Uluslararası Uzay İstasyonu, otuz yıla yaklaşan yörünge yolculuğunda metal yorgunluğuna yenik düşmeye başladı. Yıllardır uzayın zorlu koşullarında görev yapan bu devasa tesis, Rusya’ya ait bölümde yeniden baş gösteren bir sorunla karşı karşıya.
NASA tarafından yapılan son resmi açıklama, istasyondaki kronik hava sızıntısının tekrar nüksettiğini doğruladı. Geçtiğimiz aylarda bittiği sanılan bu problem, havacılık dünyasında hayal kırıklığı yarattı. Mühendisler gökyüzündeki emektar yapıyı ayakta tutmak için formüller ararken, sızıntının boyutu istasyonun geleceğini tehlikeye atıyor.
Sorunun kaynağı, Rus kontrolündeki Zvezda servis modülü ile kargo araçlarını birbirine bağlayan PrK isimli küçük geçiş tüneli. Rus uzay ajansı Roscosmos ve NASA uzmanları, buradaki mikroskobik çatlakları bulabilmek için beş yıldan uzun süredir ortak bir mesai yürütüyor. Ocak ayında gerçekleştirilen yoğun denetimler ve özel dolgu macunu uygulamaları, tüneldeki basıncı sabitlemeyi başarmıştı. Ancak bu olumlu hava, Rus kozmonotların bir kargo gemisinden yük boşaltmasının ardından tamamen dağıldı. Son veri analizlerine göre uzay üssü, boşluğa günde yaklaşık yarım kilogram atmosfer sızdırıyor. Ekipler şu an için tüneli düşük basınçta tutarak ve içeriye düzenli gaz takviyesi yaparak krizi yönetmeye odaklandı.
Gizli toplantılardaki en yüksek risk seviyesi
Yetkililer yaptıkları açıklamalarda astronotların güvende olduğunu ve günlük operasyonların aksamadığını belirse de arka planda durum oldukça ciddi bir hal almış durumda. Kurum içi gizli raporlar, uzay ajansının uçuş risklerini ölçmek için kullandığı “5’e 5’lik risk matrisi” detaylarını ortaya koyuyor. Rus modülündeki bu yapısal bozulma, hem meydana gelme sıklığı hem de doğuracağı feci sonuçlar açısından en üst basamak olan “5” kategorisinde listeleniyor. Uzmanlar, mikro çatlakların aniden genişleyerek tünelin feci bir şekilde yırtılma ihtimalini masadan kaldırmış değil.
Roscosmos, bütçe kısıtlamaları nedeniyle bu kronik arızayı genellikle tünelin kapaklarını kapalı tutarak bypass ediyordu. İstasyonun planlanan 2030 emeklilik tarihine kadar bu yöntemle idare edilebileceği düşünülüyordu. Fakat ABD Kongresi ve NASA’nın istasyonun görev süresini 2032 yılına kadar uzatma niyetleri, tüm hesapları altüst etti. Sürekli yama yaparak uzayda kalmak artık güvenli bir seçenek değil. Bu belirsizlik, NASA’nın özel şirketler eliyle kurulacak yeni nesil ticari istasyonlara geçiş takvimini de geciktiriyor. Sektör temsilcileri, UUİ’nin ömrünü zorla uzatmanın özel sektörü tembelleştireceğini savunurken, mühendisler emektar istasyonu 2030’da tamamen emekli etmenin en mantıklı yol olduğu konusunda birleşmiş durumda.
