Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ve UlaşımPark’ın ev sahipliğinde düzenlenen UITP Avrasya Konferansı 2025, “Planlamadan İşletmeye: Etkili Kent içi Raylı Sistemlerin Uygulanması” temasıyla Kocaeli Kongre Merkezi’nde gerçekleştirildi. Konferans, kent içi ulaşımda sürdürülebilirlik, dijitalleşme ve yenilikçi raylı sistemler gibi konuları uluslararası platforma taşıdı.
Ulaşımda Radikal Yaklaşım ve Planlama Zorlukları
Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın, açılış konuşmasında ulaşım sorunlarına çözüm bulmak için “radikal” ifadeler kullanılması gerektiğini belirtti. Toplu taşımanın, tekil taşımaya göre daha verimli sistemler olduğunu vurgulayan Büyükakın, doğru planlama yapılmaması durumunda gelecekte büyük problemlerin ortaya çıkabileceğine dikkat çekti.
Kocaeli’nin 2014 Ulaşım Master Planı’na göre, 2035 yılına kadar toplam yolculuk değerinin dört katına (8 milyona) çıkacağını belirten Büyükakın, buna karşılık yolların dört kat genişletilemeyeceğini ve bunun finansal olarak imkânsız olduğunu söyledi. Bu durum, sadece anlık trafik sıkışıklığını çözmek için viyadükler veya battı-çıktılar yapmanın, ilerideki problemleri çözmediği sürece tek başına bir anlam ifade etmeyeceğini gösteriyor.
Geleceği Yönetmek İçin Çözüm Önerileri
Başkan Büyükakın, geleceği yönetme imkânı olmayan bir problemle karşı karşıya olunduğunu belirterek, çözüm önerilerini dört ana başlıkta topladı:
Ulaşım Bazlı Şehir Planlaması
Büyükakın, şehirlerin gelişim planlarının, yarın yeni sıkışıklıklar yaratmayacak şekilde yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini vurguladı. Metro, hafif metro veya tramvayın nereye yapılacağının imar kararı alınmadan önce planlanması gerektiğini belirtti. Şehrin imarlarına dair anayasal seviyede kısıtlamalar getirilmeden yarını yönetme şansı olmadığını söyleyerek, dünyadaki tek-çift plaka veya şehir merkezinde parklanma ücretini yükseltme gibi düzenlemelerin de uygulanabileceğini belirtti.
Dijitalleşme ve Yapay Zeka (YZ)
İkinci kritik noktanın dijital değişim olduğunu belirten Başkan Büyükakın, özellikle yapay zekânın getirdiği kolaylıklarla toplu taşımanın çok daha efektif yönetilebileceğini ifade etti. Kocaeli’de kullanılan sensörlü trafik ışıklarını örnek göstererek, YZ ile operasyonel verimlilik anlamında büyük avantajlar sağlanabileceğini dile getirdi.
Lojistik Hareketin Yönetimi
Kocaeli’nin endüstri, liman ve tarih kenti kimliğinin planlamayı zorlaştırdığını belirten Büyükakın, lojistik hareketliliğin doğru yönetilmesi gerekliliğine dikkat çekti. Türkiye’nin ilk lojistik master planını (2014-2016) hazırlayan Kocaeli’ye günde 200 bin birim kamyon girdiğini hatırlatarak, bu lojistik yönetilmeden toplu taşımada sağlıklı adımlar atılamayacağını vurguladı.
Ulaşım Kooperatiflerine Yeni Model Çağrısı
Kocaeli’de raylı sistem taşımacılığının payını %7’den %14’e çıkardıklarını ve hedeflerinin %35 olduğunu belirten Büyükakın, bunun için ücretlendirme konusunun önemli olduğunu söyledi. Almanya Münih’teki gibi bir model önerdi: Belediyenin bütün bilet sistemini yönetmesi, kooperatiflerin ise sözleşme karşılığında belediyeye hizmet satması. Bu modelin yasal düzenlemesinin Türkiye’de yapılması çağrısında bulundu.
Konferansın Önemi ve UlaşımPark’ın Rolü
UlaşımPark Genel Müdürü Serhan Çatal, 25 uluslararası kalite standardına ulaşarak Türkiye’nin bir markası olduklarını ifade etti. UITP Genel Sekreteri Mohamed Mezghani ise kentsel gelişimde Kocaeli’nin sağladığı uyuma dikkat çekerek, hafif ulaşım ve metrolarla birlikte gelişime açık olan kente önem verdiklerini dile getirdi.
Konferans, Kocaeli’nin ulaşım vizyonunu sadece altyapı yatırımlarıyla değil, aynı zamanda uluslararası standartlarda planlama, dijitalleşme ve yasal düzenlemelerle geleceğe taşıma niyetini ortaya koydu.
