İzmir Büyükşehir Belediyesi, yerel yönetişim ve katılımcılık anlayışını güçlendirmek amacıyla Türkiye’de bir ilk olan “Kent Denetçileri” uygulamasını hayata geçirdi. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay tarafından kamuoyuna tanıtılan proje, yurttaşların kent yönetiminde sadece gözlemci değil, aynı zamanda denetleyici ve karar alıcı olmasının önünü açıyor. İzmir Planlama Ajansı (İZPA) önderliğinde yürütülen bu çalışma, AB Projesi IMPETUS kapsamında finale kalarak uluslararası alanda da dikkat çekmişti.
Sahadan Veri Üretimi ve Şeffaf Seçim Süreci
“Kent Denetçileri” programına başvurular, noter huzurunda kura ve mülakatlarla şeffaf bir süreç sonrasında belirlendi ve toplam 2 bin 911 başvuru arasından 17 gönüllü seçildi. 18 yaşını doldurmuş ve en az 6 aydır İzmir’de yaşayan bu denetçiler; çevre kirliliği, kentsel hijyen, yeşil alanların korunması gibi kritik konularda sahada aktif tespitlere başladı.
Projenin fikir ekibinde yer alan Dr. Pelin Özden, çalışmanın “özgün ve inovatif” olduğunu vurguladı. Özden, denetçilerin yaka ve boyunlarında yer alan kameralarla çevresel denetim ve kültürel mirasla ilgili verileri görüntü veya ses olarak kayıt altına aldığını belirtti. Toplanan veriler, özel tutanaklarla Zabıta birimleriyle paylaşılıyor ve böylece “aşağıdan yukarıya kentsel veri üretimi” sağlanıyor.
İlk aşamada Konak, Karşıyaka, Balçova ve Buca’da olmak üzere beş farklı bölgede (Kültürpark, Kordon, Hasanağa Bahçesi, Bostanlı ve İnciraltı Kent Ormanı) çalışmalara başlandı.
Yurttaşlardan Tam Destek: “Görevimizi Yerine Getireceğiz”
Projeye katılan gönüllü denetçiler, uygulamanın gerekliliğine inandıklarını ifade etti. Proje katılımcısı Aleyna Polater, “Her şey aslında belediyenin sorumluluğunda değil. Bizim de vatandaşlar olarak üzerimize düşen görevi yerine getirmemiz gerekiyor,” diyerek vatandaş sorumluluğunun altını çizdi.
60 yıldır İzmir’de yaşayan Şaban Öngören ise uygulamayı beklediğini belirterek, “Gördüğüm sorunların çözülmesi, yetkililere bildirilmesi için bu uygulamayı bekliyordum… Çok faydalı bir çalışma olacağını düşünüyorum,” dedi ve denetçi sayısının artması gerektiğini ekledi.
Kentsel Sürdürülebilirlik ve İklim Hedefleri
Kent Denetçileri programı, sadece yerel hizmetleri denetlemekle kalmıyor, aynı zamanda çevre kirliliği ve iklim değişikliği gibi konularda toplumsal farkındalık yaratmayı ve veri üretim sürecini artırmayı hedefliyor. Proje, çevre hakkı ve sağlıklı kentler konusunda farkındalık oluşturarak yurttaşları kentsel sürdürülebilirlik konusunda aktif aktörler haline getiriyor.
İZPA öncülüğünde yürütülen bu çalışmada, Zabıta Dairesi Başkanlığı, Çevre Koruma Dairesi Başkanlığı, Park ve Bahçeler Dairesi Başkanlığı dahil olmak üzere birçok İzmir Büyükşehir Belediyesi birimi koordineli bir şekilde yer alıyor.
