Fakir Baykurt (Esas ismi Tahir, Doğum tarihi 15 Haziran 1929; Yeşilova, Burdur – Ölüm tarihi 11 Ekim 1999, Essen), Türk yazar ve sendikacı. Köy hayatını anlatan Yılanların Öcü adlı romanı, Türk edebiyanın klasikleri arasına girmiş bir eserdir. Eserleri Bulgarca ve Rusça başta olmak üzere birçok dile çevrilmiştir. Baykurt, Türkiye Öğretmenler Sendikası ve Türkiye Öğretmen Dernekleri Milli Federasyonu genel başkanlıklarını yapmıştır.
1929 yılında Burdur’un Yeşilova ilçesine bağlı Akçaköy’de doğdu. Annesinin adı Elif ve babasının adı Veli’dir. Doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber şu sözleri ile 1929 yılının Haziran ortası olduğu düşünülür: “1929 doğumlu olduğum doğru. Ay, gün bilinmiyordu. Anamla konuştuk. Köyde orak mevsimi. Tarlada sancılanıp eve gelmiş. Haziran ortasıdır…” Kendisine babası tarafından savaşlarda vurulup geri dönmeyen amcasının adı olan “Tahir” adı verildi.
1936 yılında Akçaköy İlkokulu’na başladı. İki yıl sonra babasını kaybetti ve eğitimini yarım bırakarak Balıkesir iline bağlı Burhaniye’de yaşayan dayısının yanında dokumacılık yapmaya başladı. II. Dünya Savaşı başlayınca dayısının askere alınması üzerine köyüne dönerek okula devam etme imkânı buldu. Bir yandan ırgatlık, çobanlık, suculuk, köy kâtipliği yaparak eğitimini üç yıl kesintiden sonra okulu kendi köyünde tamamladı. 1942 yılında kaydolduğu Gönen Köy Enstitüsünde bulunduğu dönemde şiir yazmaya başladı.
Ortaöğrenimine Gönen Köy Enstitüsü’nde devam etti. Köy enstitüsü yıllarında şiire olan ilgisi arttı. İlk şiiri Fesleğen Kolum, Eskişehir’de çıkan Türke Doğru dergisinde yayımlandı. 1947 yılında Köy Enstitüleri ve Kaynak dergilerinde şiirleri yayımlandı. Bu yıllarda şiirlerinde, daha sonra tüm yazılarında Fakir Baykurt adını kullandı.
Ortaöğrenimini 1948 yılında tamamlayarak köy öğretmeni oldu. Beş yıl Yeşilova ilçesinin Kavacık ve Dereköy köylerinde ilkokul öğretmenliği yaptı. Bu dönemde arkadaşları ile Ege ve Göller Bölgesi Türkiye Köy Öğretmen Dernekleri Federasyonu’nu örgütledi. 1951 yılında Muzaffer Hanım’la evlendi. Bu evlilikten kızları Işık (d. 1957) ve Sönmez (d.1958) ile oğlu Tonguç (1962) dünyaya geldi.
11 Ekim 1999 Pazartesi günü tedavi gördüğü Almanya’da Essen Üniversitesi Kliniği’nde pankreas kanserine yenik düşerek hayatını kaybetti. Ülkesine getirilerek Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.
Romanları
- 1954: Yılanların Öcü
- 1961: Irazcanın Dirliği
- 1961: Onuncu Köy
- 1967: Amerikan Sargısı
- 1970: Tırpan
- 1973: Köygöçüren
- 1975: Keklik
- 1977: Kara Ahmet Destanı
- 1977: Yayla
- 1983: Yüksek Fırınlar
- 1986: Koca Ren
- 1997: Yarım Ekmek
- 1980: Kaplumbağalar
Öyküleri
- 1955: Çilli
- 1959: Efendilik Savaşı
- 1961: Karın Ağrısı
- 1964: Cüce Muhammet
- 1970: Anadolu Garajı
- 1971: On Binlerce Kağnı
- 1973: Can Parası
- 1974: İçerdeki Oğul
- 1975: Sınırdaki Ölü
- 1982: Gece Vardiyası
- 1982: Barış Çöreği
- 1986: Duirsbug Treni
- 1992: Bizim İnce Kızlar
- 1998: Dikenli Tel
Toplum ve Eğitim Yazıları
- 1960: Efkar Tepesi
- 1976: Şamaroğlanları
- 1974: Kerem ile Aslı
- 1978: Kale Kale
- 1980: Kaplumbağalar
Çocuk kitapları
- Topal Arkadaş
- Yandım Ali
- Sakarca
- Sarı Köpek
- 1985: Dünya Güzeli
- 1985: Saka Kuşları
Şiir
- Bir Uzun Yol
- Dostluğa Akan Şiirler
Aldığı ödüller
- 1958: Yunus Nadi Ödüllü – (Yılanların Öcü)
- 1970: TRT Sanat Ödülleri (Tırpan)
- 1970: TRT Sanat Ödülleri (Sınırdaki Ölü)
- 1971: Türk Dil Kurumu Roman Ödülü (Tırpan)
- 1974: Sait Faik Hikâye Armağanı (Can Parası)
- 1978: Orhan Kemal Roman Armağanı (Kara Ahmet Destanı)
- 1979: Tiyatro 79 Dergisi tarafından Yılın Oyunu Ödülü (Sakarca)
- 1980: Avni Dilligil Tiyatro Ödülü (Tırpan)
- 1984: Berlin Senatosu Çocuk Yazını Ödülü (Barış Çöreği)
- 1985: Alman Endüstri Birliği (BDI) Yazın Ödülü (Gece Vardiyası)
- 1997: Sedat Simavi Edebiyat Ödülü (Yarım Ekmek)
- 1998: Yaşam Radyo Ustalara Saygı Onur Ödülü
- 1999: Pir Sultan Abdal Derneği Ödülü
