ABD merkezli savunma şirketleri GE Aerospace ve Shield AI, X-BAT VTOL insansız savaş uçağının geliştirme programında önemli bir kilometre taşını geride bıraktı. Şirketler, dikey kalkış ve iniş kabiliyetini mümkün kılacak gelişmiş itki yönlendirme sistemi AVEN’in (Axisymmetric Vectoring Exhaust Nozzle) platforma entegrasyonunu başarıyla tamamladıklarını açıkladı. Entegrasyonun ardından gerçekleştirilen mekanizma ve motor ilk ateşleme testlerinin de başarıyla sonuçlanması, X-BAT’ın dikey uçuş testlerine bir adım daha yaklaşmasını sağladı.
AVEN Sistemi Başarıyla Entegre Edildi
GE Aerospace ve Shield AI ekipleri, AVEN itki yönlendirme sistemini GE Aerospace tarafından geliştirilen F110-GE-129E turbofan motora entegre etmek için gerekli tüm yapısal ve yazılımsal düzenlemeleri tamamladı.
Entegrasyonun ardından GE Aerospace’in test tesislerinde gerçekleştirilen fonksiyonel kontroller ve motor ilk ateşleme testlerinde sistemin beklendiği şekilde çalıştığı doğrulandı. Test sürecinde belirlenen senaryolar kapsamında egzoz lülesinin koordineli hareketleri başarıyla uygulanırken, sistem performansı da doğrulanmış oldu.
Bu çalışma aynı zamanda 1990’lı yıllardan bu yana AVEN donanımı, kontrol sistemi ve motorunun tek bir tam entegre test kampanyasında yeniden bir araya getirildiği ilk uygulama olma özelliğini taşıyor.
Dikey Kalkış Ve İnişin Temelini İtki Yönlendirme Oluşturuyor
AVEN sistemi, motor egzozunu farklı yönlere çevirebilen yapısıyla hava aracına itki yönlendirme (thrust vectoring) kabiliyeti kazandırıyor. Bu teknoloji sayesinde X-BAT, klasik pistlere ihtiyaç duymadan dikey kalkış ve iniş gerçekleştirebilecek.
Sistemin kökeni ise 1990’lı yıllarda F-16 savaş uçağı üzerinde yürütülen çok eksenli itki yönlendirme çalışmalarına dayanıyor. O dönemde gerçekleştirilen geliştirme programı kapsamında AVEN sistemi 73 saat yer testine ve 95 sortide toplam 135 saatlik uçuş testine tabi tutulmuştu.
Shield AI, mevcut program kapsamında bu teknolojiyi modernize ederek X-BAT platformuna uyarladı. Yenilenen sistem, uçuş testlerinden önce kapsamlı yer testlerinden geçiriliyor.
Shield AI: Dikey Uçuşun Anahtarı Bu Sistem
Shield AI Uçak Mühendisliğinden Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı Armor Harris, X-BAT’ın herhangi bir piste veya hava üssüne ihtiyaç duymadan görev yapabilmesi için AVEN sisteminin kritik rol oynadığını belirtti.
Harris, dikey uçuş sırasında hava aracının hassas tutum kontrolü için yüksek hızda yönlendirme kabiliyetine ihtiyaç duyulduğunu ifade ederek, daha önce uçuşta kanıtlanmış bir teknolojiyi yeni göreve uyarlamanın geliştirme sürecini önemli ölçüde hızlandırdığını söyledi.
Şirketin bundan sonraki hedefinin ise tahrik sistemini daha hafif, daha hızlı ve daha yüksek performanslı hale getirmek olduğu bildirildi.
GE Aerospace Entegrasyonu Dönüm Noktası Olarak Değerlendirdi
GE Aerospace Edison Works Başkan Yardımcısı Doogie Russell da AVEN’in F110-GE-129E motoruyla başarılı şekilde çalıştırılmasının proje açısından tarihi bir aşama olduğunu belirtti.
Russell, GE Aerospace’in yıllara dayanan motor geliştirme deneyiminin Shield AI’ın yeni nesil insansız hava aracı teknolojileriyle birleştiğini vurgulayarak, ortaya geleceğin hava muharebe platformlarından biri olmaya aday yenilikçi bir sistem çıktığını ifade etti.
X-BAT Uzun Menzilli Ve Yapay Zekâ Destekli Görevler İçin Tasarlandı
Shield AI tarafından geliştirilen X-BAT, pist bağımlılığını ortadan kaldırmayı hedefleyen yeni nesil VTOL (Dikey Kalkış ve İniş Yapabilen) insansız savaş uçağı olarak geliştiriliyor.
Platform, uzun menzilli görevler, yoğun hava savunma ortamları ve altyapının bulunmadığı bölgelerde operasyon icra edebilmek amacıyla tasarlandı. Dikey kalkış ve iniş kabiliyeti sayesinde gemilerden, adalardan veya geçici konuşlanma alanlarından görev yapabilecek.
Shield AI’ın Hivemind yapay zekâ yazılımıyla donatılan X-BAT, tamamen otonom görevler icra edebildiği gibi insanlı savaş uçaklarıyla müşterek harekât paketleri içinde de görev alabilecek.
Ağır Mühimmat Ve Elektronik Harp Kabiliyeti Sunacak
X-BAT’ın her bir dahili silah istasyonunun yaklaşık 2.000 pound (yaklaşık 900 kilogram) sınıfındaki mühimmatları taşıyabilecek şekilde tasarlandığı açıklandı. Bu kapasite, modern savaş uçaklarında kullanılan birçok hassas mühimmatla uyumluluk sağlıyor.
Platform ayrıca 80 kilovat elektrik üretme kapasitesine sahip olacak. Bu sayede elektronik harp sistemlerini çalıştırabilecek, aktif ve pasif radar görevleri icra edebilecek, istihbarat, gözetleme ve keşif görevlerinde kullanılabilecek.
Yaklaşık 1.000 deniz mili muharebe yarıçapına sahip olması planlanan X-BAT’ın ilk uçuş testlerinin 2026 yılının ilerleyen aylarında başlaması hedefleniyor. Bu testlerin başarıyla tamamlanması halinde platformun gelecekte ABD ve müttefik ülkelerin insansız hava gücü konseptlerinde önemli bir yer edinmesi bekleniyor.
