Fransa ordusu, günümüz savunma stratejilerinde giderek daha fazla önem kazanan “çok yüksek irtifa” veya “yakın uzay” olarak tanımlanan alana doğru genişliyor. Bu stratejik adımın ilk somut göstergesi, pazartesi günü 20 kilometreden daha yüksek bir irtifada hedef balonlarını vurmayı içeren başarılı bir test ile gerçekleştirildi. Bu hafta açıklanan detaylar, ülkenin bu alanı giderek daha fazla çekişmeli bir alan olarak gördüğünü ortaya koyuyor.
Radar ve Hava Savunma Sistemlerinde Yükseltme
Silahlanma Genel Müdürlüğü’nde hava, kara ve deniz muharebe sistemleri stratejisinden sorumlu Philippe Koffi, Perşembe günü yaptığı basın brifinginde Fransa’nın bu alandaki hazırlıklarını detaylandırdı. Koffi’ye göre, Fransa radarlarını 20 ila 100 kilometre irtifa arasındaki nesneleri tespit edecek şekilde yükseltiyor ve savaş uçaklarını ile hava savunma sistemlerini yüksekten uçan hedefleri engellemek için adapte ediyor. Gelecek adımlar arasında ise lazerler, uzay uçakları ve stratosferik dronlar gibi ileri teknolojilerin geliştirilmesi yer alacak.
Silahlı Kuvvetler Bakanı Sebastien Lecornu, 17 Haziran’da Paris Hava Gösterisi’nde yaptığı konuşmada, yakın uzayın, alçak Dünya yörüngesinde ve deniz tabanında yaşananlara benzer şekilde giderek daha fazla militarize olacağını vurgulayarak Fransa’nın çok yüksek irtifa stratejisinin ana hatlarını çizdi. Bakan ve diğer yetkililer, 2023 yılında ABD üzerinde uçan ve daha sonra düşürülen bir Çin yüksek irtifa balonuna atıfta bulunarak, bu alandaki potansiyel tehditlere dikkat çektiler.
Yasal Gri Alan ve Egemenlik Sorunu
Fransız Hava ve Uzay Kuvvetleri’nde çok yüksek irtifalardan sorumlu Tuğgeneral Alexis Rougier, Perşembe günü yapılan brifingde, “Teknoloji geliştikçe, hep birlikte daha yüksek ve daha hızlı uçacağız ve bu nedenle hem sivil hem de askeri amaçlar için 20 ila 100 kilometre arasındaki bu irtifa aralığına yatırım yapacağız” dedi. Rougier’e göre, yakın uzay, uluslararası hukuk açısından bir yasal gri alan teşkil ediyor. Chicago Konvansiyonu bir ülkenin hava sahasını egemen olarak tanımlarken, Dış Uzay Antlaşması dış uzayın herkes tarafından serbestçe kullanılabileceğini belirtiyor. Ancak, bu iki antlaşmanın hiçbiri hava sahasının nerede bittiğini ve dış uzayın nerede başladığını net bir şekilde tanımlamıyor.
Rougier, bu hukuki belirsizliğin ötesindeki asıl zorluğun, egemenliği bu kadar yüksek ve hızlı bir şekilde uygulama kapasitesinde yattığını belirtti. “Hedefimiz gelecekte bu segmentte üç alanda da uzmanlaşmak: Bu segmentteki nesneleri tespit etmek, ki bu hiç de kolay bir iş değil; tehdit oluştururlarsa onları durdurup etkisiz hale getirebilmek; ve bu avantajlardan yararlanmak için çok yüksek irtifalarda faaliyet gösterebilmek” diyerek Fransa’nın stratejik önceliklerini sıraladı.
Başarılı Test Atışları ve Radar Yetenekleri
Pazartesi günü gerçekleştirilen ilk adımda, bir Rafale ve bir Mirage savaş uçağı, DGA başkanı Emmanuel Chiva’nın Çarşamba günü parlamento savunma komitesine bildirdiğine göre, 20 kilometre irtifanın “çok üzerinde” bulunan iki hedef balonuna MBDA Mica füzeleri ateşleyerek hedefleri etkisiz hale getirdi. Koffi’ye göre, bu test, avcı uçakları ve Mica füzeleri üzerindeki radar ve rehberliğin optimizasyonunu içeriyordu. Rougier, 2023’teki ABD balon olayına ilişkin ayrıntıları paylaşan ABD’li F-22 pilotlarıyla konuştuğunu ve bunun pazartesi günkü teste hazırlanmalarına yardımcı olduğunu belirtti.
Fransa, yakın uzayda “karmaşık nesneleri” tespit etmek için optimize edilmiş filtreler ve yapay zeka ile Thales GM400 ve GM200 radarlarını yükseltme sürecinde. Balistik füzeler ve hipersonik silahların erken uyarısı için ise Fransa, Thales’in uzun menzilli UHF uyarı cihazının yanı sıra ufuk ötesi Nostradamus radarına da güveniyor. DGA, 2000’lerin başından beri Fransız havacılık araştırma merkezi Onera tarafından işletilen Nostradamus için yeni finansman sağlıyor. Paris’in yaklaşık 100 kilometre batısındaki sabit radar dizisi, 700 ila 3.000 kilometrelik bir menzilde gizli ve hipersonik dahil olmak üzere herhangi bir uçağı tespit etmek için iyonosferden yansıyan yüksek frekanslı radyo dalgalarını kullanıyor.
Uzay Tabanlı Tespit ve Gelecek Teknolojiler
Fransa ayrıca uzay tabanlı tespit için Avrupa’nın gelecekteki Odin’s Eye uydu takımyıldızına güveniyor ve Koffi’nin açıklamasına göre bunun 2030 civarında kullanıma sunulması bekleniyor. DGA, yeni nesil SAMP/T hava savunma sisteminin balonlar ve hipersonik füzeler gibi yüksekten uçan ve hızlı hedefleri engelleme kabiliyetini değerlendiriyor. Ayrıca, 2030 yılına kadar uydular ve balonlar üzerindeki optikleri etkisiz hale getirebilecek 50 kilovatlık bir yer tabanlı lazer göstericinin geliştirilmesine yatırım yapıyor.
Fransa’nın çok yüksek irtifa stratejisinin üçüncü ayağı, bu alanda faaliyet gösterebilmek. Thales Alenia Space tarafından geliştirilen, gözetleme ve iletişime odaklanan Stratobus hava gemisi de dahil olmak üzere devam eden projeler var. Koffi, Hemeria’nın geliştirdiği BalMan manevra kabiliyetine sahip balonun yıl sonuna kadar test edileceğini, Airbus’ın yüksek irtifa güneş enerjili insansız hava aracı Zephyr’in ise yaz sonuna kadar test uçuşu gerçekleştireceğini söyledi.
Bütçeleme ve Uzun Vadeli Planlar
Koffi’ye göre, yakın uzaya ayrılan Fransız bütçesi şimdilik sınırlı; Nostradamus ve BalMan gibi ilk projeler için yaklaşık 10 milyon avro (12 milyon dolar). Ancak, Fransa yıllık savunma bütçesini güncellediğinde, özellikle UHF uyarı cihazı ve Stratobus’u finanse etmek için bu rakamın birkaç on milyona çıkacağını belirtti. Koffi, ileride büyük, uzun vadeli silah programlarının da yakın uzay gereksinimlerini kapsayacak şekilde fon ayırması gerekeceğini söyledi. Bu durum, FCAS (Geleceğin Savaş Hava Sistemi) ve SAMP/T NG gibi önemli programların da bu stratejiye entegre edileceği anlamına geliyor.
Bakan Lecornu, Fransa’nın insansız hava araçlarıyla (İHA) ilgili daha önce yaşadığı eksiklikleri tekrarlamamak adına, yakın uzaydaki bu fırsatı kaçırmaması gerektiğini vurguladı. DGA başkanı Chiva, milletvekillerine yaptığı açıklamada, “DGA, silahlı kuvvetleri tehditleri etkisiz hale getirme ve kontrolü her zamankinden daha fazla ulusal egemenlik meselesi haline gelen bu yeni alanda faaliyet gösterme yetenekleriyle donatma amacıyla bunu başarmaya kararlıdır” dedi.
Yeniden Kullanılabilir Uzay Aracı: Vortex
Fransa ayrıca 20 Haziran’da Dassault Aviation ile Vortex adlı yeniden kullanılabilir bir uzay uçağı göstericisini geliştirmek için finansman sağlamak üzere bir anlaşma imzaladı. “Véhicule Orbital Réutilisable de Transport et d’Exploration” (Yeniden Kullanılabilir Yörünge Taşımacılık ve Keşif Aracı) anlamına gelen Vortex için DGA, toplam 70 milyon avroluk bütçe üzerinden 30 milyon avroluk finansman sağlayacak. Koffi’nin açıklamasına göre göstericinin 2027 sonu veya 2028 başında uçması bekleniyor.
Koffi’ye göre silahlanma ofisi, Fransız uzay merkezi CNES ile birlikte Vortex için olası görevleri belirlemek üzere çalışacak. Uzaya kargo getirmenin yanı sıra, bu, yeniden giriş sırasında uçağın yüksek manevra kabiliyetini kullanarak yörüngeden eylemleri de içerebilir, bu da “keşif görevleri veya hatta saldırı görevleri” olabilir. Chiva, milletvekillerine yaptığı açıklamada, gösterinin amacının 2027 yılına kadar Mach 12 hızında bir alt yörünge uçuşu gerçekleştirmek ve hipersonik rehberlik, termal koruma ve terminal manevra kabiliyetini test etmek olacağını söyledi. Chiva, “Örneğin, uyduları tepkisel olarak fırlatabilmek veya yörüngede operasyonlar gerçekleştirebilmek istiyoruz,” dedi ve ekledi: “Bir uzay uçağı kesinlikle gerekli.”
