Akaryakıt Piyasasında Kayıp ve Kaçağın Önlenmesi İçin Yeni Adımlar
Hazine ve Maliye Bakanlığı, akaryakıt piyasasında kayıp ve kaçağın önüne geçmek amacıyla mevzuat düzenlemeleri ve saha denetimleri gerçekleştiriyor. Bakan Şimşek, Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi ile ilgili olarak, “Kısa süre içinde devreye alacağımız bu sistem, elle plaka girişi yapılmasını engelleyerek usulsüz akaryakıt fişi düzenlenmesini önleyecek ve akaryakıt istasyonlarında vergi kaybını azaltacak önemli bir adım olacak” dedi.
Bakanlık tarafından yayınlanan vergi borçluları listesinde birçok akaryakıt firmasının yer alması dikkat çekti. Gelir İdaresi Başkanlığı, akaryakıt piyasasındaki kayıt dışı ile mücadelesinde ilgili kurumlarla işbirliği yaparak çeşitli önlemler aldı. İlk olarak, akaryakıt istasyonlarındaki pompalara ödeme kaydedici cihazlar bağlanmasına yönelik düzenlemeler 2003 yılında gerçekleştirildi. Ancak zamanla bu sistemde suiistimallerin ortaya çıkması üzerine yeni tedbirler geliştirildi.
Başkanlık, akaryakıt istasyonlarındaki ödeme kaydedici cihazların güvenlik düzeyini artırarak, dışarıdan müdahaleyi engelleyen ve anlık bilgi paylaşımı yapabilen yeni nesil cihazlarla değişiklik yaptı. Bu sayede, akaryakıt istasyonlarında yapılan tüm satışlara ait bilgiler anlık olarak Başkanlığa iletilmeye başlandı.
TEMİNAT UYGULAMASI GETİRİLDİ
Akaryakıt sektöründe faaliyet gösteren dağıtıcı ve bayilerden, ilk kez lisans alacak olanlar ile mevcut faaliyetlerini sürdürenlerden teminat alınması uygulamaya konuldu. Teminat verilmediği takdirde faaliyetlerin durdurulması için düzenlemeler yapıldı. Bu uygulama, sektörün mali yapısını güçlendirmeye katkı sağladı ve 2018 yılı itibarıyla dağıtıcı lisansı sahibi sayısı 120’den 35’e düştü.
Dışarıdan müdahaleyle satış kayıtlarının değiştirilmesi, silinmesi ya da yanlış bilgi gönderilmesi, vergi kaçakçılığı suçu kapsamına alındı. Satışların kayıt dışı bırakılması amacıyla sistemlere yapılan müdahaleler, kaçakçılık fiili olarak tanımlandı ve bu fiillere 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası getirildi. Ayrıca, bu tür durumlarda lisans iptali ve geçici durdurma kararları verilmesi gibi idari önlemler alındı.
SAHA DENETİMLERİ YAPILDI
Lisans başvurusu, tadili veya süre uzatımı talepleri için Sosyal Güvenlik Kurumu’na vadesi geçmiş prim ve idari para cezası borcu ile vergi dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmaması şartı getirildi. Böylece, borcu olanların başvuru ve talepleri yalnızca borçlarının ödenmesi durumunda değerlendirilecektir. Ayrıca, dağıtıcıların aldığı akaryakıtı başka bir dağıtıcıya satmaları yasaklandı ve faturaların malın teslim edildiği anda düzenlenmesi zorunlu hale getirildi.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) da akaryakıt piyasası için önemli tedbirler aldı. Bayi denetim sisteminin kurulması, uygulanması, bakım ve onarımının gerçekleştirilmesi için başvuran tüzel kişilerin Kurum tarafından yetkilendirilmesine yönelik önlemler alındı. Saha denetimleri ile sektör yakından takip ediliyor; bu yılın 10 ayında akaryakıt ve LPG istasyonlarında 4 bin 475 mükellef ve 53 bin 396 pompa kontrol edilerek 293 bin 966 tabanca denetlendi.
ULUSAL TAŞIT TANIMA SİSTEMİ’NE GEÇİLECEK
Gelir İdaresi Başkanlığı, akaryakıt alımı sırasında taşıtların plaka bilgisinin yeni nesil pompa ödeme kaydedici cihazlara otomatik olarak iletileceği Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi (UTTS) ile ilgili düzenlemeler yaptı. Bu sistem sayesinde, akaryakıt alacak taşıtların plakaları elle yazılmadan otomatik olarak sistem bileşenlerine yansıyacak ve yanlış plaka ile fiş düzenlenmesi engellenecek. Sistem, vergi mükelleflerinin işte kullandıkları taşıtlar için yapılacak akaryakıt ve LPG alımlarında 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren zorunlu hale gelecek. Ayrıca, 1 Temmuz 2025 tarihinden itibaren ilk defa edinilecek sıfır taşıtlar da bu sistemin kapsamına alınacak.
”VERGİ KAYBININ ÖNLENMESİ İÇİN ÖNEMLİ BİR ADIM OLACAK”
Bakan Mehmet Şimşek, akaryakıt piyasasında rekabetin eşitliğini sağlamak ve kayıt dışı ekonomiyle etkili bir şekilde mücadele etmek amacıyla birçok düzenleme ve çalışmanın hayata geçirildiğini belirtti. “Yapılan bu çalışmalar sonucunda akaryakıt piyasasındaki suistimaller ve kanuna aykırı fiiller büyük ölçüde önlenmiştir. Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi’nin devreye girmesiyle birlikte, elle plaka girişi ve usulsüz akaryakıt fişi düzenlenmesi engellenerek akaryakıt istasyonlarındaki vergi kaybının önlenmesi noktasında önemli bir adım atılmış olacak” şeklinde konuştu.
Uygulama kapsamına girecek tüm kesimlere hatırlatmalarda bulunan Şimşek, “Akaryakıt istasyonu işleten mükelleflerin, yıl sonuna kadar en az bir pompa ünitesini sisteme uyumlu hale getirmesi gerekmektedir. Akaryakıt istasyonlarının bu sistemin kurulması ve işletilmesi sürecinde gereken her türlü desteği vermesi önem arz etmektedir. Sistemin sürekli çevrimiçi bağlantılı olmasının sorumluluğu, akaryakıt istasyonu işleten mükellefe ait olacaktır” ifadelerini kullandı.
