‘Rezil Olacağım’ Kanısı Toplumsal Anksiyeteyi Tetikliyor!

Günlük yaşantımızda çabucak hemen her ortamda yeni beşerlerle bir ortaya geldiğimizi söyleyen Uzman Klinik Psikolog Ece Cemre Gökpınar, “Bazı bireyler bu durumlarla iç içeyken çok rahat fonksiyonelliğini sürdürebiliyor. Beşerlerle birlikte olmak, toplum önünde görünür olmak, toplantıda iştirak gösterirken paylaşımda bulunmak kişi için sorun olmuyor ve hasebiyle bu durum onun hayatını, fonksiyonelliğini etkilemiyor. Toplumsal anksiyete yaşayan şahıslar ise topluluk karşısında, yeni birileriyle tanışırken epeyce ağır ve onun fonksiyonelliğini bozacak seviyede korku belirtileri yaşıyor.” dedi.

Kaygı belirtilerinin kişinin korkutucu bir durumla karşılaştığında gösterdiği belirtilerle benzeri olduğunu söz eden Gökpınar, “Ses titremesi, nabızda yahut kalp ritminde yükselme, ellerde titreme, yüzde kızarma ve odaklanma zahmetleri olabilir.” halinde konuştu.

DÜŞÜNCELER VE FİZYOLOJİK BELİRTİLER KISIR DÖNGÜ HALİNDE DEVAM EDEBİLİYOR

Sosyal anksiyetenin hangi durumlarda ne biçimde oluşabileceği konusunda örnekler veren Uzman Klinik Psikolog Ece Cemre Gökpınar kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Örneğin; kişinin sunum yapması gerekiyor ve öncesinde sunuma hazırlanıyor. Gereğince bilgiye sahip ve anlatacağı bahse da hakim. Lakin sunuma girmeden evvel kişinin zihnine birtakım fikirler gelmeye başlıyor. ‘Rezil olacağım, beşerler beni yetersiz görecek’ ya da ‘heyecanlandığımın farkına varacaklar’ gibi… O anda beşerlerle göz göze geldiğinde kişi besbelli bir biçimde anksiyete belirtileri başlıyor. Hali hazırlarda var olan bir tasa varken bununa birlikte olmaya başlayan öteki bir niyet geliyor. ‘Elimin titrediğini görecekler, hususa hakim olmadığımı düşünecekler, rezil olacağım’ üzere kişi tasayı uyandıracak niyetler üretmeye başlıyor. Bu durumu kısır döngü olarak düşünürsek esasen ‘rezil olacağım’ telaşı varken bir yandan fizyolojik belirtilerle bir arada bunun karşı taraftan fark edileceği niyetiyle heyecan daha da artmaya başlıyor.”

SONUÇ ‘KAÇINMA’ DAVRANIŞI OLABİLİYOR

“Kişiler bu türlü durumlarla karşılaştığında kaçınma davranışı sergilemeye başlıyor.” diyen Uzman Klinik Psikolog Ece Cemre Gökpınar, “Örneğin bir toplantı yahut sunumda, okulda ya da bir arkadaş ortamında, kişi artık konuşmaya katılmaktan bir şeyler anlatmaktan kaçınmaya başlıyor. Aslında ‘ben o ortama girersem kesin yetersiz olacağım’ korkusunu ortadan kaldırmak istiyor. Telaşları ortadan kaybetmek için kişi güya tedavisi bu sistemmiş üzere kendince durumu yönetim etmeye çalışıyor ancak burada kıymetli bir nokta; beyin bize o anda dert sinyalini gönderiyor ve bizi o ortamdan uzaklaştırıyor. Hâlbuki bizim yapmamız gereken o ortamda bulunup kademeli olarak üzerine gitmek ve tasayı yönetmeyi öğrenmek. Hasebiyle bizim için değerli olan toplumsal anksiyetenin ne olduğunu, niyet sisteminde neler yaptığını, belirti manasında neler yaptığını tanıyıp daha fonksiyonel yolları bulmaya çalışmak.” halinde konuştu.

GENETİK, YETİŞTİRİLME VE DENEYİMLER TOPLUMSAL ANKSİYETEDE TESİRLİ OLABİLİYOR

Kişinin toplumsal anksiyete yaşamasının birçok nedeni olduğuna değinen Uzman Klinik Psikolog Ece Cemre Gökpınar, bu nedenleri şöyle anlattı:

“Genetik yüklülükler sebep olabilir. Kişinin yetiştirilme tavırlarıyla alakalı bazen başarısızlığa, rezil olmaya ve yetersizliğe bağlı çok eleştirel tavırda yetiştirilen bireylerde benzeri süreçlerin tetiklenmesi olasıdır. Hayatta yaşadığı olaylar da ileride kişinin toplumsal anksiyete geliştirmesine sebep olabilir. Ferdi olarak kişinin telaşının temelinde ne olduğu ayrıntılı bir formda kıymetlendirilmesi gerekiyor. Bazen toplumsal anksiyete denilen durum, performans anksiyetesi ile de alakalı olabiliyor. Örneğin kişi arkadaş kümesiyle çok rahatken rastgele bir işi yapacağı vakit insanların yanında performans sergilemeye dair kişinin tasası olduğu görülebiliyor.”

KAYGILI FİKİRLER ODAĞIMIZI ELE GEÇİRMEKTE DAHA ETKİLİ

Kaygının son derece olağan bir his olduğuna vurgu yapan Uzman Klinik Psikolog Ece Cemre Gökpınar herkesin vakit zaman bu duyguyu deneyimlediğini ve belirli bir düzeyde kişiyi koruyan hisler olduğunu söyledi: “Sizi tedbir almaya yöneltir ama korku seviyesi, fonksiyonelliği bozacak duruma gelirse yani kişi o hareketi sergilemekten kendini geride tutmaya başlarsa bu sebeple okul hayatında, aile hayatında, toplumsal hayatında ve mesleksel hayatında vakit zaman kayıplar yaşamaya başladığında bizim için korku bozukluğu boyutuna evrilmeye başlamıştır.”

Herkesin aklına husus ve ortamdan bağımsız çeşitli niyetler gelebileceğine de değinen Uzman Klinik Psikolog Ece Cemre Gökpınar bu durumun da son derece olağan olduğunu söyledi ve kelamlarını şöyle tamamladı:

“Böyle durumlarda odağımızı o noktada tutmaya çalışırız ancak dertli kanılar bizim odağımızı ele geçirmekte daha tesirlidir. Örneğin bir toplantıda karşı taraftan birisi esnediğinde var olan bir durumu şahsileştiriyor. Bu durumda kişi insanları sıktığını düşünüyor ve anksiyete belirtileri kendini göstermeye başlıyor. Toplumsal fobi kişinin mesleksel, aile ve toplumsal alan olarak nitelendirdiğimiz tüm alanlarda, bir noktada toplumsallığın barındığını düşünürsek şayet kaçınma davranışlarıyla birlikte uzaklaşmalar, vakitle kendilerini izole edildiği gözlemlenir. Örneğin sunum yapılması gerekiyor lakin korku nedeniyle yapılamıyor. Birçok toplumsallıktan kaçınılırken hayatta da birçok şeyden kaçınmamıza yol açıyor. Toplumsal fobide, tedavi bu noktada farkındalıkla birlikte başvurulması gereken bir adımdır.