Fransa, Almanya ve İspanya’nın ortaklaşa yürüttüğü Geleceğin Savaş Hava Sistemi (FCAS) projesinin geleceği, endüstriyel ortaklar arasındaki derinleşen anlaşmazlıklar nedeniyle belirsizliğini koruyor. Projenin merkezindeki yeni nesil savaş uçağının geliştirme sürecini etkileyen iş paylaşımı sorunları, katılımcı ülkeler arasında siyasi düzeyde de gerilime yol açıyor.
Endüstriyel Anlaşmazlıklar Projeyi Geciktiriyor
Projenin savaş uçağı bölümünün Fransız endüstriyel ortağı Dassault Aviation, ortağı Airbus ile iş paylaşımı konusunda yaşanan anlaşmazlıkların gecikmelere neden olduğunu defalarca dile getirdi. Dassault Aviation CEO’su Eric Trappier, şirketin Fransız ortaklarıyla birlikte bir uçağı tek başına geliştirebilecek tüm yeteneklere sahip olduğunu vurguluyor. Bu durum, 1980’lerde ortak bir Avrupa savaş uçağı programından ayrılan Fransa’nın kendi başına Rafale’yi geliştirmesi, diğer ortakların ise Eurofighter Typhoon’u üretmesiyle sonuçlanan tarihi süreci akıllara getiriyor.
Fransız Silahlı Kuvvetleri Bakanlığı, yıl sonuna kadar “karşılıklı olarak kabul edilebilir bir çözüme” ulaşma konusunda tam kararlı olduklarını belirtiyor. Ancak Almanya ve İspanya ile süren görüşmeler, projenin en kritik aşaması olan 2. faza geçişi sekteye uğratıyor.
Siyasi Düzeyde Tartışmalar ve Alternatif Senaryolar
Endüstriyel anlaşmazlıklar, siyasi liderlerin de gündemine oturdu. İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, basında çıkan haberlere göre, Alman mevkidaşı Friedrich Merz ile yaptığı görüşmede, orijinal iş paylaşımı planlarına saygı gösterilmesi gerektiğini ifade etti. Merz ise üç ülke arasındaki görüşmelerin sürdüğünü ve “şu anki durumla devam edemeyeceklerini” dile getirerek projenin gidişatından duyduğu rahatsızlığı açıkça ortaya koydu.
Öte yandan, görüşmelere yakın kaynaklara dayandırılan haberler, Almanya Savunma Bakanlığı’nın alternatif senaryoları değerlendirdiğini gösteriyor. Bu senaryolar arasında, İsveç veya Birleşik Krallık ile daha yakın bir iş birliği yapma ya da İspanya ile tek başına hareket etme olasılıkları da bulunuyor.
Programın Geleceği ve Küresel Rekabet
FCAS projesi, özünde mürettebatlı altıncı nesil bir savaş uçağını, insansız dronları ve yapay zeka destekli bir savaş bulutu ağını birbirine bağlayan “sistemler sistemi” yaklaşımını takip ediyor. Bu yenilikçi yaklaşım, FCAS’ı diğer yeni nesil savaş uçağı programlarıyla rekabete sokuyor. Birleşik Krallık, İtalya ve Japonya, kendi Küresel Hava Muharebe Programlarını (GCAP) geliştirirken, İsveç de kendi geleceğin hava muharebe sistemini araştırıyor.
Fransız bakanlık, FCAS ekibinin temel teknolojilerin geliştirilmesine yönelik ilk aşamanın tamamlanmasının ardından, 2025 yılı sonunda bir karar almak üzere harekete geçirileceğini bildirdi. Projenin gecikmesi, yalnızca ortak ülkelerin hedeflerini tehlikeye atmakla kalmayacak, aynı zamanda küresel rekabette de geri kalmalarına neden olabilir.
