ABD Ordusu, yaklaşık yedi yıldır Tugay Muharebe Timleri (BCT’ler) için emekliye ayrılan Shadow insansız hava araçlarının (İHA) yerini alacak bir İHA bulma ve tedarik etme çabalarında beklenmedik bir karar aldı. Ordu, Geleceğin Taktiksel İHA’sı (FTUAS) programına devam etmeme kararı alırken, bu kararın gerekçesi olarak geliştirilmekte olan sistemlerin tam olarak ihtiyaçlarını karşılamaması gösterildi.
Amerikan Ordu Havacılık Birliği’nin (AAAA) yıllık konferansında gazetecilere açıklamalarda bulunan Ordu Genelkurmay Başkan Yardımcısı General James Mingus, “Geleceğin Taktiksel İHA’sını istemediğimizden değil. Sadece geliştirilmekte olan ihtiyaçlarımızı karşılamıyordu,” ifadelerini kullandı.
Bu karar, Savunma Bakanı Pete Hegseth’in yapı, oluşum ve programlarda büyük değişiklikler yapılması yönündeki genel direktifinin bir parçası olarak geldi. Ordu, iki tedarikçinin rekabetçi uçuş gösteri aşamasını yeni tamamladığı bir dönemde FTUAS programını iptal etme yönünde bir adım attı.
General Mingus, bu durumu “Yanlış bir şekilde ‘FTUAS’ı öldürdük’ şeklinde adlandırılıyor,” diyerek düzeltti ve ekledi: “Hala algılayabilen, görebilen, ağı genişletebilen, öldürebilen, kinetik olan, [elektronik savaş] olan, tüm bunları yapan kısa, orta, uzun menzilli insansız sistemlere ihtiyacımız var ve bu yüzden bu tür sistemlere yatırım yapmaya devam edeceğiz.”
Bu karar, Ordunun bir yıl önce FTUAS’ta aradığı özellikleri onaylamasının ve insansız hava aracını üretmek için yarışan iki ekibe sözleşme vermesinin ardından geldiği için dikkat çekici.
Shadow’u Değiştirme Çabaları ve FTUAS Süreci
Ordu, Shadow İHA filosunu yıllardır değiştirmeye çalışıyordu ve nihayet 2024’ün başlarında resmi olarak emekliye ayırdı. Ordu, daha sonra FTUAS için bir saha takvimini nasıl hızlandırabileceğini anlamaya çalıştı, ancak Pentagon’daki o zamanki Ordu havacılık direktörü Tümgeneral Wally Rugen’in geçen yıl AAAA’da belirttiği gibi, daha hızlı hareket etmek için yeterli fon bulunmuyordu.
Şirket, 2025 mali yılında Griffon Aerospace ve Textron’dan prototipler satın almak ve bunları önümüzdeki birkaç yıl boyunca uçurmak için yatırım yapmıştı. Ordu G-8’den Korgeneral Karl Gringrich, bir yıl önceki bir röportajında, “FTUAS’ın iyi tarafı, üzerine takabileceğiniz tak-çalıştır özelliği olacak,” demişti. Gringrich, bu özelliklerin ağ genişletme, gelecekte ölümcül yük taşıma potansiyeli, Elektro-Optik Kızılötesi (EO/IR) sensörler ve elektronik savaş yeteneklerini içerdiğini sıralamıştı.
FTUAS’ın temel gereksinimleri arasında, hızlı yetenek eklemelerinin yanı sıra, Ordunun uçağın pistten bağımsız olmasını, hareket halinde komuta ve kontrole sahip olmasını ve asker liderliğinde saha seviyesi bakımının yapılabilmesini istemesi yer alıyordu.
Ordu, 2018’de Textron yapımı Shadow drone’unun yerine geçecek bir drone için gereksinimleri değerlendirmeye başlamıştı. 2019’a gelindiğinde, rakip havuzu bir Martin UAV-Northrop Grumman ekibi, Textron Systems, L3Harris Technologies ve Arcturus UAV ile sınırlandırılmıştı. Aerovironment, 2021’de Arcturus’u satın alırken, Shield AI aynı yıl Martin UAV’ı bünyesine katmıştı. Ordu, dört drone teklifini bir yıllık süre boyunca operasyonel birimlerle değerlendirdi ve bu süreç 2021 baharında Georgia, Fort Benning’de bir rodeo ile sonuçlandı. Ordu, Ağustos 2022’de Aerovironment’a tek bir tugay için geçici bir FTUAS kabiliyeti olarak Jump 20 UAS’yi sağlamak için 8 milyon dolarlık bir sözleşme vermişti. Ordunun ilk donanımlı birliğe FTUAS’ı 2026 yılında sahaya sürmeyi planladığı belirtilmişti.
Kurtarılmaya Değer Teknoloji ve Olası Yeni Yollar
Ordunun İHA proje sorumlusundan, mevcut FTUAS gelişimini durdurmak için 30 gün içinde üç eylem planı hazırlaması istendiği, Ordu İHA proje müdürü Albay Danielle Medaglia tarafından AAAA’da belirtildi. Bu planların 14 Mayıs’ta sunulması gerekiyordu.
Albay Medaglia, “Şu anda planımız geliştirme testlerine devam etmek. Bunu her iki tedarikçiyle de yapıyoruz ve oradan Ordu, onlara sadece Tugay’a [yönetilen gereksinime] sıçrama başlangıcı sağlamak isteyip istemediğimize karar verecek ve ayrıca, hey, bu teknolojiyi transfer etmemiz gerekiyor,” dedi. Medaglia, her iki tedarikçinin de Grup 3 alanında uygulamaya koyduğu bazı yeni teknolojiler olduğunu ve Ordunun bundan mahrum kalmasının mümkün olmadığını vurgulayarak, “Bu yüzden bu teknolojiyi nasıl transfer edeceğimiz gerçekten çok büyük bir mesele,” şeklinde konuştu.
Griffon, Ordunun 2023 yılında yarışmayı tekrar sanayiye açmasıyla birlikte FTUAS gösterilerinin ilk turuna katılmamış olsa da, şirket, Ordunun böyle bir platformda istediği sensörleri ve efektleri barındırmak için gerçekten ihtiyaç duyduğu boyut ve modülerliği göz önünde bulundurarak çözümü üzerinde sessizce çalışıyordu. Griffon’un taktik İHA program yöneticisi Jordan French, yakın zamanda Defense News’e verdiği bir röportajda, “Kendimizi aslında hava araçları üreten bir şirket olarak görüyoruz çünkü İHA dünyasında, bir görev gerçekleştirirken en az düşündüğünüz şey gerçek hava aracı olmalı,” dedi. French, hava aracının en kritik parça olduğunu ancak operatörlerin ona tam olarak güvenmeleri gerektiğini, böylece göreve ve İHA’nın diğer kritik bileşenlerine odaklanabileceklerini belirtti. Griffon’un modüler açık sistem mimarisine ve arayüzlerine yoğunlaştığını söyleyen French, bu sayede müşterinin bir ihtiyacı olduğunda, ne olursa olsun, temelde tak ve çalıştır şeklinde çalıştığını ifade etti. Uçağın gövde teknolojisinin de, ağırlığı 1.320 pound’dan az olan Grup 3 boyutlu İHA’larda sıklıkla görülen tipik hibrit dört pervaneli helikopterlerden veya kuyruklu platformlardan farklılaştığı belirtildi. French, “Tamamen temiz bir sayfa yaklaşımı izledik,” dedi. Şirket, içten yanmalı bir motoru elektrik motoruyla birleştiren bir seri hibrit kullanan bir sistem geliştirmeye odaklandı. Uçakta ayrıca dört adet tiltrotor bulunuyor. French, tiltrotorlarının güçlü yanının, itme kuvvetlerini itme vektörü olarak kullanabilme yetenekleri olduğunu vurguladı. Seri hibrit kabiliyeti ayrıca İHA’nın sessiz çalışmasına da olanak sağlıyor; bu da RQ-7b Shadow motorunun belirgin sesinden farklı bir özellik. French, “Sadece birkaç yüz metre ötede Valiant neredeyse sessiz,” dedi. Ordunun daha büyük ölçekte daha fazla sistem satın almaya karar vermesi halinde, French, Griffon’un mevcut hızlı prototipleme çabasının tüm önemli kilometre taşlarını tamamladığını ve halihazırda diğer müşteriler için üretimde olduğunu ve FTUAS için üretime başlamaya hazır olduğunu belirtti. Griffon’un her ay çeşitli müşteriler için birkaç yüz adet Grup 3 uçağı ürettiği de eklendi. Son uçuş gösterilerine katılan diğer takım olan Textron ise Defense News’e yorum yapmaktan kaçındı.
Geçtiğimiz yılın ekim ayında, Kara Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı, 2025 takvim yılı sonuna kadar altı adet Temaslı Dönüşüm Tugayına tugay seviyesinde İHA kabiliyeti kazandırmak için bir direktif şartı imzalamıştı. Bu şart, Kara Kuvvetleri’nin Geleceğin Dikey Kaldırma Projesi için çapraz fonksiyonlu ekibinde FTUAS için gereksinim geliştirme lideri olan Başçavuş 5 Micah Amman tarafından açıklandı. Amman, “Tugay düzeyinde bir İHA’nın, Tugay’ın geri kalanı için koşulların oluşturulması amacıyla hala gerekli olduğuna inanıyoruz,” dedi. Ordu, seçenekler bulmak için geniş bir ağ kurdu ve endüstriden, yetenek ihtiyaçlarını teknolojiyle nasıl doldurduklarını göstermelerini istedi. Amman, “Tugay seviyesinde bir kapasiteye ihtiyacımız var ve sanırım bunu sadece ben biliyorum, henüz bilmiyoruz. Hala bu şeylerden bazılarını öğrenmeye çalışıyoruz,” dedi. Amman ayrıca, farklı oluşumların ve savaşçı komutanlıkların farklı gereksinimleri olabileceğini, bu nedenle deniz seviyesindeki bir ihtiyacın dağlardaki bir ihtiyaçtan farklı olabileceğini vurguladı. Ordu’nun Yetenek Geliştirme ve Entegrasyon Müdürlüğü bünyesindeki İHA yetenek yöneticisi Albay Nick Ryan, tugay seviyesindeki İHA’lar için değişmeden kalan tek belgenin Kara Kuvvetleri Komutanının talimatı olduğunu söyledi ve “Bize bunu yeniden incelememiz, yeniden değerlendirmemiz, revize etmemiz söylenmedi. Onaylanan ve şu anda mevcut olan bu ve bugün fonumuz olsaydı, bunu yapardık,” dedi.
Ordunun bu kararı, İHA tedarik stratejisinde önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor. Mevcut programın iptali, Ordunun gelecekteki taktiksel İHA ihtiyaçlarını karşılamak için farklı teknolojileri ve yaklaşımları değerlendirebileceği yeni bir sürecin başlangıcı olabilir. Özellikle Griffon’un tiltrotor teknolojisi ve seri hibrit motoru gibi yenilikçi çözümlerin Ordunun dikkatini çekebileceği düşünülüyor. Ordunun önümüzdeki dönemde nasıl bir yol izleyeceği ve hangi teknolojilere yatırım yapacağı merakla bekleniyor.
