Japonya Savunma Bakanlığı, yapay zekanın savunma sistemlerinde kullanılmasına ilişkin ilk resmi yönergelerini yayınladı. Bu yönergeler, Tokyo’nun yapay zekalı askeri uygulamaların küresel yönetimini şekillendirme çabalarında önemli bir adım olarak görülüyor.
Yönergeler, Japonya’nın yapay zekaya yönelik insan merkezli yaklaşımını yansıtıyor. Bu bağlamda, insan müdahalesi olmadan hedeflere saldırabilen ölümcül otonom silah sistemlerinin (LAWS) geliştirilmesini ve kullanılmasını açıkça yasaklıyor. Yönergeye göre, “bir kez etkinleştirildiğinde, bir operatör tarafından daha fazla müdahaleye gerek kalmadan hedefleri belirleyebilen, seçebilen ve vurabilen” sistemler olarak tanımlanan LAWS’yi Japonya reddediyor ve bunların küresel olarak da yasaklanması için aktif bir şekilde savunuculuk yapıyor.
Neden Şimdi?
Haziran 2025’te yayınlanan yönergeler, Ukrayna ve Orta Doğu’daki devam eden çatışmalar nedeniyle yapay zekanın askeri entegrasyonuna ilişkin artan uluslararası endişelerin ortasında geldi. IP Defense Forum’un haberine göre, Çin, Kuzey Kore ve Rusya gibi ülkelerdeki otoriter rejimler, bilgi manipülasyonu, otonom saldırılar ve siber suçlar gibi kötü niyetli amaçlar için yapay zekayı giderek daha fazla kullanıyor.
Tokyo merkezli düşünce kuruluşu Crisis Intelligence’da savunma analisti olan Hiroyasu Harada, bu yönergelerin zamanlamasının kritik olduğunu belirtiyor. Japonya’nın savunma operasyonlarını geliştirmek için yapay zeka destekli sistemleri entegre etmeyi hedeflediği bir dönemde, yönergeler yasal uygunluk, insan gözetimi ve şeffaflık gibi temel ilkelere vurgu yapıyor.
Risk Yönetimi ve Değerlendirme Süreci
Harada’ya göre, yönergelerin merkezinde, yapay zeka entegreli sistemlerin oluşturduğu potansiyel tehditleri değerlendirmek ve azaltmak için kapsamlı bir risk yönetimi süreci yer alıyor. Yüksek riskli sistemler, uluslararası insani hukuka ve Japonya’nın insan kontrolüne olan bağlılığına uygunluğu sağlamak için yasal ve politik bir incelemeden geçecek. Sistemler ayrıca şeffaflık, güvenilirlik, emniyet ve önyargı azaltma gibi sıkı teknik standartlara göre değerlendirilecek.
Japonya, Pekin, Moskova ve Pyongyang’ın yapay zeka destekli operasyonlara karıştığını iddia ederek, güçlü uluslararası normların ve etkili karşı önlemlerin aciliyetinin altını çiziyor.
