Perşembe günü Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği belirgin şekilde azaldı; ABD’nin İran’a yönelik ikinci gün üst üste saldırısı, geçici ateşkes umutlarını zayıflattı ve bölgedeki hareketlilikte ciddi bir düşüşe yol açtı. Gemi takip kayıtları, su yolundaki aktivitelerin büyük oranda kuzeyde, İran tarafından onaylanan hattın etrafında yoğunlaştığını gösteriyor; aynı dönemde ABD destekli Umman koridoru ise görece sessiz kaldı.
Verilere göre bazı büyük gemiler, transponderlarını kapatarak veya sinyallerinde anormallikler bırakarak geçiş yapmış olabilir; bu da elektronik izleme tabanlı resmin eksik veya yanıltıcı olmasına neden oluyor. Genel görüntü, enerji piyasalarının risk primini yeniden yükselttiği yönünde: petrol ve LNG akışlarına ilişkin belirsizlikler yatırımcılar ve işlemciler tarafından fiyatlara yansıyor.
Gemi Geçişlerinde Keskin Düşüş
Kpler verileri, çarşamba günü iki yönlü geçişlerde yalnızca 14 emtia taşıyıcısı kaydedildiğini ortaya koydu; bu, haziran ortasındaki geçici barış anlaşmasından bu yana görülen en düşük seviye. Geçici mutabakat sonrası üç haftalık ortalama günlük geçiş sayısı 34 iken, 24 Haziran’da trafik 59 gemiye kadar çıkmıştı. Savaş döneminin en yoğun günlerinde bile pek çok gün günlük geçiş 20’nin altında kalmıştı; son veriler ise normalleşmenin tekrar yavaşladığını gösteriyor.
Armatörler şimdi güvenlik risklerini yeniden fiyatlıyor ve bazı emtia taşıyıcıları için bekleme ya da rota değiştirme seçenekleri ön plana çıktı. Reuters’ın aktardığına göre en az dört petrol ve gaz tankeri son saldırıların ardından Hürmüz Boğazı rotasından geri dönmek zorunda kaldı.
LNG Akışı Durdu, Boş Gemiler Umman Yönüne İlerliyor
Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşımalarında durgunluk belirginleşti; iki boş LNG gemisi Hürmüz Boğazı yerine Umman Körfezi’ne yöneldi ve doğu girişine doğru ilerledi. Bu tıkanma Katar ve BAE çıkışlı akışlar için önem taşıyor. EIA verileri, 2024’te küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte birinin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğini, petrol tarafında ise günlük ortalama yaklaşık 20 milyon varilin bu güzergahtan aktığını gösteriyor.
Piyasa tepkileri hızlı oldu: Reuters’ın bildirdiğine göre Brent petrol yüzde 1,1 artışla 78,88 dolara, ABD tipi ham petrol (WTI) ise yüzde 1,2 yükselerek 74,37 dolara çıktı.
Elektronik Parazit ve İzleme Güvenilirliği
Umman’ın Limah bölgesinin güneydoğusunda elektronik parazit sinyallerinde yeniden artış tespit edildi; gemi takip sistemleri bazı araçların sabah saatlerinde saatte 30 knot civarında olağan dışı hızlarla seyrettiğini kaydetti. Bu tür anormal hız okumaları genellikle transponder sinyallerindeki bozulmalardan kaynaklanıyor.
Bölge ülkelerinin savunma önlemleri—altyapıya yönelik drone saldırılarını engelleme amaçlı aktif sistemler—gemi sinyal ve rota okumalarını etkileyebilir. Elektronik parazit, Hürmüz Boğazı trafiğine dair verilerin güvenilirliğini önemli ölçüde sınırlıyor.
Enerji Akışlarının Coğrafi Etkisi
EIA hesaplamaları, 2024’te boğazdan geçen ham petrol ve kondensatın %84’ünün, LNG’nin ise %83’ünün Asya pazarlarına yöneldiğini gösteriyor. Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore, akışın başlıca alıcıları arasında bulunuyor; bu nedenle olası bir kesinti özellikle Asya fiyatlamaları ve arz güvenliği üzerinde belirgin etki yaratır.
Alternatif güzergahların kapasitesi sınırlı: Suudi Arabistan ve BAE bazı boru hatlarıyla Hürmüz Boğazı’nı kısmen baypas edebilse de EIA’nın hesaplarına göre bu hatlar birlikte ancak yaklaşık 2,6 milyon varil/gün kapasite sağlayabiliyor. Piyasa aktörlerinin kritik sorusu şu: geçici ateşkes enerji akışlarını gerçekten sürdürülebilir şekilde güvenli kılabilecek mi?
Eğer Hürmüz Boğazı geçişleri 14 gemilik düşük seviyede kalırsa, petrol, LNG ve navlun piyasalarında risk primi korunabilir; toparlanma için ise son üç haftalık ortalama olan 34 gemilik geçiş seviyesinin yeniden yakalanması gerekiyor.
