İspanya ile Fas arasında Cebelitarık Boğazı üzerinden kurulması planlanan demiryolu bağlantısı için jeolojik araştırmalar sürüyor. İspanya Ulaştırma Bakanlığına bağlı devlet şirketi SECEGSA, tünel kazısını zorlaştırabilecek kaya özelliklerini belirlemek amacıyla açık deniz sondajlarından elde edilen yaklaşık 125 kaya örneğinin laboratuvar ortamında incelenmesini planlıyor.
Çalışmanın merkezinde, tünel açma makinelerinin boğazın altında karşılaşabileceği şişen killer ve aşındırıcı kayaçlar bulunuyor. SECEGSA, 3 Eylül’de araştırmaya ilişkin teknik ve idari şartnameyi onayladı. İspanyol basınından Vozpópuli’nin 18 Eylül’de duyurduğu bilgilere göre çalışmanın bütçesi KDV hariç 132 bin 200 avro, vergiler dahil 159 bin 962 avro olarak belirlendi.
Laboratuvar Çalışmaları Sekiz Ay Sürecek
Şartnamede, mevcut veri tabanı ve daha önce kullanılan metodoloji gerekçe gösterilerek Salamanca Üniversitesinin yüklenici olarak belirlendiği ifade ediliyor. Planlanan sözleşmenin sekiz ay sürmesi öngörülüyor.
Bu sürenin altı ayı laboratuvar testlerine, kalan iki ayı ise hazırlanacak çıktıların incelenmesi ve gerekli düzeltmelerin yapılmasına ayrılacak. Ancak raporda sözleşmenin üniversiteye kesin olarak verilip verilmediğine ilişkin bilgi bulunmuyor. SECEGSA ve Salamanca Üniversitesi de konuya ilişkin Vozpópuli’nin sorularını yanıtlamadı.
Kaya Örneklerinde Şişme Ve Aşındırıcılık Araştırılacak
İncelenecek örnekler, SECEGSA ile Fas’taki muadili Société Nationale d’Études du Détroit de Gibraltar tarafından geçmiş yıllarda gerçekleştirilen deniz sondajlarından elde edildi.
Laboratuvar çalışmalarında kaya örneklerinin mineral ve jeokimyasal bileşimi belirlenecek. Bunun yanı sıra malzemelerin şişme, dayanım, deformasyon ve aşındırıcılık özellikleri test edilecek.
Araştırmada faylar, kırıklar, alterasyona uğramış bölgeler ve özellikle genleşebilen bir kil minerali grubu olan smektitler de incelenecek. Elde edilecek verilerin, tünel açma makinelerinin boğaz tabanının altında karşılaşabileceği jeolojik koşulların değerlendirilmesine doğrudan katkı sağlaması hedefleniyor.
SECEGSA kayıtlarına göre bölgede 1997, 1998-99 ve 2005 yıllarında Faslı ortak SNED ile birlikte derin deniz sondaj kampanyaları gerçekleştirildi.
Üç Sondaj Kampanyasında Yaklaşık 2.900 Metre Delindi
Cebelitarık Boğazı’ndaki önceki araştırmalar kapsamında gerçekleştirilen üç ana sondaj kampanyasında toplam yaklaşık 2 bin 900 metre sondaj yapıldı.
1997’deki Bucentaur-97 kampanyasında 344 metre, 1998-99 dönemindeki Norskald çalışmasında yaklaşık 1.040 metre ve 2005’teki Yalıçapkını-05 kampanyasında 1.531 metre sondaj gerçekleştirildi.
En son derin sondaj çalışması 2005 yılında yapılırken, yeni laboratuvar araştırmasına konu olacak 125 kaya örneğinin hangi sondaj kuyularından alındığı açıklanmadı. 2005 kampanyasında 14 farklı noktada toplam 19 sondaj kuyusu açılmış, bunların dördü yedek olarak kullanılmıştı.
Yeni Çalışma Diğer Jeolojik Araştırmaları Tamamlıyor
Kaya örneklerinin laboratuvar ortamında test edilmesi, SECEGSA’nın bölgede yürüttüğü diğer jeolojik çalışmalarla birlikte değerlendiriliyor. Şirketin İspanyol Ulusal Araştırma Konseyi (CSIC) ile yaptığı ve 30 Aralık 2025’te resmi gazetede yayımlanan anlaşma kapsamında çok ışınlı batimetri, deniz tabanı altı profilleme ve deniz tabanından alınan örneklerin incelenmesi gerçekleştirildi.
553 bin 187,38 avro değerindeki bu çalışmada laboratuvar analizleri doku, kalsiyum karbonat içeriği ve kum fraksiyonu gibi özelliklerle sınırlandırıldı. Araştırmanın Haziran 2026 sonuna kadar tamamlanması öngörülmüştü.
Bunun yanında İspanyol devlet mühendislik şirketi Ineco, güzergahın kritik bölümlerinden biri olarak değerlendirilen Camarinal Eşiği boyunca bulunan breşlerin tünel açma makineleriyle kazılıp kazılamayacağını incelemek üzere Herrenknecht ile çalışma yürüttü. KDV hariç 296 bin 400 avro bedelli kazı fizibilite çalışmasının Haziran 2025’te tamamlanması planlanmıştı.
Aşındırıcılık Testleri Daha Önce De Yapıldı
Cebelitarık Boğazı’ndaki kayaçların aşındırıcı özellikleri daha önce de araştırma konusu oldu. SECEGSA’nın ihale kayıtlarında, Kasım 2014’te Geotecnia 2000 şirketine verilen bir sözleşme bulunuyor.
Yaklaşık 35 bin avroluk bütçeye sahip çalışma kapsamında boğazdaki kaya oluşumları üzerinde aşındırıcılık testleri yapılması planlandı. Yeni araştırmanın ise önceki çalışmalardan elde edilen bilgilerle birlikte tünel açma sürecindeki jeolojik risklerin daha ayrıntılı değerlendirilmesine katkı sağlaması bekleniyor.
Projenin Maliyeti 8,5 Milyar Avroyu Aşıyor
Vozpópuli’nin aktardığı bilgilere göre İspanya Ulaştırma Bakanlığı, 2022 yılından bu yana Cebelitarık Boğazı bağlantısını inceleyen SECEGSA’ya 9,61 milyon avrodan fazla kaynak aktardı. Şirkete bir önceki yıl yaklaşık 50 bin avro aktarılırken, 2026’daki ödemenin 1,73 milyon avro olduğu bildirildi.
Gazetenin kaynaklarına göre projenin İspanya tarafındaki toplam tahmini maliyeti 8,5 milyar avroyu aşıyor. Bu tutarın keşif galerisi, demiryolu tünelleri, terminal ve diğer tesislerin yanı sıra beklenmeyen giderler için ayrılan kaynakları da içerdiği belirtiliyor.
İlk Keşif Tüneli İçin Gözler 2027’de
İspanya ile Fas’ın, ilk keşif tünelinin ihalesine ilişkin nihai kararı 2027 yılında verme konusunda anlaşmaya vardığı aktarılıyor. Geçici takvime göre keşif tünelinin inşasının altı ila dokuz yıl sürmesi öngörülüyor.
Bu takvimin gerçekleşmesi halinde ana demiryolu bağlantısının 2035-2040 yılları arasında hizmete açılması gündeme gelebilecek. Planlanan sabit bağlantının toplam uzunluğu yaklaşık 65 kilometre olacak ve bunun yaklaşık 40 kilometrelik bölümü İspanya tarafında bulunacak.
İspanya’daki terminalin Vejer de la Frontera yakınlarında kurulması ve Cádiz-Sevilla demiryolu hattına bağlantı sağlanması planlanıyor. Projenin yüksek hızlı yolcu trenlerinin yanı sıra otomobil ve otobüs taşıyan servis trenleri ile yük trenlerine de hizmet verecek karma trafik yapısına uygun tasarlanması öngörülüyor.
