İzmir Tarihi Elektrik Fabrikası’nın Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi tarafından mevcut imar planlarının “kültürel tesis” statüsünden “Ticaret-Turizm Alanı”na dönüştürülmesi girişimine, Konak Belediyesi’nin yanı sıra İzmir Büyükşehir Belediyesi ve TMMOB Mimarlar Odası da karşı çıktı. Yapılan yazılı açıklamada, tarihi yapının ranta açılmaması için hukuksal mücadele verileceği duyuruldu. Büyükşehir, yapının korunması gerektiğini vurguladı.
Açıklamada, elektrik fabrikasının eski Havagazı Fabrikası, eski Tekel fabrikası ve binaları, eski Sümerbank Fabrikası alanı ve eski antrepolar gibi endüstri mirası niteliği taşıyan kültürel varlıklar arasında yer aldığı belirtildi. İzmir Elektrik Fabrikası’nın, inşa edildiği dönemde (1929) endüstri yapısı teknolojisi, malzeme özellikleri ve mekân kurgusunu yansıtan, uzun yıllar boyunca kentin ekonomik, sosyal, kültürel ve mekânsal gelişmesinde önemli bir rol oynamış çok özgün bir endüstri arkeolojisi kültür mirası olduğu ifade edildi. Bu nedenle, İzmir I Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nun 08.01.1998 tarih ve 7003 sayılı kararı ile “2. Grup Yapı” olarak tescil edilerek koruma altına alındığı aktarıldı.
“TESCİLLİ YAPININ SİLUETİ BOZULACAK”
Özelleştirme İdaresi’nin 16 Nisan 2019 tarihindeki ihalesinin İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin iktisadi teşekkülü olan Grand Plaza tarafından kazanıldığı ancak ihale sonucunun geçersiz sayıldığı hatırlatıldı. Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi’nin yeni “Ticaret-Turizm Alanı” kullanım kararına göre, 30 kat imar izni verildiği kaydedildi. Açıklamada, “Bu karar, tescilli kültür varlığının gabarisinin çok üzerinde yapı yüksekliği önerildiği anlamına gelmektedir. Bu durum, tescilli yapının siluetini olumsuz yönde etkileyecek ve yapılaşma koşulları ile plan kararlarının bölgeye zarar vereceği aşikardır. Yeni Kent Merkezi olarak adlandırılan imar planı çalışmalarında; söz konusu tescilli Elektrik Fabrikası’nın batısında yer alan ve mevcutta kültürel etkinlikler kapsamında işlevlendirilen eski Havagazı Fabrikası ile bütünleşik bir yaklaşım sergileyerek her iki kültürel mirasın liman arkasının girişi niteliğinde simgeleşmesi amaçlanmıştır. Bu alanlarda yeni yapılaşma önerilmemiş, mevcut yapıların restore edilerek kullanılması yeterli görülmüştür. Yeni Kent Merkezi sınırları içerisinde kamuya ait olan ve kentin bütünü için son derece önemli bir konumda bulunan, kültür varlığı olarak tescilli endüstri mirası olan yapının, kültürel kullanıma yönelik bir anlayış yerine, özel kullanımı içeren bir anlayışla turizm ve ticaret amaçlı planlanarak kamunun kullanımından çıkarılması hedeflenmektedir” ifadelerine yer verildi.
“MÜCADELEMİZİ SÜRDÜRECEĞİZ”
Açıklama, “İzmir Büyükşehir Belediyesi olarak; tescilli kültür varlığı niteliği taşıyan eski Elektrik Fabrikası’nı mevcut plan kararlarıyla kültürel mirasımızı koruyarak faaliyetlerini sürdürmek üzere ve öncelikle kamu yararı esas alınarak gelecek kuşaklara aktarmak, çağdaş bir anlayışla tarih ve kültür odağı olarak İzmir’e kazandırmak için gerekli mücadelemizi sürdüreceğimizi kamuoyuna duyururuz” şeklinde sona erdi.
MİMARLAR ODASI: KABUL EDİLEMEZ
Planlara karşı çıkan TMMOB Mimarlar Odası İzmir Şube Başkanı Uğur Yıldırım, “Özelleştirme İdaresi, geçtiğimiz günlerde kurumlara görüş almak amacıyla gönderdiği raporları, kurumdaki meslektaşlarımız aracılığıyla tarafımıza iletti. Yapmış olduğumuz değerlendirmede, korunması gereken bu nadide alana yönelik rant odaklı birtakım planlama çalışmaları yapıldığını tespit ettik. İncelediğimiz plan raporunda, planlamaya esas gerekçelerin aktarımı sırasında hazinenin tasarruf tedbirleri kapsamında gerçekleştirdiği adımlar yer almakta. Alanın bu bağlamda hazineye bir getiri sağlaması planlanmış. Kamuya ait olan bir kültürel miras yapısının kamusal özelliğinin kaybedilmesi ve yapı-parsel ilişkisinin bozulup özgün niteliklerinden uzaklaştırılması kabul edilemez. Mevcut yapının değerini gözetmeden yapılacak tüm planlamaların karşısında duracağız” diye konuştu.
