19 Mart, Miladi takvime göre yılın 78. (artık yıllarda 79.) günüdür. Yıl sonuna kadar kalan gün sayısı 287.
Demiryolu
- 19 Mart 1906 Hayfa’dan kalkan ilk tren Şam’a geldi.
Olaylar
- 1279 – Yamen Muharebesi’nde 20 bin kişilik kuvveti bulunan Moğol Yuan Hanedanı, 200 binlik Çinli Güney Song Hanedanı’nı mağlup ederek tüm Çin’de hakimiyet sağladı.
- 1452 – III. Frederik, Papa tarafından taç takılan son Kutsal Roma imparatoru oldu.
- 1839 – Louis-Jacques-Mandé Daguerre, dagerreyotipi icat etti.
- 1866 – Osmanlı Hükûmeti, Süveyş Kanalı’nın açılması konusunda izin verdi.
- 1877 – Ayan Meclisi görevine başladı.
- 1883 – Amerikalı ayakkabıcı ustası Jan Ernst Matzeliger, bir ayakkabıyı bir seferde bütünüyle imal eden ilk makineyi icat ederek ayakkabı sanayisinde bir devrim yarattı.
- 1899 – Otomobil yağı üreten Castrol şirketi kuruldu.
- 1915 – Güneş Sistemi gezegenlerinden Plüton’un ilk fotoğrafı çekildi. Ancak Plüton’un yeni bir gezegen olduğu o tarihte anlaşılamadı.
- 1920 – ABD Senatosu, Versay Antlaşması’nı onaylamayı reddetti.
- 1920 – Mustafa Kemal, Ankara’da bir Meclis toplanması amacıyla genelge yayımladı.
- 1932 – Sydney Harbour Bridge açıldı.
- 1945 – ABD Deniz Kuvvetleri’ne ait USS Franklin uçak gemisi, Japon İmparatorluk Deniz Kuvvetleri’ne ait bombardıman uçağı “Ginga” tarafından bombalandı.
- 1945 – SSCB, bir nota ile 1925 tarihli Türk-Sovyet Dostluk ve Tarafsızlık Antlaşması’nı yenilemeyeceğini bildirdi
- 1955 – Agence France-Presse’in (AFP) Ankara temsilcisi Erol Güney, Türkiye yurttaşlığından çıkarıldı.
- 1965 – Merzifon’un Çeltek Linyit İşletmesi’ndeki grizu patlamasında; 69 işçi öldü, 58 işçi de yaralandı.
- 1970 – Batı Almanya’nın Başbakanı Willy Brandt ile Doğu Almanya’nın Başbakanı Willi Stoph ilk defa görüştü.
- 1971 – CHP Kocaeli Milletvekili Prof. Dr. Nihat Erim, partisinden istifa etti ve Başbakanlık’a atandı.
- 1975 – Tarihe Birinci Milliyetçi Cephe Hükümeti (MC) olarak geçen, dört sağ partiden (AP, MSP, MHP, CGP) oluşan koalisyon işbaşına geldi.
- 1980 – Piyade Er Zekeriya Önge’yi öldürme suçundan yargılanan 19 yaşındaki Erdal Eren, Sıkıyönetim Askerî Mahkemesi tarafından Türk Ceza Yasası’nın 450/9 maddesi gereğince ölüm cezasına çarptırıldı.
- 1980 – Türkiye’de 12 Eylül 1980 Darbesi’ne Giden Süreç (1979- 12 Eylül 1980): Maden-İş Sendikası 39 iş yerinde daha grev başlattı. Üsteğmen Ömer Koç, Diyarbakır’da sinemada eşinin gözleri önünde öldürüldü.
- 1982 – Devlet Başkanı Orgeneral Kenan Evren, Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) Bakanlar Konseyi Dönem Başkanı ve Belçika Dışişleri Bakanı Leo Tindemans’la görüştü.
- 1985 – Uluslararası PEN Yazarlar Birliği, Aziz Nesin’i onur üyeliğine seçti. Onur üyeliği belgesi, Arthur Miller ve Harold Pinter tarafından verildi.
- 1995 – Osman Pamukoğlu’nun yönettiği “Çelik-1 Operasyonu” başladı
- 1997 – Diriliş Partisi iki genel seçime girmediği için kapatıldı.
- 1998 – Gazeteci Metin Göktepe’nin öldürülmesi davasında; beş polis, kastı aşan zor kullanarak ölüme sebebiyet verme suçundan 7 yıl altışar ay hapis cezasına çarptırıldı, altı polis ise beraat etti.
- 2003 – ABD askerleri, Irak-Kuveyt sınırındaki askerden arındırılmış bölgeye girdi. ABD uçakları da Irak’ın batısını bombalamaya başladı.
- 2003 – TSK’nın Kuzey Irak’a gönderilmesi, Türk hava sahasının yabancı silahlı kuvvetlerin hava unsurlarına 6 ay süreyle açılmasına ilişkin Başbakanlık Tezkeresi, TBMM’ye sunuldu.
- 2006 – Azerbaycan Millî Direniş Teşkilatı kuruldu.
- 2007 – New York’ta “United for Peace and Justice” örgütünün düzenlediği, “Savaşa Hayır” yürüyüşüne on binlerce kişi katıldı.
- 2007 – Rusya’nın Kemerovo Oblastındaki Novokuznetsk şehrinde bulunan Ulyanovskaya maden işletmesinde, yerin 270 m altında meydana gelen patlamada 108 madenci öldü.
- 2011 – 2011 Libya ayaklanması’na müdahale etmek için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 1973 sayılı kararı doğrultusunda Koalisyon Kuvvetleri, 2011 Libya bombardımanını başlattı.
- 2016 – İstanbul Taksim’de bombalı patlama meydana geldi. 4 ölü ve 36 yaralı bulundu.
- 2016 – Dubai şehrinden gelen ve Rusya’nın Rostov-na-Donu şehrindeki havalimanına inişe geçen, Flydubai şirketine ait yolcu uçağı iniş esnasında düştü. Uçaktaki 55 yolcu ile 7 mürettebat öldü.
Doğumlar
- 1434 – Ashikaga Yoshikatsu, Ashikaga şogunluğunun yedinci şogunu (ö. 1443)
- 1496 – Mary Tudor, Fransa Kraliçesi (ö. 1533)
- 1534 – José de Anchieta, İspanyol Cizvit misyoner (ö. 1597)
- 1641 – Abdülgani Nablus, Şam’lı alim ve Sufi (ö. 1731)
- 1661 – Francesco Gasparini, İtalyan barok bestecisi (ö. 1727)
- 1750 – Andre Joseph Abrial, Fransız siyasetçi (ö. 1828)
- 1792 – José María Carreño, Venezuela devlet başkanı (ö. 1849)
- 1801 – Salvadore Cammarano, İtalyan librettist ve oyun yazarı (ö. 1852)
- 1807 – Johann Nepomuk Hiedler, Adolf Hitler’in baba tarafından büyükbabası (ö. 1888)
- 1813 – David Livingstone, İskoç misyoner ve kâşif (ö. 1873)
- 1816 – Ekaterine Dadiani, Megrelya Prensliği’nin son prensesi (ö. 1882)
- 1821 – Richard Francis Burton, İngiliz kâşif (ö. 1890)
- 1832 – Arminius Vambery, Macar oryantalist (ö. 1913)
- 1848 – Wyatt Earp, Amerikalı kanun adamı (ö. 1929)
- 1849 – Alfred von Tirpitz, Alman amiral (ö. 1930)
- 1855 – David Peck Todd, Amerikalı gökbilimci (ö. 1939)
- 1866 – Emilio De Bono, İtalyan Mareşal (ö. 1944)
- 1873 – Max Reger, Alman besteci, piyanist, orgcu, orkestra şefi ve öğretmen (ö. 1916)
- 1882 – Gaston Lachaise, Amerikalı figüratif heykelci (ö. 1935)
- 1883 – Norman Haworth, İngiliz kimyager (ö. 1950)
- 1883 – Joseph Stilwell, Amerikalı general (ö. 1946)
- 1888 – Josef Albers, Amerikalı ressam (ö. 1976)
- 1892 – Meksikalı Joe Rivers, Amerikalı hafif sıklet boksör (ö. 1957)
- 1894 – Sabiha Sultan, Sultan Vahdettin’in kızı (ö. 1971)
- 1897 – Joseph Darnand, Fransız asker (ö. 1945)
- 1900 – Frédéric Joliot-Curie, Fransız fizikçi ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (1958)
- 1905 – Albert Speer, Alman siyasetçi (ö. 1981)
- 1906 – Adolf Eichmann, Alman Schutzstaffel subayı (ö. 1962)
- 1912 – Adolf Galland, Nazi Almanyası’nın Luftwaffe as pilotu (ö. 1996)
- 1914 – Jiang Qing, Çinli siyasetçi ve Mao Zedong’un 3. karısı (ö. 1991)
- 1924 – Abdullah Gegiç, Yugoslav asıllı Türk futbolcu ve teknik direktör (ö. 2008)
- 1925 – Julio Canessa, Şilili asker ve siyasetçi (ö. 2015)
- 1931 – Emma Andijewska, Ukrayna doğumlu Amerikalı şair, yazar ve ressam
- 1933 – Philip Roth, Amerikalı yazar
- 1936 – Erdoğan Alkin, Türk ekonomist ve akademisyen (ö. 2013)
- 1936 – Güner Sümer, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 1977)
- 1936 – Ursula Andress, İsviçre doğumlu Amerikalı sinema oyuncusu
- 1938 – Dinçer Sümer, Türk tiyatro yazarı, yönetmen, oyuncu ve seslendirme sanatçısı (ö. 2019)
- 1947 – Glenn Close, Amerikalı sinema ve tiyatro sanatçısı
- 1955 – Bruce Willis, Amerikalı oyuncu
- 1957 – Abdülkadir Mesduva, Cezayirli bürokrat
- 1959 – Ralph David Abernathy III, Amerikalı siyasetçi ve iş insanı (ö. 2016)
- 1963 – Mary Scheer, Amerikalı oyuncu
- 1964 – Mesut Bakkal, Türk teknik direktör
- 1971 – Faruk Beşok, Türk basketbolcu
- 1973 – Tolga Tekin, Türk oyuncu
- 1974 – Onuryay Evrentan, Türk oyuncu
- 1976 – Alessandro Nesta, İtalyan futbolcu
- 1978 – Lenka, Avustralyalı şarkıcı
- 1979 – Hidayet Türkoğlu, Türk basketbolcu
- 1979 – Lara, Türk şarkıcı
- 1979 – Rıza Kocaoğlu, Türk sinema ve dizi oyuncusu
- 1981 – Burcu Çetinkaya, Türk ralli pilotu
- 1981 – Kolo Touré, Fildişi Sahilli futbolcu
- 1983 – Evan Bourne, Amerikalı profesyonel güreşçi
- 1985 – Christine Guldbrandsen, Norveçli müzisyen
- 1985 – Yolanthe Cabau, İspanyol-Hollandalı oyuncu ve televizyon sunucusu
- 1993 – Hakim Ziyech, Hollandalı futbolcu
Ölümler
- 1406 – İbn-i Haldun, Tunuslu düşünür ve tarihçi (d. 1332)
- 1534 – Ayşe Hafsa Sultan, Osmanlı’nın ilk Valide Sultanı (d. 1479)
- 1698 – Władysław Konstanty, Lehistan kralı IV. Władysław Waza’nın gayri meşru oğlu (d. 1635)
- 1721 – XI. Clemens, Papa (d. 1649)
- 1790 – Cezayirli Hasan Paşa, Osmanlı devlet adamı ve Sadrazamı (d. 1713)
- 1800 – Joseph de Guignes, Fransız doğubilimci, sinolog ve Türkolog (d. 1721)
- 1865 – Joseph Lebeau, Belçika Başbakanı (d. 1794)
- 1884 – Elias Lönnrot, Fin fizikçi, filolog ve şair (d. 1802)
- 1897 – Antoine Thomson d’Abbadie, Fransız seyyah (d. 1810)
- 1897 – Andrey Dostoyevski, Rus bir mimar, mühendis, memo, bina tamircisi (d. 1825)
- 1916 – Vasili Surikov, Rus ressamı (d. 1848)
- 1928 – Emil Wiechert, Alman jeofizikçi (d. 1861)
- 1930 – Arthur Balfour, İngiliz politikacı (d. 1848)
- 1940 – Besim Ömer Akalın, Türk tıp profesörü, bilim insanı, sivil toplum örgütçüsü ve Milletvekili (d. 1862)
- 1943 – Frank Nitti, İtalyan mafya lideri (d. 1886)
- 1950 – Edgar Rice Burroughs, Amerikalı yazar (“Tarzan”ı kaleme alan) (d. 1875)
- 1950 – Norman Haworth, İngiliz kimyager (d. 1883)
- 1955 – Leonid Govorov, Yüksek Sovyet üyesi ve Savunma Bakanı yardımcısı (d. 1897)
- 1955 – Mihály Károlyi, Macaristan’ın ilk devlet başkanı (d. 1875)
- 1965 – Gheorghe Gheorghiu-Dej, Rumen siyasetçi (d. 1901)
- 1968 – Celil Kiyekbayev, Sovyet Başkurt bilim insanı, Türkolog ve filolog (d. 1911)
- 1980 – Bedrettin Tuncel, Türk akademisyen, çevirmen, edebiyatçı ve siyasetçi (d. 1910)
- 1982 – Randy Rhoads, Amerikalı müzisyen (d. 1956)
- 1987 – Louis de Broglie, Fransız fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (d. 1892)
- 1996 – Virginia Henderson, Amerikalı hemşire (d. 1897)
- 1997 – Eugène Guillevic, Fransız şair (d. 1907)
- 1998 – Hanzade Sultan, Osmanlı’nın son Padişahı Sultan Vahdettin ve son Halife Abdülmecit Efendi’nin torunu (d. 1923)
- 2003 – Suna Korad, Türk opera sanatçısı (d. 1935)
- 2004 – Haldun Derin, Türk bürokrat (Atatürk, İsmet İnönü ve Celal Bayar’ın özel kalem müdürlüğünü yapan) (d. 1912)
- 2005 – John Zachary DeLorean, Amerikalı mühendis ve DeLorean Motor Company’nin kurucusu (d. 1925)
- 2008 – Hugo Claus, Flaman romancı, şair, oyun yazarı, ressam ve film yönetmeni (d. 1929)
- 2008 – Sir Arthur C. Clarke, İngiliz bilimkurgu yazarı ve mucit (d. 1917)
- 2010 – Bülent Düzgit, Türk karikatürist (d. 1947)
- 2016 – Roger Agnelli, Brezilyalı bankacı, şirket yöneticisi ve iş insanı (d. 1959)
- 2018 – Hasan Celal Güzel, Türk siyasetçi ve bürokrat (d. 1945)
- 2019 – Ümit Yesin, Türk oyuncu (d. 1954)
