ABD ve İran arasındaki Hürmüz Boğazı hakimiyet mücadelesi, pazartesi günü karşılıklı füze ve drone saldırılarıyla yeni bir şiddet dalgasına sahne oldu.
Bölgedeki hassas ateşkesi sarsan bu yeni çatışmalar, enerji koridorunun tamamen kapanma noktasına gelmesine neden olurken küresel petrol piyasalarında şok etkisi yarattı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, şubat ayından bu yana abluka altında olan Hürmüz Boğazı’nı ticari gemilere açmak amacıyla başlattığı “Özgürlük Projesi” (Project Freedom), bölgeyi yeniden savaş alanına çevirdi.
Trump, operasyonu sosyal medya üzerinden duyururken Kongre’den yeni bir savaş yetkisi alma zorunluluğunun bulunmadığını iddia etti. Bazı hukukçular ve milletvekilleri ise bu durumu anayasal bir kriz olarak nitelendiriyor.
Pazartesi günü akşam saatlerine kadar bölgeden gelen haberler durumun ciddiyetini gözler önüne serdi:
- BAE’de yangın: İran füzeleri, Hürmüz Boğazı’nı devre dışı bırakan en önemli ihracat yollarından biri olan Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Fuceyre petrol limanını vurdu.
- Bot baskınları: ABD Donanması, rotayı engellemeye çalışan altı İran askeri botunu imha ettiğini açıkladı.
- Ticari gemiler hedefte: Güney Kore bandıralı HMM Namu gemisinde patlama yaşanırken, İngiliz deniz güvenliği ajansı (UKMTO) BAE açıklarında iki geminin isabet aldığını doğruladı.
PETROL FİYATLARI ZİRVEDE
ABD askeri yetkilileri, iki ticari geminin savaş gemileri eşliğinde boğazdan başarıyla geçtiğini duyursa da, dev nakliye şirketi Maersk dahil pek çok aktör operasyonun riskli olduğunu savunuyor.
Denizcilik devleri, tam bir güvenlik sağlanmadan boğazı kullanmayacaklarını bildirdi. Bu belirsizlik, petrol fiyatlarının tek bir günde yüzde 5’ten fazla artmasına neden oldu.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, “Özgürlük Projesi”ni “Kör Düğüm Projesi” olarak nitelendirerek, ABD’nin askeri bir çözüme ulaşamayacağını belirtti.
Arakçi, Pakistan aracılığıyla yürütülen müzakerelerin devam ettiğini ancak ABD ve BAE’nin “kötü niyetli kişilerin hazırladığı bir bataklığa” çekilmemesi gerektiğini vurguladı.
İran tarafı ayrıca, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol alanını genişlettiklerini gösteren yeni bir deniz haritası yayımlayarak, bölgeye koordinasyonsuz giren her türlü yabancı gücün hedef alınacağını yineledi.
NÜKLEER BELİRSİZLİK
Şubat ayından bu yana süren ve bölgede binlerce kişinin ölümüne yol açan savaşın temelinde, İran’ın nükleer programı yatıyor.
Trump yönetimi, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarını tamamen ortadan kaldırmayı hedeflerken; İran tarafı, barış görüşmelerinin ön şartı olarak nükleer tartışmaların savaş sonrasına bırakılmasını istiyor.
