ABD Uzay Kuvvetleri’nin 2026 mali yılı bütçe talebi, uzay tabanlı iletişim altyapısı konusunda önemli bir stratejik değişikliğin sinyallerini veriyor. Bütçe teklifi, Uzay Geliştirme Ajansı (Space Development Agency – SDA) aracılığıyla üçüncü bir iletişim uydusu partisinin (Tranche 3) satın alma planlarının ertelenmesini öneriyor. Bu ertelemenin temelinde, SpaceX’in hakim olduğu mevcut takımyıldızların (Starlink) askeri görevler için daha uygun olup olmadığının değerlendirilmesi yatıyor.
Düşük Gecikmeli İletişim İçin Alternatif Arayışlar
Uzay Operasyonları Şefi General Chance Saltzman, Perşembe günü yapılan bir kongre duruşmasında bu duraklamayı doğruladı. Senato tahsisatçılarına, Uzay Kuvvetleri’nin yerdeki birliklere düşük gecikmeli iletişim sağlamak amacıyla düşük yörüngelerde uçan küçük ticari uyduları kullanmak için “başka yollar” üzerinde çalıştığını belirtti. Saltzman, bu kararın ardındaki gerekçeyi, “Veri aktarımına yönelik daha geniş gereksinimlere uyum sağlamanın en iyi yolunun ne olduğuna bakarak geleceğe yönelik alternatiflere bakıyoruz” şeklinde açıkladı.
Hizmetin düşündüğü bu alternatif, sonunda yaklaşık 500 uyduyu içerebilecek, büyük ölçüde gizli ve az bilinen bir uzay veri ağı olan MILNET adlı program. SpaceX’in Starlink uzay aracının askeri bir versiyonunu inşa eden bir iş birimi olan Starshield, uydular, terminaller ve operasyon desteği sağlayarak bu çaba için sözleşme imzalamış durumda. Bu durum, Uzay Kuvvetleri’nin acil ve güvenilir iletişim ihtiyaçlarını karşılamak için özel sektörün hızlı geliştirme ve konuşlandırma yeteneklerinden faydalanma arayışını gösteriyor.
SDA’nın Taşıma Katmanı ve Rekabet Ortamı Endişeleri
Bu arada, SDA’nın taşıma katmanı (Tranche 0, 1, 2…), rekabetçi bir şekilde seçilen birden fazla şirket tarafından inşa edilen küçük uydulardan oluşan büyük bir takımyıldızın, ordunun taktik SATCOM (Uydu Haberleşmesi) ihtiyaçlarını karşılayabileceğini kanıtlamaya yönelik hizmetin amiral gemisi çabası olageldi. SDA, halihazırda yörüngede 19 taşıma uydusuna sahip ve bu yaz sonunda başlayacak olan Tranche 1 adlı programın bir sonraki aşamasının parçası olarak 126 uzay aracı daha fırlatma yolunda ilerliyor. Ayrıca, 182 uzay aracı daha sözleşmeli durumda ve ajans 2026’da Tranche 3 uyduları satın almayı planlıyordu.
Ancak, senatörler Perşembe günü yaptıkları açıklamalarla, MILNET’in SpaceX uydularına olan potansiyel bağımlılığı ve bunun SDA’nın taşıma katmanı aracılığıyla oluşturduğu rekabetçi ortamı ve açık mimariyi baltalama potansiyeli konusunda endişelerini dile getirdiler. Demokrat Partili Senatör Chris Coons, MILNET’in “hiçbir rekabeti, açık mimarisi ve dinamik bir uzay ekosisteminden yararlanma olanağı olmadığını” iddia ederek bu endişeleri dile getiren isimlerden biri oldu. Bu eleştiri, savunma tedarik süreçlerinde rekabetin ve yenilikçiliğin korunmasının önemine işaret ediyor.
Karar Süreci ve Gelecek Planları
General Saltzman ve Hava Kuvvetleri Bakanı Troy Meink, hizmetin ileriye dönük yolunu değerlendirirken, SDA taşıma uydularının gelecekteki satın alımlarını durdurduğunu ancak bunun ötesinde kesin bir karar almadığını belirtti. Programın diğer unsurlarının planlandığı gibi ilerleyeceğini de eklediler. Meink, MILNET’in tek bir sisteme veya satın alma yaklaşımına bağlı olmadığını vurgulayarak, “Bunu gelecekte nasıl sahaya süreceğimiz hala değerlendirilen bir konu ve bunu edinme yoluna gideceğiz” dedi.
Uzay Kuvvetleri’nin 2026 bütçe talebi arasında MILNET için 277 milyon dolar yer alıyor. Bu, programın kamuya açık finansman teklifinde ilk kez yer almasıyla dikkat çekiyor, ancak bu fonun tam olarak neyi finanse edeceği henüz net değil. Uzay Kuvvetleri, yürüttüğü analiz ve bugüne kadar MILNET’teki rolü hakkında hemen açıklama yapmadı. Perşembe günü 2026 mali yılı bütçe talebi hakkında bazı bilgiler yayınlansa da, çabaya dair daha fazla içgörü sağlayabilecek daha ayrıntılı finansman belgeleri henüz yayınlanmadı.
