finansman desteğiyle 27 Mayıs 2026’da Stadler ile üç adet dört vagonlu FLIRT elektrikli trenin tedariki için sözleşme imzaladı.
Stadler tarafından yapılan açıklamada, Karadağ için üretilecek trenlerin büyük ölçüde Sırbistan’da halen kullanılan FLIRT trenleriyle aynı özelliklere sahip olacağı belirtildi.
Söz konusu trenlerin devreye alınması, iki ülke arasında modern elektrikli trenlerle sınır ötesi seferlerin gerçekleştirilmesine de imkan sağlayacak. Böylece ZPCG’nin mevcut filosunun yenilenmesine yönelik yatırımların hem elektrikli tren operasyonlarını hem de gece yolcu taşımacılığını kapsayacak şekilde genişlemesi bekleniyor.
EBRD’nin yeni 30 milyon avroluk kredi teklifinin onaylanması halinde ise Karadağ’ın yolcu demiryolu filosunda bir başka önemli yenileme süreci başlayacak. En fazla 10 yataklı vagonun satın alınmasıyla özellikle uzun mesafeli ve uluslararası gece seferlerinde hizmet kalitesinin artırılması hedeflenecek.
